Η μυστική στρατιωτική εκπαίδευση ρωσικών δυνάμεων από την Κίνα το προηγούμενο έτος εγκρίθηκε προσωπικά από τον υπουργό Άμυνας του Βλαντιμίρ Πούτιν και περιελάμβανε άμεσα τουλάχιστον τέσσερις Ρώσους και Κινέζους στρατηγούς, σύμφωνα με αποκλειστικό ρεπορτάζ του Reuters, βασισμένο σε δύο ευρωπαίους αξιωματούχους και έγγραφα που περιήλθαν στη δημοσιότητα.

Σύμφωνα με τους αξιωματούχους, η εμπλοκή τόσο υψηλόβαθμων στελεχών σε εκπαίδευση συνδεδεμένη με τον πόλεμο στην Ουκρανία καταδεικνύει τη σημασία που αποδίδουν Μόσχα και Πεκίνο στη συγκεκριμένη συνεργασία, μια εξέλιξη που έχει προκαλέσει έντονη ανησυχία στην Ευρώπη, ενώ το Πεκίνο συνεχίζει να αρνείται ότι κάτι τέτοιο έλαβε χώρα.

Το διάταγμα Μπελούσοφ

Διαβαθμισμένο ρωσικό έγγραφο που είδε το Reuters παραπέμπει ρητά σε εσωτερικό διάταγμα του υπουργού Άμυνας Αντρέι Μπελούσοφ, τον Αύγουστο του 2025. Σύμφωνα με αυτό, ρωσική αντιπροσωπεία των ενόπλων δυνάμεων μετέβη στην Κίνα για να συμμετάσχει σε ασκήσεις εκπαίδευσης σε εγκαταστάσεις του Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού (PLA).

Εκπαίδευση σε ραδιολογικό, χημικό και βιολογικό πόλεμο

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι μέρος της εκπαίδευσης —τρίωρο πρόγραμμα σε στρατιωτική εγκατάσταση στο Πεκίνο τον Νοέμβριο— επικεντρώθηκε σε ζητήματα ραδιολογικής, χημικής και βιολογικής προστασίας. Τα έγγραφα περιγράφουν και απεικονίζουν Ρώσους στρατιώτες να διδάσκονται από Κινέζο εκπαιδευτή, να εξετάζουν μοντέλο πυρηνικού αντιδραστήρα και να εκπαιδεύονται σε «χημική αναγνώριση», «ραδιενεργειακή αναγνώριση» και προστασία συστημάτων αερισμού από μόλυνση.

Ευρωπαίος αξιωματούχος σημείωσε ότι η συμπερίληψη τέτοιου είδους εκπαίδευσης υπογραμμίζει τον στρατηγικό χαρακτήρα των ανταλλαγών, καθώς πρόκειται για ιδιαίτερα ευαίσθητο θέμα για στρατιωτικές δυνάμεις γενικότερα.

Οι αντιδράσεις Μόσχας και Πεκίνου

Τα υπουργεία Άμυνας Ρωσίας και Κίνας δεν απάντησαν σε αιτήματα για σχολιασμό. Το κινεζικό υπουργείο Εξωτερικών, από την πλευρά του, δήλωσε πως η θέση του Πεκίνου για την κρίση στην Ουκρανία παραμένει σταθερή, χαρακτηρίζοντας «εντελώς αβάσιμους» τους σχετικούς ισχυρισμούς. Η Κίνα διατηρεί επισήμως ουδέτερη στάση στον πόλεμο και παρουσιάζεται ως μεσολαβητής ειρήνης.

Σύμφωνα με προγενέστερο ρεπορτάζ του Reuters τον περασμένο μήνα, βασισμένο σε ευρωπαϊκές υπηρεσίες πληροφοριών και στρατιωτικά έγγραφα, η Κίνα εκπαίδευσε τον Νοέμβριο περίπου 200 Ρώσους στρατιωτικούς, μέρος των οποίων έχει έκτοτε ενταχθεί στον πόλεμο στην Ουκρανία. Το Κρεμλίνο δεν είχε σχολιάσει τότε το ρεπορτάζ, παραπονούμενο ωστόσο για «ψευδείς πληροφορίες» που δημοσιεύονται στη Δύση.

Η Ύπατη Εκπρόσωπος της ΕΕ για την Εξωτερική Πολιτική, Κάγια Κάλας, δήλωσε στις 15 Ιουνίου ότι οι Βρυξέλλες επιβεβαίωσαν μέσω δικών τους καναλιών ότι η εκπαίδευση πράγματι πραγματοποιήθηκε, με το Πεκίνο να χαρακτηρίζει τις δηλώσεις της «απλή συκοφάντηση».

Προβληματισμός στις Βρυξέλλες

Οι ευρωπαϊκές δυνάμεις, που θεωρούν τη Ρωσία κύρια απειλή ασφαλείας από την εισβολή στην Ουκρανία το 2022, παρακολουθούν με ανησυχία την ενίσχυση των δεσμών Μόσχας-Πεκίνου, δεδομένου ότι η Κίνα αποτελεί τη δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου και βασικό εμπορικό εταίρο της ΕΕ. Στο εσωτερικό της 27μελούς Ένωσης εξετάζεται κατά πόσο απαιτούνται πρόσθετα μέτρα, με τρίτο αξιωματούχο να αναφέρει ότι η ΕΕ πρέπει να πάψει να αντιμετωπίζει την Κίνα αποκλειστικά μέσα από οικονομικό πρίσμα και να εστιάσει στον ρόλο της ως, όπως τη χαρακτήρισε η Κάλας, «καθοριστικού διευκολυντή του πολέμου της Ρωσίας».

Η ΕΕ έχει ήδη επιβάλει κυρώσεις σε κινεζικές εταιρείες που, σύμφωνα με τις Βρυξέλλες, στηρίζουν τη ρωσική πολεμική προσπάθεια.

Ονόματα και βαθμοί

Οι δύο ευρωπαίοι αξιωματούχοι, οι οποίοι μίλησαν υπό καθεστώς ανωνυμίας λόγω της ευαισθησίας των πληροφοριών, ταύτισαν τους υπογράφοντες συμφωνίας της 2ας Ιουλίου που αποτέλεσε τη βάση της εκπαίδευσης: τον Ρώσο υποστράτηγο Ρουστάμ Χουσάινοφ και τον Κινέζο ανώτερο συνταγματάρχη Σουν Νταγιούν.

Ο Αντρέι Καρταπόλοφ, βουλευτής και πρόεδρος της επιτροπής Άμυνας της ρωσικής Δούμας, δήλωσε στο ρωσικό μέσο RTVI ότι το ρεπορτάζ αποτελεί «πλήρη ανοησία» και ότι ο ρωσικός στρατός δεν έχει τίποτα να διδαχθεί από την Κίνα.

Εσωτερικές ρωσικές στρατιωτικές αναφορές που είδε το Reuters εξέφρασαν, ωστόσο, θετική εικόνα για την ποιότητα του εξοπλισμού και των προσομοιωτών, καθώς και για το θεωρητικό επίπεδο των εκπαιδευτών, σημειώνοντας παράλληλα την έλλειψη μαχητικής εμπειρίας της Κίνας, η οποία, παρά τον τεχνολογικά προηγμένο στρατό της, δεν έχει εμπλακεί σε πόλεμο εδώ και δεκαετίες, σε αντίθεση με τη Ρωσία που έχει συσσωρεύσει εκτεταμένη εμπειρία από τεσσάρων ετών μάχες στην Ουκρανία.

Έγγραφο που είδε το Reuters περιλάμβανε πλήρη κατάλογο συμμετεχόντων σε όλα τα προγράμματα εκπαίδευσης, με βαθμό, ημερομηνία γέννησης, υπηρεσία και επίπεδο διαβάθμισης ασφαλείας. Επικεφαλής της ρωσικής αντιπροσωπείας ήταν ο υποστράτηγος Ρουστάμ Μουράντοφ, αναπληρωτής διοικητής των χερσαίων δυνάμεων της Ρωσίας, ενώ στο άνοιγμα ενός εκ των προγραμμάτων συμμετείχε ο Κινέζος υποστράτηγος Λι Τζινσούν, επικεφαλής της Στρατιωτικής Ακαδημίας Ραδιολογικής, Χημικής και Βιολογικής Άμυνας του PLA. Στον κατάλογο αναφέρεται επίσης η συμμετοχή του Ρώσου υποστράτηγου Βιτάλι Γερασίμοφ σε πρόγραμμα στο Μπενγκμπού.