Μια ιδιαίτερα επικίνδυνη στιγμή στις ήδη τεταμένες σχέσεις Ισραήλ και Τουρκίας στη Συρία περιέγραψε ο Αμερικανός πρεσβευτής στην Άγκυρα και ειδικός απεσταλμένος του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για τη Συρία, Τομ Μπάρακ υποστηρίζοντας ότι ισραηλινά αεροπορικά πλήγματα σε συριακή στρατιωτική βάση παραλίγο να οδηγήσουν σε άμεση στρατιωτική αντιπαράθεση των δύο χωρών.

Σε εκτενή συνέντευξη που παραχώρησε στις 21 Αυγούστου στον δημοσιογράφο-podcaster του X, Mario Nawfal, ο Μπάρακ αποκάλυψε το παρασκήνιο γύρω από το ισραηλινό πλήγμα στην αεροπορική βάση Abu al-Duhur, κοντά στο Ιντλίμπ και σχετικά κοντά στα τουρκικά σύνορα.

Οι πληροφορίες για τουρκική παρουσία στη βάση

Σύμφωνα με την αφήγηση του Μπάρακ, το Ισραήλ είχε λάβει πληροφορίες σύμφωνα με τις οποίες η Τουρκία ενδεχομένως μετέφερε στρατιωτικά μέσα στη συγκεκριμένη συριακή βάση.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες εξέτασαν τις σχετικές πληροφορίες και, όπως ανέφερε, διαπίστωσαν ότι δεν υπήρχε τέτοια τουρκική μετακίνηση.

Το ζήτημα είχε ήδη εισέλθει σε διπλωματικούς διαύλους, με τη συριακή πλευρά να θεωρεί ότι βρισκόταν υπό διαχείριση. Ο Barrack αναφέρθηκε μάλιστα σε δίωρη επικοινωνία μέσω παρασκηνιακού διαύλου μεταξύ του Σύρου υπουργού Εξωτερικών και του επικεφαλής της Μοσάντ.

Ωστόσο, παρά τις επαφές αυτές, ισραηλινά μαχητικά εμφανίστηκαν στην περιοχή και έπληξαν τους διαδρόμους της αεροπορικής βάσης.

Η Άγκυρα εξέτασε απογείωση μαχητικών

Το πλέον ανησυχητικό στοιχείο της περιγραφής του Αμερικανού αξιωματούχου αφορά την αντίδραση της Τουρκίας.

Κατά τον Μπάρακ ούτε η Ουάσιγκτον ούτε η Άγκυρα είχαν προηγουμένως ενημερωθεί για το ισραηλινό πλήγμα. Οι τουρκικές δυνάμεις εντόπισαν τα ισραηλινά αεροσκάφη να πλησιάζουν, χωρίς να γνωρίζουν ποιος ήταν ο στόχος ή ο σκοπός της αποστολής τους.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον αβεβαιότητας, η Τουρκία εξέτασε το ενδεχόμενο να απογειώσει δικά της μαχητικά αεροσκάφη.

Μια τέτοια κίνηση, σύμφωνα με τον Μπάρακ, θα μπορούσε να προκαλέσει μια εξαιρετικά επικίνδυνη αλληλουχία γεγονότων και να φέρει αντιμέτωπες στον συριακό εναέριο χώρο το Ισραήλ και την Τουρκία, χώρα-μέλος του ΝΑΤΟ.

«Κατάρρευση επικοινωνίας» ή προσπάθεια πρόκλησης των Τούρκων

Ο Μπάρακ παρουσίασε δύο πιθανές ερμηνείες για το πώς πραγματοποιήθηκε η ισραηλινή επιχείρηση παρά τις διπλωματικές επαφές που είχαν προηγηθεί.

Η πρώτη αφορά μια σοβαρή κατάρρευση της εσωτερικής επικοινωνίας μεταξύ της Μοσάντ, των Ισραηλινών Ενόπλων Δυνάμεων (IDF) και του γραφείου του πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου.

Η δεύτερη είναι σαφώς πιο ανησυχητική: ότι η ισραηλινή πλευρά επιχειρούσε να δοκιμάσει ή ακόμη και να προκαλέσει την Τουρκία, με τον Barrack να χρησιμοποιεί χαρακτηριστικά την έκφραση «baiting the Turks».

Ο Mario Nawfal, σχολιάζοντας όσα ειπώθηκαν στη συνέντευξη, εκτίμησε από την πλευρά του ότι θεωρεί πιθανότερη τη δεύτερη εκδοχή.

Η μάχη για τον συριακό εναέριο χώρο

Πίσω από το συγκεκριμένο περιστατικό βρίσκεται μια ευρύτερη στρατηγική αντιπαράθεση για τη μετα-Άσαντ Συρία.

Σύμφωνα με τον Μπάρακ, το Ισραήλ επιδιώκει να αποτρέψει την εγκατάσταση στη Συρία στρατιωτικών συστημάτων που θα μπορούσαν να περιορίσουν την ελευθερία δράσης του και, κυρίως, την πρόσβασή του προς το Ιράν.

Ο Αμερικανός αξιωματούχος περιέγραψε χαρακτηριστικά τον συριακό εναέριο χώρο ως μια «καθαρή γραμμή θέασης προς το Ιράν».

Την ίδια στιγμή, η Τουρκία επιχειρεί να ενισχύσει τη στρατιωτική και πολιτική επιρροή της στη νέα Συρία. Οι δύο αυτές στρατηγικές επιδιώξεις δημιουργούν ένα δυνητικά εκρηκτικό πεδίο τριβής, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά στρατιωτικές εγκαταστάσεις και τον έλεγχο του συριακού εναέριου χώρου.

Το επεισόδιο στην Abu al-Duhur κατέδειξε πόσο εύκολα αυτή η αντιπαράθεση μπορεί να μετατραπεί από διπλωματική ένταση σε στρατιωτική κρίση.

Προσπάθεια των ΗΠΑ για μηχανισμό αποφυγής σύγκρουσης

Ο Μπάρακ είχε ήδη επικρίνει δημοσίως το ισραηλινό πλήγμα, χαρακτηρίζοντάς το «αχρείαστη κλιμάκωση» που δεν συμβάλλει στην περιφερειακή σταθερότητα.

Παράλληλα, έχει υποστηρίξει ότι η νέα συριακή κυβέρνηση υπό τον Ahmed al-Sharaa δεν εμφανίζεται να επιδιώκει σύγκρουση με το Ισραήλ, ούτε ακολουθεί το προηγούμενο μοντέλο αξιοποίησης ένοπλων οργανώσεων ως πληρεξουσίων, αλλά αντιθέτως επιδιώκει αποκλιμάκωση.

Σε αυτό το πλαίσιο, οι ΗΠΑ εργάζονται για τη δημιουργία ή επαναλειτουργία μηχανισμού deconfliction, δηλαδή ενός διαύλου στρατιωτικής συνεννόησης και έγκαιρης ενημέρωσης για την αποφυγή λανθασμένων εκτιμήσεων και ανεξέλεγκτης κλιμάκωσης.

Ένας τέτοιος μηχανισμός θα μπορούσε να συμπεριλάβει το Ισραήλ, τη Συρία και ενδεχομένως την Τουρκία.

H περιγραφή του Μπάρακ αποτελεί μία από τις λεπτομερέστερες δημόσιες περιγραφές Αμερικανού αξιωματούχου για το συγκεκριμένο επεισόδιο και αποτυπώνει πόσο εύθραυστες είναι οι ισορροπίες στη νέα Συρία. Κυρίως, αναδεικνύει έναν νέο κίνδυνο για την περιοχή: η παράλληλη στρατιωτική παρουσία και οι αντικρουόμενοι στρατηγικοί στόχοι Ισραήλ και Τουρκίας να οδηγήσουν, ακόμη και μέσα από λανθασμένο υπολογισμό, σε άμεση αντιπαράθεση μεταξύ των δύο χωρών.

Eπίσημη παρουσίαστη γεγονότων από Ισραήλ

Το γραφείο του Ισραηλινού Πρωθυπουργού έκανε χθες εκτενή ανάλυση με χάρτη του πιο πάνω περιστατικού, ομομάζοντας την Τουρκία εχθρικό κράτος και προειδοποίησε ότι δεν θα ανεχθούν παρόμοιες κινήσεις.


Διαβάστε επίσης:  Νετανιάχου κατά Ερντογάν: «Αντισημίτης δικτάτορας – Κατέχει τη μισή Κύπρο»