Eνα σιδηροδρομικό κενό μόλις 12 χιλιομέτρων στο βόρειο Ισραήλ θα μπορούσε, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, να αποτελέσει ένα από τα κομβικά κομμάτια του φιλόδοξου σχεδίου για τη δημιουργία του Οικονομικού Διαδρόμου Ινδίας–Μέσης Ανατολής–Ευρώπης (IMEC).

Σύμφωνα με ρεπορτάζ του i24NEWS, το επίκεντρο βρίσκεται στην πόλη Μπετ Σεάν (Beit She'an), κοντά στα σύνορα Ισραήλ–Ιορδανίας. Η υφιστάμενη σιδηροδρομική γραμμή συνδέει ήδη την περιοχή με τη Χάιφα και τη Μεσόγειο, όμως σταματά περίπου 12 χιλιόμετρα πριν από τα σύνορα με την Ιορδανία.

Η ολοκλήρωση αυτού του μικρού τμήματος προβάλλεται από τις τοπικές Αρχές ως το ισραηλινό «κλειδί» για τη σύνδεση με έναν πολύ μεγαλύτερο εμπορικό άξονα, ο οποίος φιλοδοξεί να ενώσει την Ινδία με την Ευρώπη μέσω του Κόλπου, της Σαουδικής Αραβίας, της Ιορδανίας και του Ισραήλ.

Από την Ινδία στη Χάιφα και από εκεί στην Ευρώπη

Στην αρχική σύλληψη του IMEC, εμπορεύματα από την Ινδία θα μεταφέρονται διά θαλάσσης σε λιμάνια του Κόλπου και στη συνέχεια σιδηροδρομικώς μέσω Σαουδικής Αραβίας και Ιορδανίας προς το Ισραήλ.

Τελικός σταθμός στην Ανατολική Μεσόγειο θα είναι η Χάιφα, απ' όπου τα φορτία θα μπορούν να συνεχίσουν διά θαλάσσης προς την Ευρώπη. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι μέρος του λιμανιού της Χάιφα ανήκει στον ινδικό όμιλο Adani, γεγονός που προσδίδει στο Νέο Δελχί άμεσο εμπορικό ενδιαφέρον για τη μεσογειακή απόληξη του διαδρόμου.

Το σχέδιο προβάλλεται ως εναλλακτική εμπορική διαδρομή που θα μπορούσε να επιτρέψει τη μεταφορά μέρους των φορτίων χωρίς τον πλήρη θαλάσσιο περίπλου της Αραβικής Χερσονήσου και τη διέλευση από τη Διώρυγα του Σουέζ.

Το «κενό» των 12 χιλιομέτρων

Ο δήμαρχος του Μπετ Σεάν, Noam Jumaa, υποστηρίζει ότι η γεωγραφική θέση της πόλης μπορεί να τη μετατρέψει σε εσωτερικό εμπορικό λιμένα και διεθνή κόμβο.

Όπως εξηγεί, η πραγματική απόσταση από την πόλη μέχρι τα σύνορα είναι μικρή και εκείνο που απαιτείται είναι η κατασκευή ακόμη περίπου 12 χιλιομέτρων σιδηροδρομικής γραμμής για να φτάσει το ισραηλινό δίκτυο στην Ιορδανία.

Από ισραηλινής πλευράς, συνεπώς, το έργο εμφανίζεται σχετικά ώριμο σε σύγκριση με άλλες προτάσεις που προϋποθέτουν την κατασκευή εκατοντάδων χιλιομέτρων νέων γραμμών.

Η περιοχή έχει άλλωστε μακρά ιστορία ως διαμετακομιστικός κόμβος. Στο Μπετ Σεάν λειτουργούσε από το 1904 σταθμός της σιδηροδρομικής γραμμής της Κοιλάδας Jezreel, η οποία αποτελούσε προέκταση του ιστορικού σιδηροδρόμου της Χετζάζης. Η γραμμή έκλεισε το 1948, αλλά ανακατασκευάστηκε μεταξύ 2011 και 2016 και σήμερα συνδέει ξανά την περιοχή με τη Χάιφα.

Η «Πύλη της Ιορδανίας»

Ακόμη πιο χαρακτηριστική είναι η εικόνα στα σύνορα.

Νοτιοανατολικά του Μπετ Σεάν βρίσκεται η λεγόμενη «Jordan Gate», το σημείο από το οποίο σχεδιάζεται να περάσει ο IMEC. Στην περιοχή υπάρχει ήδη γέφυρα που οδηγεί απευθείας προς την Ιορδανία, αλλά σήμερα παραμένει κλειστή με τσιμεντένιο φράγμα.

Το ευρύτερο σχέδιο προβλέπει τη δημιουργία διασυνοριακής οικονομικής ζώνης, με βιομηχανική περιοχή στην ιορδανική πλευρά και προηγμένη ζώνη απασχόλησης στην ισραηλινή. Σύμφωνα με τις τοπικές Αρχές, στόχος είναι στο μέλλον εργαζόμενοι από τις δύο χώρες να μπορούν να χρησιμοποιούν τη συγκεκριμένη σύνδεση.

Το δύσκολο κομμάτι δεν είναι οι ράγες

Παρά την αισιοδοξία στην ισραηλινή πλευρά, το μεγαλύτερο εμπόδιο για την υλοποίηση του σχεδίου δεν είναι τεχνικό αλλά πολιτικό και γεωπολιτικό.

Οι σχέσεις Ισραήλ–Ιορδανίας παραμένουν τεταμένες, ενώ σύμφωνα με το ρεπορτάζ η εμπορική κίνηση σε συνοριακά περάσματα έχει μειωθεί σε σχέση με την περίοδο πριν από τις 7 Οκτωβρίου 2023. Το βασικό πέρασμα φορτηγών στο Sheikh Hussein διαχειρίζεται σήμερα περίπου τη μισή κίνηση σε σχέση με τότε.

Παράλληλα, η Ιορδανία δεν διαθέτει ακόμη λειτουργικό εθνικό σιδηροδρομικό δίκτυο ικανό να αποτελέσει το επόμενο τμήμα μιας συνεχούς διαδρομής IMEC. Συνεπώς, ακόμη και εάν το Ισραήλ κατασκευάσει τα τελευταία 12 χιλιόμετρα, θα εξακολουθεί να απαιτείται σημαντική ανάπτυξη υποδομών στην άλλη πλευρά των συνόρων.

Έτσι, το παράδοξο του IMEC αποτυπώνεται σήμερα στο Μπετ Σεάν: οι ράγες προς τη Μεσόγειο υπάρχουν, η γέφυρα προς την Ιορδανία υπάρχει και τα τελευταία 12 χιλιόμετρα θεωρούνται τεχνικά διαχειρίσιμα.

Αυτό που εξακολουθεί να λείπει είναι η πολιτική και περιφερειακή συνθήκη που θα επιτρέψει στις υποδομές αυτές να ενωθούν και να μετατρέψουν τον IMEC από γεωπολιτικό σχεδιασμό σε πραγματικό εμπορικό διάδρομο μεταξύ Ινδίας, Μέσης Ανατολής και Ευρώπης.