Σαράντα χρόνια μετά την πυρηνική καταστροφή του Τσερνόμπιλ, η διεθνής κοινότητα επαναβεβαιώνει τη δέσμευσή της για πυρηνική ασφάλεια, προστασία του περιβάλλοντος και ενίσχυση της διεθνούς συνεργασίας, σύμφωνα με την κοινή δήλωση που εκδόθηκε στο Κίεβο στο πλαίσιο της Διεθνούς Διάσκεψης Δωρητών.
Οι συμμετέχοντες τίμησαν τη γενναιότητα και την αυτοθυσία των λεγόμενων «εκκαθαριστών» (liquidators), οι οποίοι συνέβαλαν καθοριστικά στον περιορισμό των συνεπειών της καταστροφής, προστατεύοντας εκατομμύρια ζωές.
Παράλληλα, χαιρέτισαν την υιοθέτηση σχετικού ψηφίσματος της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ τον Δεκέμβριο του 2025, καθώς και πρόσφατη απόφαση της UNESCO (22 Απριλίου 2026), η οποία υπογραμμίζει τη σημασία της διατήρησης της μνήμης και της ευαισθητοποίησης για τους κινδύνους.
Ωστόσο, η δήλωση επισημαίνει ότι η κληρονομιά του Τσερνόμπιλ παραμένει παγκόσμια ευθύνη που σήμερα απειλείται εκ νέου, εξαιτίας του πολέμου της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας. Ιδιαίτερη ανησυχία εκφράζεται για ζημιές στο Νέο Προστατευτικό Κέλυφος (New Safe Confinement) του πυρηνικού σταθμού, που προκλήθηκαν τον Φεβρουάριο του 2025 από ρωσικό πλήγμα με drone.
Οι συμμετέχοντες τονίζουν ότι η άμεση και πλήρης αποκατάσταση της εγκατάστασης είναι κρίσιμη για την πυρηνική ασφάλεια, αλλά και για τη διασφάλιση των σημαντικών διεθνών επενδύσεων που έχουν πραγματοποιηθεί τις τελευταίες δεκαετίες.
Στο ίδιο πλαίσιο, καταδικάζονται έντονα οι επιθέσεις κατά πολιτικών και ενεργειακών υποδομών της Ουκρανίας, συμπεριλαμβανομένων πυρηνικών εγκαταστάσεων, με τη διεθνή κοινότητα να υπογραμμίζει ότι η πυρηνική ασφάλεια δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να τίθεται σε κίνδυνο.
Η δήλωση υπενθυμίζει ότι όλα τα εμπλεκόμενα μέρη σε ένοπλες συγκρούσεις υποχρεούνται να τηρούν το διεθνές δίκαιο και το ανθρωπιστικό δίκαιο, αποφεύγοντας ενέργειες που θα μπορούσαν να προκαλέσουν εκτεταμένες και μακροχρόνιες επιπτώσεις στον άμαχο πληθυσμό.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στις προσπάθειες της Ουκρανίας, σε συνεργασία με την European Bank for Reconstruction and Development, την Ευρωπαϊκή Ένωση, την G7 και άλλους διεθνείς οργανισμούς, για την κινητοποίηση πόρων με στόχο την αποκατάσταση του προστατευτικού κελύφους.
Οι συμμετέχοντες δηλώνουν ότι θα συνεχίσουν να εξετάζουν τρόπους οικονομικής στήριξης, καλώντας και άλλες χώρες να συμβάλουν ανάλογα με τις δυνατότητές τους.
Παράλληλα, υπογραμμίζεται ότι ο πόλεμος έχει επιφέρει σοβαρές επιπτώσεις στην ενεργειακή ασφάλεια και την πυρηνική σταθερότητα της Ευρώπης, ενώ εκφράζεται έντονη ανησυχία για τη συνεχιζόμενη κατοχή του πυρηνικού σταθμού της Ζαπορίζια από ρωσικές δυνάμεις.
Η διεθνής κοινότητα καλεί σε ενίσχυση της συνεργασίας για την αποτροπή της «πυρηνικής εκβιαστικής πολιτικής» και ζητά την απόδοση ευθυνών στη Ρωσία, τονίζοντας ότι πρέπει να διατηρηθούν οι διεθνείς κανόνες κατά της πυρηνικής απειλής.
Τέλος, επιβεβαιώνεται η κοινή ευθύνη για τη μακροπρόθεσμη ασφάλεια του χώρου του Τσερνόμπιλ, καθώς και η σημασία της συμφωνίας συνεργασίας μεταξύ της International Atomic Energy Agency και της ουκρανικής κυβέρνησης, που υπογράφηκε τον Ιούλιο του 2025 στη Ρώμη, ως βασικό εργαλείο για την ανοικοδόμηση της χώρας.
Η δήλωση καταλήγει με έκκληση για συνέχιση της διεθνούς συνεργασίας ενόψει και της Διάσκεψης για την Ανάκαμψη της Ουκρανίας το 2026 στην Πολωνία.
