Η Γερμανία επιχειρεί να οικοδομήσει «τον ισχυρότερο συμβατικό στρατό της Ευρώπης», επανακαθορίζοντας τον ρόλο της στην ευρωπαϊκή ασφάλεια, σε μια περίοδο κατά την οποία αμφισβητείται ανοιχτά η αμερικανική εγγύηση προστασίας και εντείνεται η απειλή από τη Ρωσία. Η στροφή αυτή σηματοδοτεί τη βαθύτερη αλλαγή στη γερμανική αμυντική πολιτική από το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.
Νέο πλαίσιο στρατολόγησης και ενίσχυση της Bundeswehr
Από τις αρχές του έτους, άνδρες ηλικίας 18 ετών στη Γερμανία λαμβάνουν υποχρεωτικό ερωτηματολόγιο καταγραφής της φυσικής τους κατάστασης για στρατιωτική υπηρεσία, βάσει νόμου που ψηφίστηκε τον Δεκέμβριο. Αν και η στράτευση παραμένει προς το παρόν εθελοντική, το νομικό πλαίσιο επιτρέπει την επιβολή υποχρεωτικής θητείας, εφόσον απαιτηθεί.
Στόχος της κυβέρνησης είναι η ενίσχυση της Bundeswehr ώστε να καταστεί η ισχυρότερη συμβατική δύναμη στην Ευρώπη, όπως έχει δηλώσει ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς.
Αριθμοί, κίνητρα και στρατιωτικές φιλοδοξίες
Η Γερμανία διαθέτει σήμερα περίπου 184.000 ενεργούς στρατιώτες, με στόχο να φτάσει τους 260.000 έως το 2035, ενώ παράλληλα επιδιώκει τον διπλασιασμό των εφέδρων στους 200.000. Η κυβέρνηση προσφέρει ελκυστικά οικονομικά κίνητρα, με μισθούς, δωρεάν στέγαση και πλήρη ιατροφαρμακευτική κάλυψη, σε μια προσπάθεια να καταστήσει τον στρατό ελκυστική επαγγελματική επιλογή για τους νέους.
Η ρωσική απειλή ως καταλύτης
Από γερμανικής πλευράς, η πολιτική βούληση για μαζική επένδυση στην άμυνα αποδίδεται άμεσα στη στάση της Ρωσία και στη συνεχιζόμενη εισβολή στην Ουκρανία. Το Βερολίνο προχωρά φέτος σε αμυντικές δαπάνες ύψους 108 δισ. ευρώ – ποσοστό 2,5% του ΑΕΠ – με προοπτική αύξησης στο 3,5% έως το 2030.
Η Μόσχα, από την πλευρά της, βλέπει τις εξελίξεις με ανησυχία, κάνοντας λόγο για προετοιμασία σύγκρουσης μεγάλης κλίμακας.
Κρίση εμπιστοσύνης προς τις ΗΠΑ
Καθοριστικός παράγοντας για τη γερμανική στροφή είναι και η απώλεια εμπιστοσύνης προς τις Ηνωμένες Πολιτείες. Δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η πλειοψηφία των Γερμανών αμφιβάλλει πλέον αν οι ΗΠΑ θα συνεχίσουν να εγγυώνται την ευρωπαϊκή ασφάλεια μέσω του NATO.
Η πολιτική ρητορική του Ντόναλντ Τραμπ, αλλά και το πρόσφατο αμερικανικό δόγμα εθνικής ασφάλειας, ενίσχυσαν τους φόβους περί αποστασιοποίησης της Ουάσιγκτον και ενθάρρυναν τη συζήτηση για έναν πιο «ευρωπαϊκό πυρήνα» άμυνας.
Προς ευρωπαϊκή πυρηνική αποτροπή;
Ένα αυξανόμενο ποσοστό Γερμανών πολιτών δηλώνει πλέον ανοιχτό στην ιδέα αντικατάστασης της αμερικανικής πυρηνικής ομπρέλας από μια ευρωπαϊκή, βασισμένη στη συνεργασία Γαλλίας και Ηνωμένου Βασιλείου. Παράλληλα, η υποστήριξη για έναν ευρωπαϊκό στρατό έχει αυξηθεί σημαντικά, αγγίζοντας το 57%.
Εμπόδια, μνήμες και ρεαλισμός
Παρά τη δυναμική αλλαγή, αναλυτές επισημαίνουν ότι παραμένουν πολιτισμικά και ιστορικά εμπόδια. Η γερμανική κοινωνία εξακολουθεί να φέρει το βάρος του παρελθόντος, ενώ η μετάβαση από πολιτική βούληση σε πραγματική στρατιωτική ισχύ απαιτεί χρόνο, βιομηχανική ικανότητα και κοινωνική αποδοχή.
Την ίδια ώρα, ειδικοί προειδοποιούν για εντατικοποίηση φιλορωσικών αφηγημάτων και εκστρατειών παραπληροφόρησης που στοχεύουν να υπονομεύσουν τη δημόσια στήριξη στις αμυντικές μεταρρυθμίσεις.
Μια ιστορική στροφή με ευρωπαϊκές προεκτάσεις
Η προσπάθεια της Γερμανίας να οικοδομήσει τον ισχυρότερο συμβατικό στρατό της Ευρώπης δεν αφορά μόνο το Βερολίνο. Αποτελεί ένδειξη μιας ευρύτερης ευρωπαϊκής αναζήτησης στρατηγικής αυτονομίας, σε έναν κόσμο όπου οι παλιές βεβαιότητες για την ασφάλεια δεν θεωρούνται πλέον δεδομένες.
