Στα οδοφράγματα επέστρεψαν οι μαθητές λυκείων στη Γαλλία, καθώς οι κινητοποιήσεις για την κατάσταση στη δημόσια εκπαίδευση εξαπλώνονται σε ολόκληρη τη χώρα και εξελίσσονται σε σοβαρή δοκιμασία για την κυβέρνηση του προέδρου Εμανουέλ Μακρόν.

Από νωρίς το πρωί της Τρίτης, μαθητές προχώρησαν σε αποκλεισμούς σχολείων, στήνοντας αυτοσχέδια οδοφράγματα από κάδους και άλλα αντικείμενα, ενώ διαδηλώσεις πραγματοποιούνται από τη Λιλ και τη Μασσαλία έως το Παρίσι και τη Ναντ. Η σημερινή κινητοποίηση αποτελεί συνέχεια ενός κινήματος που ξεκίνησε πριν από περίπου δύο εβδομάδες στα προάστια της γαλλικής πρωτεύουσας και γρήγορα πήρε πανεθνικές διαστάσεις.

Στο επίκεντρο των αιτημάτων βρίσκονται οι ελλείψεις εκπαιδευτικών, οι πολυπληθείς τάξεις, η κατάσταση των σχολικών εγκαταστάσεων, οι ανισότητες μεταξύ πλούσιων και φτωχότερων περιοχών, αλλά και οι ιδιαίτερα μεγάλες σχολικές ημέρες. Οι μαθητές ζητούν από την κυβέρνηση να αντιμετωπίσει προβλήματα που, όπως υποστηρίζουν, υπονομεύουν την ποιότητα της εκπαίδευσης και δημιουργούν διαφορετικές συνθήκες φοίτησης ανάλογα με την περιοχή και την κοινωνική προέλευση των μαθητών.

Από ένα λύκειο στο Κρετέιγ σε ολόκληρη τη Γαλλία

Οι πρώτες κινητοποιήσεις εκδηλώθηκαν στα μέσα Σεπτεμβρίου στην περιοχή του Παρισιού. Μαθητές και εκπαιδευτικοί ενός λυκείου στο Κρετέιγ, στα νοτιοανατολικά προάστια της γαλλικής πρωτεύουσας, διαμαρτυρήθηκαν για την έλλειψη προσωπικού.

Οι αποχές από τα μαθήματα, οι αποκλεισμοί σχολείων και οι διαδηλώσεις σύντομα εξαπλώθηκαν σε άλλα προάστια του Παρισιού και στη συνέχεια σε ολόκληρη τη χώρα, φτάνοντας ακόμη και σε λύκεια μικρότερων πόλεων.

Από την αρχή, οι μαθητές έδωσαν ιδιαίτερη έμφαση στις ανισότητες του εκπαιδευτικού συστήματος. Υποστηρίζουν ότι οι μαθητές στις φτωχότερες και υποβαθμισμένες περιοχές δεν έχουν πρόσβαση στις ίδιες συνθήκες διδασκαλίας, στις ίδιες υποδομές και στις ίδιες ευκαιρίες με τους συνομηλίκους τους σε πιο εύπορες περιοχές.

«Η εκπαίδευση είναι δικαίωμα, όχι προνόμιο» και «Πάρα πολλές ανισότητες, έχουμε αγανακτήσει» ήταν μερικά από τα συνθήματα που εμφανίστηκαν στα πρώτα οδοφράγματα στο Κρετέιγ.

Παράλληλα, μαθητές έχουν καταγγείλει προβλήματα στις σχολικές εγκαταστάσεις, από αίθουσες που γίνονται αφόρητα ζεστές το καλοκαίρι και παγωμένες τον χειμώνα μέχρι διαρροές, κατεστραμμένα έπιπλα και προβλήματα στα κτίρια. Γαλλικά μέσα ενημέρωσης έχουν μεταδώσει ακόμη και εικόνες με αρουραίους να κινούνται μέσα σε σχολικές εγκαταστάσεις.

«Βλέπω τους καθηγητές μου περισσότερο από την οικογένειά μου»

Στο στόχαστρο των μαθητών βρίσκονται και οι πολύωρες σχολικές ημέρες. Σε αρκετά λύκεια τα μαθήματα αρχίζουν στις 8 το πρωί και μπορεί να συνεχίζονται μέχρι αργά το απόγευμα.

Σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης που επικαλείται το Associated Press, οι υποχρεωτικές διδακτικές ώρες για τους Γάλλους μαθητές λυκείου είναι μεταξύ των υψηλότερων στην Ευρώπη.

«Βλέπω τους καθηγητές μου περισσότερο από την οικογένειά μου», έγραφε ένα από τα πλακάτ που κρατούσε νεαρή μαθήτρια.

Ο πρωθυπουργός Σεμπαστιέν Λεκορνί έχει δεσμευθεί να εξετάσει μεταξύ άλλων την αντικατάσταση των εκπαιδευτικών που απουσιάζουν, την αλλαγή του σχολικού ωραρίου και τις επείγουσες επισκευές σε παλαιότερα σχολικά κτίρια. Η κυβέρνηση, ωστόσο, βρίσκεται αντιμέτωπη με περιορισμένα δημοσιονομικά περιθώρια.

400 έως 500 λύκεια κλειστά

Η ένταση των κινητοποιήσεων έχει προκαλέσει σοβαρά προβλήματα στη λειτουργία των σχολείων.

Σύμφωνα με τον υπουργό Παιδείας Εντουάρ Ζεφρέ, περίπου 400 έως 500 λύκεια παρέμεναν κλειστά ή λειτουργούσαν μερικώς ενόψει της μεγάλης κινητοποίησης της Τρίτης. Περίπου δύο δωδεκάδες σχολεία έχουν υποστεί εμπρησμούς ή λεηλασίες, ενώ έχουν τραυματιστεί τουλάχιστον 190 μαθητές και 78 μέλη του εκπαιδευτικού προσωπικού.

Η κυβέρνηση επιδιώκει να επαναλειτουργήσουν τα σχολεία που έχουν υποστεί ζημιές από την Τετάρτη.

Την ίδια ώρα, οι συγκρούσεις με τις δυνάμεις ασφαλείας έχουν ενταθεί. Αστυνομικές δυνάμεις έχουν χρησιμοποιήσει δακρυγόνα και μέσα καταστολής για να διαλύσουν συγκεντρώσεις, ενώ έχουν καταγραφεί επεισόδια στο Παρίσι, στη Λιλ και στην Τουλούζη.

Πάνω από 5.000 συλλήψεις

Η αστυνομική αντίδραση αποτελεί πλέον ένα από τα σημαντικότερα μέτωπα της αντιπαράθεσης.

Το υπουργείο Δικαιοσύνης ανακοίνωσε ότι 5.060 άνθρωποι έχουν συλληφθεί από την έναρξη των κινητοποιήσεων, με το 87% να είναι ανήλικοι. Περισσότεροι από 1.800 άνθρωποι αντιμετωπίζουν ποινικές διαδικασίες, μεταξύ των οποίων 1.483 ανήλικοι.

Παράλληλα, σύμφωνα με το γραφείο του πρωθυπουργού, τουλάχιστον 715 αστυνομικοί και 215 έφηβοι έχουν τραυματιστεί στις συγκρούσεις.

Βίντεο από πρόσφατες συγκρούσεις:

Διαβάστε επίσης: Γαλλία: Σκηνές βίας στις διαδηλώσεις για την Παιδεία-Μαθητής έχασε το μάτι του

Το κρίσιμο ερώτημα πλέον είναι αν η βία στο περιθώριο των κινητοποιήσεων θα συνεχιστεί και θα θολώσει ακόμη περισσότερο τα όρια ανάμεσα στην ειρηνική διαμαρτυρία και τις ταραχές.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκάλεσε ο σοβαρός τραυματισμός ενός 15χρονου στη Λανς, στη βόρεια Γαλλία. Σύμφωνα με το Reuters, ο έφηβος έχασε το χέρι και τμήμα του κάτω άκρου του χεριού του. Η τοπική εφημερίδα La Voix du Nord ανέφερε ότι ο τραυματισμός προκλήθηκε όταν ο ανήλικος σήκωσε χειροβομβίδα κρότου-λάμψης της αστυνομίας, η οποία εξερράγη. Οι αρχές έχουν ξεκινήσει έρευνα για το περιστατικό.

Στο πλευρό των μαθητών η CGT

Η Τρίτη αποτελεί παράλληλα κρίσιμο τεστ για την απήχηση του μαθητικού κινήματος, καθώς στους δρόμους αναμένεται να βρεθούν και εργαζόμενοι.

Το ισχυρό συνδικάτο CGT έχει καλέσει τα μέλη του να συμμετάσχουν στις κινητοποιήσεις, γεγονός που ενδέχεται να διευρύνει σημαντικά το μέτωπο των διαδηλωτών. Η επικεφαλής της CGT, Σοφί Μπινέ, δήλωσε ότι οι εργαζόμενοι θα βρεθούν στις διαδηλώσεις και υποστήριξε ότι στόχος είναι να προστατευθούν οι μαθητές.

Η συμμετοχή των εργαζομένων δημιουργεί νέα δεδομένα για την κυβέρνηση, καθώς ένα κίνημα που ξεκίνησε από τα σχολεία αποκτά πλέον ευρύτερη κοινωνική διάσταση.

Η πολιτική διάσταση και ο Μελανσόν

Οι κινητοποιήσεις έχουν ήδη περάσει στο πεδίο της πολιτικής αντιπαράθεσης, ιδιαίτερα καθώς η Γαλλία οδεύει προς τις προεδρικές εκλογές του 2027.

Στο πλευρό των μαθητών έχει ταχθεί ανοιχτά η «Ανυπότακτη Γαλλία» (France Unbowed), με τον ηγέτη της, Ζαν-Λικ Μελανσόν, να καταγγέλλει τη χρήση αστυνομικής βίας και να καλεί τα μέλη και τους υποστηρικτές του κόμματος να παρεμβαίνουν για την προστασία των μαθητών. Ο ίδιος έχει χαρακτηρίσει «αγριότητα» την αστυνομική αντιμετώπιση των διαδηλώσεων.

Από την άλλη πλευρά, οι επικριτές του Μελανσόν κατηγορούν το κόμμα του ότι επιχειρεί να αξιοποιήσει πολιτικά τις κινητοποιήσεις και να επηρεάσει τους μαθητές. Ο ίδιος απορρίπτει την κατηγορία ότι η «Ανυπότακτη Γαλλία» οργανώνει τις διαδηλώσεις, υποστηρίζοντας ότι απλώς στηρίζει το μαθητικό κίνημα και επιθυμεί οι κινητοποιήσεις να παραμείνουν ειρηνικές.

Η αντιπαράθεση αποκτά μεγαλύτερο βάρος ενόψει των εκλογών του 2027. Ο Μελανσόν διεκδικεί για τέταρτη φορά την προεδρία και επιχειρεί να προσεγγίσει τους νεότερους ψηφοφόρους.

«Αυτό που θέλουμε είναι η νεολαία αυτής της χώρας να βγει από αυτή την περίοδο με το κεφάλι ψηλά, έχοντας κερδίσει κάτι και έχοντας μάθει κάτι, και να το θυμηθεί όταν θα πάει να ψηφίσει», δήλωσε την περασμένη εβδομάδα.

Διαβάστε επίσης: Γαλλία: Χάος από μαθητικές κινητοποιήσεις- 2.000 προσαγωγές και 305 τραυματίες

Τα χρήματα για την εκπαίδευση

Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η εκπαίδευση αποτελεί ήδη μία από τις μεγαλύτερες δαπάνες στον προτεινόμενο προϋπολογισμό του 2027.

Το σχέδιο προβλέπει 65,5 δισ. ευρώ για τα σχολεία, έναντι 63,4 δισ. ευρώ για την άμυνα. Ωστόσο, η κυβέρνηση βρίσκεται ταυτόχρονα αντιμέτωπη με υψηλό δημοσιονομικό έλλειμμα και αυξημένο κόστος δανεισμού, περιορίζοντας τα περιθώρια για νέες δαπάνες.

Ο Λεκορνί έχει ζητήσει από τους υπουργούς του να παρουσιάσουν έως το τέλος Οκτωβρίου συγκεκριμένες προτάσεις για την αντιμετώπιση των αιτημάτων των μαθητών.

Το ερώτημα πλέον είναι αν οι δεσμεύσεις αυτές θα μπορέσουν να εκτονώσουν την κατάσταση ή αν η σημερινή πανεθνική κινητοποίηση, με τη συμμετοχή και εργαζομένων, θα οδηγήσει σε νέα κλιμάκωση.

Για την κυβέρνηση Μακρόν, η πρόκληση είναι διπλή: από τη μία να αντιμετωπίσει τα πραγματικά προβλήματα που καταγγέλλουν μαθητές και εκπαιδευτικοί και, από την άλλη, να περιορίσει τα βίαια επεισόδια χωρίς να προκαλέσει ακόμη μεγαλύτερη ένταση στους δρόμους.

Με πληροφορίες από Euronews, Associated Press, Le Monde