Η Ρωσία έχει μείνει χωρίς ναυτική παρουσία στη Μεσόγειο για πρώτη φορά εδώ και περισσότερο από μία δεκαετία, σύμφωνα με δημοσίευμα της βρετανικής Telegraph, η οποία περιγράφει τον ρωσικό στόλο ως ιδιαίτερα πιεσμένο, την ώρα που η Μόσχα αναγκάζεται να διαθέτει πολεμικά πλοία για την προστασία δεξαμενόπλοιων του λεγόμενου «σκιώδους στόλου» της.

Η εξέλιξη θεωρείται σημαντική, καθώς η Ρωσία είχε εγκαθιδρύσει μόνιμη ναυτική δύναμη στη Μεσόγειο το 2013, στο πλαίσιο της προσπάθειάς της να αποκαταστήσει τη δυνατότητα προβολής στρατιωτικής ισχύος πολύ πέραν των ρωσικών συνόρων.

Σύμφωνα με αξιωματούχο του ΝΑΤΟ που μίλησε στην Telegraph, από τον Ιούνιο δεν υπάρχει ρωσική ναυτική παρουσία στη Μεσόγειο, κάτι που συμβαίνει για πρώτη φορά εδώ και περισσότερο από δέκα χρόνια. Ο ίδιος χαρακτήρισε την εξέλιξη ιδιαίτερα σημαντική, επισημαίνοντας ουσιαστικά ότι η δυνατότητα ενός στόλου να αναπτύσσεται σε διαφορετικά σημεία του πλανήτη αποτελεί βασικό χαρακτηριστικό μιας πραγματικά παγκόσμιας ναυτικής δύναμης.

Η πίεση του ΝΑΤΟ στον «σκιώδη στόλο»

Κατά την Telegraph, ένας από τους βασικούς παράγοντες πίσω από τη νέα κατάσταση είναι η αυξανόμενη πίεση που ασκούν χώρες του ΝΑΤΟ στα πλοία του ρωσικού «σκιώδους στόλου», μέσω του οποίου η Μόσχα επιχειρεί να διατηρήσει τις ενεργειακές εξαγωγές της παρά τις δυτικές κυρώσεις.

Τον Ιούνιο, η ρωσική φρεγάτα Admiral Grigorovich έριξε προειδοποιητικές βολές με ελαφρύ οπλισμό κοντά σε ιστιοφόρο, στο οποίο επέβαινε ζευγάρι συνταξιούχων Βρετανών, περίπου 20 μίλια νοτίως της νήσου Wight.

Το περιστατικό σημειώθηκε δύο ημέρες μετά την κατάσχεση του Smyrtos, δεξαμενόπλοιου που θεωρείται ύποπτο για συμμετοχή στον ρωσικό «σκιώδη στόλο». Το πλοίο είχε καταληφθεί από Βρετανούς Royal Marines ενώ διέσχιζε τη Μάγχη.

Παράλληλα, σύμφωνα με το δημοσίευμα, Γαλλία, Βέλγιο, Γερμανία, Εσθονία και Φινλανδία έχουν επίσης πραγματοποιήσει επιχειρήσεις επιβίβασης σε πλοία του «σκιώδους στόλου». Συνολικά 13 πλοία είχαν τεθεί υπό κράτηση μέσα στους προηγούμενους έξι μήνες, αυξάνοντας σημαντικά την πίεση προς τη Μόσχα.

Ρωσική φρεγάτα μονίμως στη Μάγχη

Η Telegraph αναφέρει ότι η κατάσταση έχει αναγκάσει τη Ρωσία να διατηρεί πλέον πολεμικό πλοίο σε μόνιμη βάση στη Μάγχη για την προστασία των κινήσεων των ρωσικών ή συνδεόμενων με τη Ρωσία εμπορικών πλοίων.

Τον ρόλο αυτό έχει αναλάβει η φρεγάτα Neustrashimy, η οποία περιπολεί στη θαλάσσια περιοχή από τον Ιούλιο, αντικαθιστώντας την Admiral Grigorovich.

Διπλωματική πηγή δήλωσε στην Telegraph ότι το ΝΑΤΟ έχει ουσιαστικά δημιουργήσει ένα δίλημμα για τη Μόσχα: η Ρωσία πρέπει να διαθέτει πολεμικά πλοία για την προστασία του «σκιώδους στόλου» της, αφήνοντας όμως ταυτόχρονα κενό στη Μεσόγειο.

Πρόσθετο πρόβλημα αποτελεί, σύμφωνα με τη βρετανική εφημερίδα, η έλλειψη διαθέσιμων δεξαμενόπλοιων ανεφοδιασμού για τα ρωσικά πολεμικά πλοία. Αυτό περιορίζει σημαντικά την ακτίνα δράσης τους.

Η Ρωσία φέρεται μάλιστα να έχει καταφύγει σε ανεφοδιασμό πλοίου με πλοίο στη Βόρεια Θάλασσα, με τη βοήθεια επισκευαστικού πλοίου κλάσης Amur, διαδικασία την οποία πηγές χαρακτηρίζουν επικίνδυνη.

Αξιωματούχος του ΝΑΤΟ που επικαλείται η εφημερίδα υποστήριξε ότι ο ρωσικός στόλος επιφανείας αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα, φτάνοντας στο σημείο να χαρακτηρίσει την κατάσταση «χάος».

Οι απειλές Πούτιν

Η εξέλιξη καταγράφεται ενώ ο Βλαντίμιρ Πούτιν έχει προειδοποιήσει ότι η Ρωσία θα μπορούσε να απαντήσει στις δυτικές κατασχέσεις εμπορικών πλοίων.

Κατά τη διάρκεια επίσκεψής του σε ναυτική άσκηση στον Ειρηνικό νωρίτερα τον Αύγουστο, ο Ρώσος Πρόεδρος χαρακτήρισε τέτοιες επιχειρήσεις πράξεις «πειρατείας» και προειδοποίησε ότι, εφόσον συνεχιστούν, η Μόσχα θα αναγκαστεί να απαντήσει με αντίστοιχο τρόπο.

Ωστόσο, σύμφωνα με την Telegraph, η δυνατότητα της Ρωσίας να υλοποιήσει τέτοιες απειλές έχει περιοριστεί σημαντικά εξαιτίας του πολέμου στην Ουκρανία.

Τα πλήγματα στον Στόλο της Μαύρης Θάλασσας

Ιδιαίτερα μεγάλες απώλειες έχει υποστεί ο ρωσικός Στόλος της Μαύρης Θάλασσας. Το Κίεβο υποστηρίζει ότι από την έναρξη της πλήρους ρωσικής εισβολής τον Φεβρουάριο του 2022 έχει καταστρέψει ή προκαλέσει ζημιές σε δεκάδες ρωσικά πολεμικά πλοία και σκάφη, μεταξύ των οποίων και δύο υποβρύχια.

Η εικόνα δεν είναι ίδια σε όλους τους ρωσικούς στόλους. Ο ισχυρός Βόρειος Στόλος εξακολουθεί, σύμφωνα με το δημοσίευμα, να επιχειρεί κανονικά από τις βάσεις του στο Σεβερομόρσκ και στη χερσόνησο Κόλα.

Διαφορετική είναι η κατάσταση στη Βαλτική. Η ένταξη περισσότερων χωρών της περιοχής στο ΝΑΤΟ έχει περιορίσει σημαντικά τις δυνατότητες ελιγμών του ρωσικού Στόλου της Βαλτικής, ο οποίος, σύμφωνα με την Telegraph, επικεντρώνεται όλο και περισσότερο στην παράκτια άμυνα και στη συνοδεία πλοίων του «σκιώδους στόλου».

Νέο πλήγμα για τη Ρωσία στη Συρία

Στα προβλήματα της Μόσχας προστίθενται και οι εξελίξεις στη Συρία, όπου αλλάζει το καθεστώς λειτουργίας δύο εγκαταστάσεων που αποτέλεσαν επί χρόνια θεμέλιο της ρωσικής στρατιωτικής παρουσίας στην Ανατολική Μεσόγειο.

Σύμφωνα με την Telegraph, συμφωνία μεταξύ Μόσχας και Δαμασκού προβλέπει ότι η Συρία θα ανακτήσει τον έλεγχο κρίσιμων τμημάτων της αεροπορικής βάσης Χμεϊμίμ και της ναυτικής βάσης Ταρτούς.

Οι δύο εγκαταστάσεις, οι οποίες βρίσκονται στις μεσογειακές ακτές της Συρίας, πρόκειται μέσα στους επόμενους τρεις μήνες να μετατραπούν σε κοινά συρορωσικά εκπαιδευτικά κέντρα, σύμφωνα με το συριακό Υπουργείο Εξωτερικών.

Παράλληλα, το αεροδρόμιο της Λατάκειας, το οποίο αποτελεί μέρος της αεροπορικής εγκατάστασης, θα ενσωματωθεί στις πολιτικές υποδομές της χώρας.

Η συμφωνία, σύμφωνα με το δημοσίευμα, χρειάστηκε περίπου 18 μήνες διαπραγματεύσεων. Η Δαμασκός την παρουσιάζει ως «αναδιοργάνωση της ρωσικής παρουσίας» στη Συρία και ως προετοιμασία για μια νέα φάση στις σχέσεις των δύο χωρών.

Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη γεωπολιτική βαρύτητα. Η Ρωσία υπήρξε καθοριστικός στρατιωτικός σύμμαχος του Μπασάρ αλ Άσαντ κατά τη διάρκεια του 14ετούς εμφυλίου πολέμου στη Συρία. Το καθεστώς Άσαντ ανατράπηκε τον Δεκέμβριο του 2024 από τις δυνάμεις των ανταρτών, γεγονός που άλλαξε δραματικά το πλαίσιο μέσα στο οποίο λειτουργούσαν οι ρωσικές βάσεις.

Η Μόσχα στρέφεται προς τη Λιβύη

Καθώς η στρατηγική θέση της στη Συρία περιορίζεται, η Ρωσία φαίνεται να επιχειρεί να ενισχύσει την παρουσία της στη Λιβύη.

Η Telegraph αναφέρει ότι το Κρεμλίνο σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει έργα υποδομής σε έξι λιβυκές αεροπορικές βάσεις, στο πλαίσιο της προσπάθειας διεύρυνσης του στρατιωτικού του αποτυπώματος στη χώρα.

Πρόκειται για τις βάσεις Al-Jufra, Al-Khadim, Al-Qardabiyah, Brak al-Shati, Maaten al-Sarra και Tamanhint.

Παράλληλα, η Μόσχα επιδιώκει να εδραιώσει περαιτέρω τις σχέσεις της στη Λιβύη μέσω της διεύρυνσης της ρωσικής ναυτικής παρουσίας στο Τομπρούκ, εξέλιξη που αποκτά μεγαλύτερη σημασία υπό το πρίσμα των αλλαγών στην Ταρτούς.

Η Λιβύη θα μπορούσε έτσι να αποκτήσει αυξημένο βάρος στη μελλοντική ρωσική στρατηγική για τη Μεσόγειο, καθώς η Μόσχα αναζητεί εναλλακτικά σημεία στήριξης για τις στρατιωτικές της δυνάμεις στη Βόρεια Αφρική και την ευρύτερη περιοχή.

Αυξημένη δραστηριότητα του βρετανικού Ναυτικού

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει η Telegraph, το Βασιλικό Ναυτικό της Βρετανίας αφιέρωσε 21 ημέρες μέσα στον Ιούλιο στην παρακολούθηση ρωσικών πολεμικών πλοίων και δραστηριότητας του «σκιώδους στόλου».

Πρόκειται για αύξηση κατά 25% σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος, στοιχείο που καταδεικνύει την αυξανόμενη σημασία που αποδίδει το Λονδίνο στην επιτήρηση των ρωσικών θαλάσσιων κινήσεων.

Εκπρόσωπος του βρετανικού Υπουργείου Άμυνας δήλωσε στην Telegraph ότι η αδυναμία της Ρωσίας να διατηρήσει ανάπτυξη δυνάμεων στη Μεσόγειο αποτελεί ένδειξη ότι η συστηματική πίεση της Βρετανίας και των συμμάχων της στον «σκιώδη στόλο» έχει πραγματικό αντίκτυπο.

Το Λονδίνο υποστηρίζει ότι ο συγκεκριμένος στόλος αποτελεί κρίσιμο μηχανισμό χρηματοδότησης του πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία και ότι οι βρετανικές Ένοπλες Δυνάμεις, ιδιαίτερα το Royal Navy, θα συνεχίσουν σε συνεργασία με τους συμμάχους τους να παρακολουθούν και να αποτρέπουν ρωσικές δραστηριότητες γύρω από τα βρετανικά ύδατα.

Η συνολική εικόνα που παρουσιάζει η Telegraph είναι εκείνη μιας Ρωσίας που εξακολουθεί να διαθέτει σημαντική ναυτική ισχύ, αλλά καλείται πλέον να τη μοιράσει μεταξύ πολλαπλών και ταυτόχρονων μετώπων: του πολέμου στην Ουκρανία, της προστασίας του «σκιώδους στόλου», της Βαλτικής και του Βόρειου Ατλαντικού, αλλά και της προσπάθειας διατήρησης των στρατηγικών ερεισμάτων της στη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική.

Το αποτέλεσμα, σύμφωνα με το βρετανικό δημοσίευμα, είναι ένα κενό στη Μεσόγειο που δεν είχε καταγραφεί εδώ και περισσότερο από μία δεκαετία.