Η πιθανή πώληση των ρωσικών συστημάτων αεράμυνας S-400 από την Τουρκία στην Αίγυπτο, με το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα να αναφέρονται επίσης ως δυνητικοί αγοραστές, συνιστά μια σύνθετη στρατηγική κίνηση με ευρύτερες συνέπειες για τη Μέση Ανατολή και το Ισραήλ.

Σε ανάλυσή του, το ισραηλινό Nziv.net εξετάζει τα κίνητρα της Άγκυρας, τις δυνατότητες χρηματοδότησης μιας πιθανής συμφωνίας από το Κάιρο και τις επιπτώσεις για την ισορροπία ισχύος στην Ανατολική Μεσόγειο.

Προς το παρόν δεν υπάρχει επίσημη επιβεβαίωση ότι διεξάγονται διαπραγματεύσεις μεταξύ Τουρκίας και Αιγύπτου, ενώ ούτε η Άγκυρα ούτε το Κάιρο έχουν ανακοινώσει σχετική συμφωνία.

Γιατί ενδιαφέρεται η Αίγυπτος

Η Αίγυπτος ακολουθεί εδώ και χρόνια πολιτική διαφοροποίησης των προμηθευτών στρατιωτικού εξοπλισμού, αγοράζοντας οπλικά συστήματα από τις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Γαλλία, τη Ρωσία και τη Γερμανία.

Οι αιγυπτιακές Ένοπλες Δυνάμεις διαθέτουν ήδη τα ρωσικά συστήματα αεράμυνας S-300VM, γεγονός που, σύμφωνα με την ανάλυση, καθιστά τεχνικά και υλικοτεχνικά εφικτή την ενσωμάτωση των S-400.

Η πιθανή αγορά θα ενίσχυε σημαντικά την αιγυπτιακή αεράμυνα απέναντι σε περιφερειακές απειλές, όπως οι βαλλιστικοί πύραυλοι και τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη που χρησιμοποιούνται στην περιοχή της Ερυθράς Θάλασσας.

Πώς θα μπορούσε να χρηματοδοτηθεί η αγορά

Παρά τη συνεχιζόμενη οικονομική κρίση στην Αίγυπτο, οι αμυντικές δαπάνες θεωρούνται στρατηγική προτεραιότητα για το Κάιρο. Το ισραηλινό δημοσίευμα παρουσιάζει τρία πιθανά μοντέλα χρηματοδότησης:

Πρώτον, οικονομική στήριξη από χώρες του Κόλπου, κυρίως τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και τη Σαουδική Αραβία, οι οποίες έχουν διοχετεύσει στο παρελθόν δισεκατομμύρια δολάρια στην Αίγυπτο υπό τη μορφή δανείων, επιχορηγήσεων και επενδύσεων.

Δεύτερον, συμφωνίες ανταλλαγής και βιομηχανικής συνεργασίας μεταξύ Τουρκίας και Αιγύπτου, οι οποίες θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν τοπική παραγωγή, μεταφορά πρώτων υλών ή μακροπρόθεσμο διακανονισμό των πληρωμών.

Τρίτον, χρηματοδότηση μέσω των ειδικών αμυντικών πόρων του αιγυπτιακού στρατού, ο οποίος διαθέτει εκτεταμένες οικονομικές και επιχειρηματικές δραστηριότητες στο εσωτερικό της χώρας.

Οι ανησυχίες του Ισραήλ

Μια ενδεχόμενη εγκατάσταση των S-400 στην Αίγυπτο θα μπορούσε, κατά την ισραηλινή εκτίμηση, να περιορίσει σε θεωρητικό επίπεδο την ελευθερία δράσης της ισραηλινής Πολεμικής Αεροπορίας.

Το σύστημα θεωρείται ιδιαίτερα αποτελεσματικό απέναντι σε μαχητικά τέταρτης και 4,5 γενιάς, ενώ διαθέτει ορισμένες δυνατότητες εντοπισμού στόχων χαμηλής παρατηρησιμότητας. Η παρουσία του σε μια γειτονική χώρα προκαλεί συνεπώς προβληματισμό, παρά τη συνθήκη ειρήνης μεταξύ Αιγύπτου και Ισραήλ.

Η έμμεση και, κατά το δημοσίευμα, πιο ανησυχητική συνέπεια αφορά την πιθανή επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35. Η απόκτηση προηγμένων αεροσκαφών χαμηλής παρατηρησιμότητας από την Άγκυρα θα μπορούσε να επηρεάσει την αεροπορική ισορροπία όχι μόνο στη Μέση Ανατολή αλλά και στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η πιθανή θετική διάσταση

Το Nziv.net επισημαίνει, πάντως, ότι ένα αιγυπτιακό ή εμιρατινό σύστημα S-400 δεν θα ήταν συνδεδεμένο με τα δίκτυα ραντάρ και διοίκησης του ΝΑΤΟ ή των Ηνωμένων Πολιτειών, κάτι που θα περιόριζε τη συνολική δικτυοκεντρική αποτελεσματικότητά του.

Παράλληλα, η ενίσχυση της αεράμυνας της Αιγύπτου και των χωρών του Κόλπου θα μπορούσε να συμβάλει στην αντιμετώπιση πυραυλικών επιθέσεων και επιδρομών με drones από το Ιράν ή οργανώσεις που συνδέονται μαζί του, όπως οι Χούθι.

Τα εμπόδια στη συμφωνία

Οι μέχρι σήμερα επαφές της Τουρκίας για πιθανή πώληση των συστημάτων, ιδιαίτερα προς τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, φέρονται να έχουν συναντήσει δυσκολίες λόγω των συμβατικών περιορισμών που θέτει η Ρωσία και των επιφυλάξεων της Ουάσιγκτον.

Ως εκ τούτου, τα συστήματα παραμένουν στην Τουρκία και δεν υπάρχει οριστική συμφωνία μεταβίβασής τους. Το ίδιο το ισραηλινό δημοσίευμα σημειώνει επίσης ότι οι δυτικές δυνάμεις διαθέτουν πλέον αποτελεσματικούς τρόπους αντιμετώπισης του συγκεκριμένου ρωσικού οπλικού συστήματος.