Μια βαθιά πολιτική και ιστορική σύγκρουση βρίσκεται σε εξέλιξη στη Γερμανία, καθώς το ακροδεξιό Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) διεκδικεί την εξουσία στη Σαξονία-Άνχαλτ, ενόψει των κρατιδιακών εκλογών της 6ης Σεπτεμβρίου.
Σύμφωνα με ρεπορτάζ του BBC, το AfD προηγείται με μεγάλη διαφορά στις δημοσκοπήσεις και φιλοδοξεί να εξασφαλίσει ακόμη και κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Ένα τέτοιο αποτέλεσμα θα αποτελούσε ιστορική καμπή: για πρώτη φορά στη μεταπολεμική Γερμανία ένα κόμμα της άκρας δεξιάς θα αποκτούσε ουσιαστικό κυβερνητικό έλεγχο σε κρατίδιο.
Στο επίκεντρο της προεκλογικής αντιπαράθεσης βρίσκεται η ίδια η σχέση της Γερμανίας με το ναζιστικό παρελθόν της.
«Περισσότερος Μπίσμαρκ, λιγότερος Χίτλερ»
Το AfD χαρακτηρίζει στο πρόγραμμά του τη γερμανική κουλτούρα ιστορικής μνήμης (Erinnerungskultur) ως ένα είδος «συμπλέγματος ενοχής» και προτείνει σημαντικές αλλαγές στον τρόπο διδασκαλίας της Ιστορίας.
Ο Χανς-Τόμας Τίλσνάιντερ, ένας από τους βασικούς αρχιτέκτονες του προγράμματος, έχει συνοψίσει τη φιλοσοφία του με τη φράση: «Περισσότερος Μπίσμαρκ, λιγότερος Χίτλερ».
Η διδασκαλία του Εθνικοσοσιαλισμού δεν πρόκειται, σύμφωνα με τον ίδιο, να εξαφανιστεί, αλλά το AfD θέλει να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στον 19ο αιώνα και σε περιόδους της γερμανικής ιστορίας πριν από τους δύο Παγκόσμιους Πολέμους.
Παράλληλα, προτείνει την ανάρτηση της γερμανικής σημαίας κάθε εργάσιμη ημέρα στα δημόσια σχολεία και μεγαλύτερη μέριμνα για τη διατήρηση μνημείων προς τιμήν Γερμανών στρατιωτών.
Η μάχη για την «εθνική υπερηφάνεια»
Ο 35χρονος Ούλριχ Ζίγκμουντ, ο οποίος θα μπορούσε να γίνει ο πρώτος πρωθυπουργός κρατιδίου προερχόμενος από το AfD, υποστηρίζει ότι η επιδίωξη του κόμματός του είναι η αποκατάσταση της εθνικής αυτοπεποίθησης.
«Έχουμε μια πολυδιάστατη ιστορία που εκτείνεται σε πολλές εκατοντάδες χρόνια και θέλουμε να τη διδάξουμε στο σύνολό της, με όλες τις καλές και τις κακές στιγμές της, αλλά με υπερηφάνεια και θετική ματιά», δήλωσε στο BBC.
Η προσέγγιση αυτή βρίσκει απήχηση σε μέρος των ψηφοφόρων του κόμματος. Υποστηρικτής του AfD που μίλησε στο βρετανικό δίκτυο ανέφερε χαρακτηριστικά ότι ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος «δεν έχει πλέον καμία σχέση με εμάς», ζητώντας μεγαλύτερη αναφορά στη Γερμανία των «ποιητών και στοχαστών».
Οι δηλώσεις που προκάλεσαν θύελλα
Η συζήτηση δεν ξεκινά σήμερα. Ηγετικά στελέχη του AfD έχουν επανειλημμένα προκαλέσει αντιδράσεις για δηλώσεις σχετικά με τη ναζιστική περίοδο.
Το 2018, ο τότε συμπρόεδρος του κόμματος Αλεξάντερ Γκάουλαντ είχε παρομοιάσει τη ναζιστική περίοδο με μια ασήμαντη «κουτσουλιά πουλιού» μέσα στη μακρά γερμανική ιστορία.
Έναν χρόνο νωρίτερα, ο Μπγερν Χέκε, επικεφαλής του AfD στη Θουριγγία, είχε χαρακτηρίσει το Μνημείο του Ολοκαυτώματος στο Βερολίνο «μνημείο ντροπής».
Το AfD απορρίπτει, πάντως, τις κατηγορίες ότι επιχειρεί να εξωραΐσει τον Εθνικοσοσιαλισμό και αντιτίθεται στις συγκρίσεις του με το ναζιστικό καθεστώς.
«Αντιγερμανική» τέχνη
Ακόμη ένα σημείο έντονης αντιπαράθεσης αφορά τον πολιτισμό. Το AfD προτείνει περιορισμό της κρατικής χρηματοδότησης για έργα τέχνης που χαρακτηρίζει «αντιγερμανικά», υποστηρίζοντας ότι τα χρήματα των φορολογουμένων πρέπει κατά προτεραιότητα να στηρίζουν έργα που καλλιεργούν τη γερμανική ταυτότητα.
Η πρόταση έχει προκαλέσει ανησυχία στον πολιτιστικό κόσμο.
Ο διευθυντής θεάτρου Φρανκ Μάρτιν Βιντμάιερ προειδοποιεί ότι τέτοιες διατυπώσεις θυμίζουν επικίνδυνες πρακτικές του παρελθόντος, παραπέμποντας στον ασφυκτικό έλεγχο της πολιτιστικής ζωής από τους Ναζί και στην περιβόητη έκθεση «Εκφυλισμένης Τέχνης» του 1937.
Η «μετανάστευση προς τα πίσω»
Το κόμμα έχει επίσης βρεθεί στο επίκεντρο αντιπαράθεσης για την έννοια της «remigration» – της λεγόμενης «επαναμετανάστευσης».
Το 2024 αποκαλύφθηκε ότι στελέχη του AfD, μεταξύ των οποίων και ο Ζίγκμουντ, είχαν παρευρεθεί σε συνάντηση όπου συμμετείχε ο Αυστριακός ακροδεξιός ακτιβιστής Μάρτιν Ζέλνερ, γνωστός υποστηρικτής της συγκεκριμένης ιδέας.
Το AfD υποστηρίζει ότι η πολιτική του θα κινείται αποκλειστικά εντός του νόμου και θα αφορά, μεταξύ άλλων, εγκληματίες και ανθρώπους που βρίσκονται παράνομα στη χώρα.
Εκλογές-ορόσημο
Το διακύβευμα στη Σαξονία-Άνχαλτ υπερβαίνει πλέον τα όρια ενός γερμανικού κρατιδίου.
Τα υπόλοιπα μεγάλα κόμματα αποκλείουν μέχρι στιγμής κυβερνητική συνεργασία με το AfD, ενώ η τοπική οργάνωση του κόμματος έχει χαρακτηριστεί από τις υπηρεσίες εσωτερικών πληροφοριών ως ακροδεξιά εξτρεμιστική. Το AfD απορρίπτει τους χαρακτηρισμούς ως πολιτικά υποκινούμενους.
Εάν, ωστόσο, καταφέρει να κερδίσει αυτοδυναμία, θα αποκτήσει τον έλεγχο κρίσιμων τομέων όπως η εκπαίδευση, ο πολιτισμός και η αστυνόμευση.
Και τότε η Σαξονία-Άνχαλτ θα αποτελέσει το πρώτο πραγματικό πεδίο εφαρμογής της «πατριωτικής στροφής» του AfD.
Για τους υποστηρικτές του πρόκειται για προσπάθεια επαναφοράς της γερμανικής εθνικής αυτοπεποίθησης. Για τους επικριτές του, πίσω από την επίκληση του πατριωτισμού βρίσκεται ο κίνδυνος ενός ιστορικού αναθεωρητισμού που αγγίζει το πλέον ευαίσθητο σημείο της μεταπολεμικής γερμανικής ταυτότητας: τη μνήμη του Ναζισμού και του Ολοκαυτώματος.
Διαβάστε επίσης: Γερμανός βουλευτής AfD στα κατεχόμενα: Ελάτε στον «βορρά» να δείτε την αλήθεια
