Η Ρωσία δεν χαρακτηρίζεται πλέον «στρατηγικός σύμμαχος» της Αρμενίας στο κυβερνητικό πρόγραμμα της χώρας για την περίοδο 2026–2031, σηματοδοτώντας ακόμη μία υποβάθμιση στις σχέσεις Μόσχας–Ερεβάν.

Η αλλαγή δεν ισοδυναμεί με επίσημη διακοπή των διμερών σχέσεων. Το νέο πρόγραμμα προβλέπει τη συνέχιση του διαλόγου για «αμοιβαία επωφελή, πολυτομεακή συνεργασία» με τη Ρωσία και μιλά για μετασχηματισμό και εμβάθυνση των σχέσεων υπό τις νέες περιφερειακές συνθήκες. Απουσιάζει, ωστόσο, η προηγούμενη αναφορά σε «στρατηγική συμμαχία». 

Η απάντηση Πασινιάν για το 2022

Ο πρωθυπουργός Νικόλ Πασινιάν συνέδεσε άμεσα τη νέα διατύπωση με τις συγκρούσεις Αρμενίας–Αζερμπαϊτζάν τον Σεπτέμβριο του 2022, όταν το Ερεβάν περίμενε στρατιωτική υποστήριξη από τη Ρωσία και τον υπό ρωσική ηγεσία Οργανισμό της Συνθήκης Συλλογικής Ασφάλειας (CSTO).

«Εάν το είχα γράψει, θα με ρωτούσατε γιατί η Ρωσία και ο CSTO δεν εκπλήρωσαν τις συμβατικές υποχρεώσεις τους το 2022. Τι θα απαντούσα;», φέρεται να δήλωσε ο Αρμένιος πρωθυπουργός.

Η αρμενική κυβέρνηση υποστηρίζει ότι οι σύμμαχοί της δεν ανταποκρίθηκαν στις υποχρεώσεις τους κατά τη σύγκρουση. Η Μόσχα απορρίπτει την αρμενική εκδοχή των γεγονότων και έχει διατυπώσει διαφορετική ερμηνεία για τα όρια των υποχρεώσεών της.

Η απομάκρυνση από τη Μόσχα

Η Αρμενία έχει ήδη «παγώσει» τη συμμετοχή της στον CSTO, περιορίζοντας σταδιακά την εξάρτησή της από τη Ρωσία στον τομέα της ασφάλειας. Παράλληλα, ενισχύει τις σχέσεις της με τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η μετατόπιση επιταχύνθηκε μετά τις συγκρούσεις με το Αζερμπαϊτζάν και την κατάρρευση της αρμενικής παρουσίας στο Ναγκόρνο Καραμπάχ. Στο Ερεβάν ενισχύθηκε η πεποίθηση ότι οι ρωσικές εγγυήσεις ασφαλείας δεν αποδείχθηκαν αποτελεσματικές όταν δοκιμάστηκαν.

Η φιλοευρωπαϊκή πορεία επιβεβαιώθηκε και στις εκλογές του Ιουνίου του 2026, τις οποίες κέρδισε το κόμμα «Πολιτικό Συμβόλαιο» του Πασινιάν. 

Δεν πρόκειται ακόμη για πλήρη ρήξη

Παρά την πολιτική απομάκρυνση, η Αρμενία εξακολουθεί να διατηρεί στενούς οικονομικούς και θεσμικούς δεσμούς με τη Ρωσία. Ρωσικές στρατιωτικές δυνάμεις παραμένουν σε αρμενικό έδαφος, ενώ η χώρα εξακολουθεί να συμμετέχει στην Ευρασιατική Οικονομική Ένωση.

Η Ρωσία παραμένει, επίσης, ο μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος της Αρμενίας, αντιπροσωπεύοντας περίπου το 35% του εξωτερικού της εμπορίου. Ο ίδιος ο Πασινιάν είχε δηλώσει τον Ιούλιο ότι επιθυμεί τη διατήρηση και ανάπτυξη των σχέσεων με τη Μόσχα, παρά τα «προβληματικά ζητήματα» μεταξύ των δύο πλευρών. 

Η αφαίρεση, συνεπώς, του χαρακτηρισμού «στρατηγικός σύμμαχος» έχει ισχυρό πολιτικό και συμβολικό βάρος, αλλά δεν συνιστά από μόνη της νομική ή διπλωματική αποδέσμευση της Αρμενίας από τη Ρωσία.

Διαβάστε επίσης:  Η Τουρκία προσέλαβε αμερικανική εταιρεία για τον αμυντικό διάλογο με ΗΠΑ