Σημαντικές διαφορές μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ ως προς την εφαρμογή των κανόνων για την προσωρινή κράτηση και τις συνθήκες κράτησης στις φυλακές, καταγράφει έκθεση που δημοσίευσε την Τετάρτη η Κομισιόν. Παρότι τα εθνικά νομοθετικά πλαίσια ανταποκρίνονται σε μεγάλο βαθμό στα ευρωπαϊκά και διεθνή πρότυπα, η έκθεση εντοπίζει προβλήματα στην πρακτική εφαρμογή τους, μεταξύ άλλων λόγω του υπερπληθυσμού των φυλακών και της περιορισμένης αξιοποίησης εναλλακτικών μέτρων.

Η έκθεση αφορά την εφαρμογή της σύστασης που εξέδωσε η Κομισιόν τον Δεκέμβριο του 2022 για τα δικονομικά δικαιώματα των υπόπτων και κατηγορουμένων που υπόκεινται σε προσωρινή κράτηση, καθώς και για τις υλικές συνθήκες κράτησης. Βασίζεται σε απαντήσεις που παρείχαν τα 27 κράτη μέλη σε ερωτηματολόγια, με τη συλλογή τους να ολοκληρώνεται τον Ιούνιο του 2025.

Σύμφωνα με την Κομισιόν, η προσωρινή κράτηση πρέπει να αποτελεί έσχατο μέτρο, να επιβάλλεται μόνο όταν είναι απολύτως αναγκαία και να εφαρμόζεται εφόσον δεν υπάρχει κατάλληλη εναλλακτική λύση. Η έκθεση διαπιστώνει ότι, μολονότι όλα τα κράτη μέλη διαθέτουν εναλλακτικά μέτρα, όπως η υποχρέωση τακτικής εμφάνισης στις αρχές, η εγγύηση, οι περιορισμοί μετακίνησης και η ηλεκτρονική επιτήρηση, η χρήση τους διαφέρει σημαντικά.

Μεταξύ των εμποδίων που καταγράφονται περιλαμβάνονται οι τεχνικοί περιορισμοί, οι ελλείψεις προσωπικού και πόρων, καθώς και οι δυσκολίες επιτήρησης των κατηγορουμένων. Περιορισμένη παραμένει επίσης η πρακτική αξιοποίηση της Ευρωπαϊκής Εντολής Επιτήρησης, η οποία επιτρέπει την αναγνώριση και εφαρμογή εναλλακτικών μέτρων προσωρινής κράτησης μεταξύ κρατών μελών.

Η έκθεση αναφέρει ακόμη ότι, παρότι τα κράτη μέλη προβλέπουν δικαστικό έλεγχο των αποφάσεων προσωρινής κράτησης, υπάρχουν διαφορές στη συχνότητα και την αποτελεσματικότητα της επανεξέτασής τους. Αντίστοιχες διαφοροποιήσεις καταγράφονται στη διάρκεια της προσωρινής κράτησης, στις διαδικασίες προσφυγής και στην πρόσβαση των κατηγορουμένων στα στοιχεία της δικογραφίας.

Υπερπληθυσμός και συνθήκες κράτησης

Σε ό,τι αφορά τις υλικές συνθήκες κράτησης, η Κομισιόν διαπιστώνει ότι ο υπερπληθυσμός εξακολουθεί να αποτελεί πρόβλημα σε ορισμένα κράτη μέλη, επηρεάζοντας τον διαθέσιμο προσωπικό χώρο των κρατουμένων, τις συνθήκες υγιεινής και τη δυνατότητα συμμετοχής τους σε δραστηριότητες.

Η σύσταση της Κομισιόν προβλέπει τουλάχιστον έξι τετραγωνικά μέτρα για κάθε κρατούμενο σε ατομικό κελί και τέσσερα τετραγωνικά μέτρα σε κελιά πολλαπλής κράτησης. Ωστόσο, η έκθεση αναφέρει ότι σε ορισμένα κράτη μέλη με εκτεταμένο υπερπληθυσμό περισσότεροι από τους μισούς κρατουμένους διαθέτουν προσωπικό χώρο μικρότερο των τεσσάρων τετραγωνικών μέτρων.

Διαφορές εντοπίζονται επίσης στην πρόσβαση σε ζεστό νερό, στην ιδιωτικότητα κατά τη χρήση των εγκαταστάσεων υγιεινής και στις συνθήκες διαμονής. Σε ορισμένες φυλακές αναφέρονται προβλήματα με έντομα, τρωκτικά ή μούχλα, ενώ οι δυνατότητες αντιμετώπισής τους διαφέρουν μεταξύ των κρατών μελών.

Σχετικά με τη σίτιση, η έκθεση αναφέρει ότι οι δαπάνες κυμαίνονται από λιγότερα από δύο ευρώ έως περισσότερα από δέκα ευρώ ανά κρατούμενο ημερησίως. Παρά τη γενική πρόβλεψη για επαρκή διατροφή, η Κομισιόν επισημαίνει ότι οι διαφορές στους διαθέσιμους προϋπολογισμούς επηρεάζουν την ποιότητα και την ποικιλία των γευμάτων.

Υγειονομική περίθαλψη και ευάλωτοι κρατούμενοι

Η έκθεση διαπιστώνει ότι όλα τα κράτη μέλη παρέχουν βασικές υπηρεσίες υγειονομικής περίθαλψης και διενεργούν ιατρικές εξετάσεις κατά την εισαγωγή των κρατουμένων, ωστόσο η πρόσβαση σε εξειδικευμένες υπηρεσίες διαφέρει σημαντικά.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στις υπηρεσίες ψυχικής υγείας, στην πρόληψη της αυτοχειρίας και στην αντιμετώπιση των εξαρτήσεων. Παρότι τα κράτη μέλη διαθέτουν σχετικά πρωτόκολλα και προγράμματα θεραπείας, εξακολουθούν να καταγράφονται ελλείψεις στην παροχή εξειδικευμένης φροντίδας.

Η Κομισιόν καταγράφει επίσης διαφορές στην προστασία ευάλωτων ομάδων κρατουμένων, όπως οι γυναίκες, τα παιδιά, οι αλλοδαποί και τα άτομα με αναπηρίες. Παρά την ύπαρξη ειδικών εγγυήσεων, οι παλαιές υποδομές, ο υπερπληθυσμός και η άνιση κατανομή πόρων δυσχεραίνουν, σύμφωνα με την έκθεση, τη συνεπή εφαρμογή τους.

Πηγή: ΚΥΠΕ