Ο Nacho Sánchez Amor είναι Ισπανός σοσιαλιστής ευρωβουλευτής (PSOE / ομάδα S&D) και μόνιμος εισηγητής (standing rapporteur) της Ευρωπαϊκής Βουλής για την Τουρκία από το 2019. Είναι μέλος της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων (AFET) και της Υποεπιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Έχει συντάξει τις ετήσιες εκθέσεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την Τουρκία, βασισμένες στις εκθέσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπή.
Υπενθυμίζεται πως η διαδικασία ένταξης της Τουρκίας στην ΕΕ είναι «παγωμένη» από το 2018 λόγω έλλειψης προόδου στα κριτήρια της Κοπεγχάγης (δημοκρατία, κράτος δικαίου, ανθρώπινα δικαιώματα, σχέσεις καλής γειτονίας). Δεν μπορεί να επαναρχίσει χωρίς απτές μεταρρυθμίσεις. Ο Sanchez διαχωρίζει σαφώς την κανονιστική διαδικασία ένταξης που απαιτεί εναρμόνιση με ευρωπαϊκές αξίες από την πρακτική συνεργασία (γεωπολιτική, μετανάστευση, ασφάλεια, εμπόριο.
Υποστηρίζει τη συνέχιση του διαλόγου υψηλού επιπέδου και τη σταδιακή, αναστρέψιμη συνεργασία σε τομείς αμοιβαίου ενδιαφέροντος (μετανάστευση, ασφάλεια, εμπόριο, κλίμα), υπό την προϋπόθεση σεβασμού των ευρωπαϊκών αξιών και του διεθνούς δικαίου. «Η πόρτα πρέπει να παραμείνει ανοιχτή» αν η Τουρκία προχωρήσει σε μεταρρυθμίσεις, δήλωνε από το 2021.
Η φετινή έκθεση του Sanchez για την Τουρκία αν και είναι πιο συγκεκριμένη και αναλυτική σε ορισμένα σημεία από τις προηγούμενες, εξακολουθεί να αντιμετωπίζεται με δυσπιστία από Ε/κ Ευρωβουλευτές οι οποίοι θα τηρήσουν αποχή είτε θα την καταψηφίσουν. Συγκεκριμένα ο Λουκάς Φουρλάς και ο Κυριάκος Χατζηπαντέλας από το ΕΛΚ αναμένεται να ψηφίσουν αποχή, όπως και ο Κώστας Μαυρίδης από τoυς S&D και ο Γιώργος Γιώργίου (Αριστερά). Πληροφορίες θέλουν τον Φειδία Παναγιώτου να προσανατολίζεταικαι αυτός σε αποχή ή καταψήφιση όπως και ο Γεάδης Γεάδη από το ΕCR.
«Στρατηγικός εταίρος» η Τουρκία;
Οι αναφορές περί «σημαντικού στρατηγικού εταίρου» της Τουρκίας σε πολλά σημεία της Έκθεσης δυσαρέστησε πολλούς ευρωβουλευτές ενώ εγείρονται και ερωτήματα κατά πόσο ο ισπανός εισηγητής Ευρωβουλευτής της έκθεσης δρα μεροληπτικά προκειμένου να κρατήσει ισοροοπίες μεταξύ της φιλοτουτουρκικής Κυβέρνησης της Μαδρίτης και της Άγκυρας.
Παράλληλα, διαφωνίες προκαλεί η θετική αναφορά στον ρόλο της Τουρκίας στις εξελίξεις στη Συρία, ενώ επικρίνεται και η προτροπή για επανέναρξη των διαπραγματεύσεων αναβάθμισης της Τελωνειακής Ένωσης ΕΕ–Τουρκίας. Σύμφωνα με τις ίδιες απόψεις, η Άγκυρα εξακολουθεί να μην εφαρμόζει πλήρως τις υποχρεώσεις της έναντι όλων των κρατών-μελών της ΕΕ, περιλαμβανομένης της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Ενστάσεις για το Κυπριακό
Ιδιαίτερη βαρύτητα αποδίδεται σε δύο σημεία που αφορούν άμεσα το Κυπριακό. Το πρώτο αφορά την απουσία σαφούς αναφοράς στην πλήρη εφαρμογή του ευρωπαϊκού κεκτημένου σε ολόκληρη την επικράτεια μιας επανενωμένης Κύπρου. Όπως υποστηρίζεται, η συγκεκριμένη διατύπωση περιλαμβάνεται διαχρονικά στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και στις εκθέσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ωστόσο δεν αποτυπώνεται με την ίδια σαφήνεια στο τελικό κείμενο της έκθεσης.
Το δεύτερο αφορά αναφορές στις λεγόμενες «συγκλίσεις» των συνομιλιών για το περιουσιακό. Σύμφωνα με επικριτές της έκθεσης, οι συγκεκριμένες διατυπώσεις ενδέχεται να ερμηνευθούν ως προτεραιότητα του σημερινού χρήστη μιας περιουσίας έναντι του νόμιμου ιδιοκτήτη, κάτι που –όπως υποστηρίζουν– συγκρούεται με τις αρχές προστασίας της ιδιοκτησίας που κατοχυρώνονται από τον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ.
Ζητούν αυστηρότερη στάση απέναντι στην Άγκυρα
Οι επικριτές θεωρούν ότι η ΕΕ δεν πρέπει να προχωρήσει σε αναβάθμιση των σχέσεών της με την Τουρκία χωρίς συγκεκριμένα και μετρήσιμα βήματα από την Άγκυρα στα ζητήματα του κράτους δικαίου, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, της εφαρμογής της Τελωνειακής Ένωσης και του σεβασμού της κυριαρχίας των κρατών-μελών.
Την ίδια ώρα, υποστηρίζουν ότι οποιαδήποτε αναφορά σε επανέναρξη θεσμικών διαλόγων ή ενίσχυση της οικονομικής συνεργασίας πρέπει να συνδέεται άμεσα με την εκπλήρωση των ευρωπαϊκών υποχρεώσεων της Τουρκίας και με ουσιαστική πρόοδο στο Κυπριακό.
Οι σχέσεις Ισπανίας-Τουρκίας
Οι διμερείς σχέσεις Τουρκίας και Ισπανίας είναι ιδιαίτερα θερμές, και σε ανοικτή πορεία, με έμφαση στην οικονομία και την άμυνα, παρά τις ευρύτερες δυσκολίες στις σχέσεις ΕΕ-Τουρκίας. Το διμερές εμπόριο έφτασε τα 20,6 δισ. δολάρια το 2025, με στόχο τα 25 δισ. ευρώ τα επόμενα χρόνια. Η Ισπανία είναι σημαντικός επενδυτής στην Τουρκία (περίπου 10 δισ. δολάρια άμεσες επενδύσεις) και εκατοντάδες ισπανικές εταιρείες δραστηριοποιούνται εκεί.
Στον αμυντικό τομέα υπάρχει στενή συνεργασία: ισπανικά συστήματα Patriot στην Τουρκία υπό ΝΑΤΟ, κοινά ναυτικά προγράμματα (Navantia με τουρκικά ναυπηγεία για το TCG Anadolu), αγορά ισπανικών αεροσκαφών Hürjet από την Τουρκία και συμμετοχή της Ισπανίας στην παραγωγή Eurofighter Typhoon που αγοράζει η Τουρκία. Πολιτικά, υπάρχει τακτικός διάλογος υψηλού επιπέδου (π.χ. διακυβερνητική σύνοδος Μαδρίτης 2024), ενώ η Ισπανία περιγράφει την Τουρκία ως «φίλο, εταίρο και σύμμαχο» και υποστηρίζει εποικοδομητική εμπλοκή, υπό όρους δημοκρατικών μεταρρυθμίσεων.
Ο Sánchez Amor, ως Ισπανός ευρωβουλευτής, εντάσσει αυτή την ρεαλιστική προσέγγιση και στην ευρωπαϊκή του δράση για την Τουρκία.
