Στη βελτίωση και εναρμόνιση της νομικής κατάστασης των αιτούντων διεθνούς προστασίας, στην ΕΕ, ανεξαρτήτως του κράτους μέλους στο οποίο υποβάλλεται η αίτηση, αποσκοπεί η οδηγία που θεσπίζει πρότυπα για την υποδοχή των αιτούντων άσυλο.

Η οδηγία αυτή υιοθετήθηκε από τους Υπουργούς Δικαιοσύνης της ΕΕ στη διάρκεια του Συμβουλίου Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων, που πραγματοποιήθηκε στο Λουξεμβούργο υπό την Κυπριακή Προεδρία.

Η εν λόγω οδηγία αποτελεί μία από τις πέντε νομοθετικές πράξεις της δέσμης για το Κοινό Ευρωπαϊκό Σύστημα Ασύλου (ΚΕΣΑ).
Ανάμεσα στις καινοτομίες της τροποποιημένης αυτής οδηγίας περιλαμβάνεται μια ολοκληρωμένη δέσμη κανόνων σχετικά με την κράτηση των αιτούντων άσυλο, συμπεριλαμβανομένης της θέσπισης εκτεταμένων εγγυήσεων για τους κρατούμενους.

Επίσης, περιλαμβάνει συντομότερες περιόδους αναμονής για τη χορήγηση άδειας πρόσβασης στην αγορά εργασίας, λεπτομερέστερους κανόνες σχετικά με τη χορήγηση, τον περιορισμό και την ανάκληση των υλικών συνθηκών υποδοχής και σαφέστερους κανόνες σχετικά με τις δυνατότητες δωρεάν νομικής συνδρομής και εκπροσώπησης.

Παράλληλα, η οδηγία περιλαμβάνει πιο στοχευμένες διαδικασίες για την εκτίμηση των αναγκών υποδοχής των ευάλωτων προσώπων, όπως είναι οι ανήλικοι και τα θύματα βασανιστηρίων και πρόσθετες εγγυήσεις για την κάλυψη των αναγκών στέγασης ανήλικων και εξαρτημένων ενήλικων αιτούντων άσυλο.

Επίσης, περιλαμβάνει δικαιώματα παροχών σε περιπτώσεις σοβαρών διανοητικών διαταραχών, συμπεριλαμβανομένης, όπου απαιτείται, κατάλληλης ψυχιατρικής περίθαλψης και επιβολή υποχρέωσης στα κράτη μέλη για παροχή κατάλληλης φροντίδας σε θύματα βασανιστηρίων, βιασμού ή άλλων σοβαρών μορφών βίας.

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο έχει δεσμευτεί στη θέσπιση των ΚΕΣΑ έως το τέλος του 2012. Εκ των νομοθετικών κειμένων που απαρτίζουν τη δέσμη αυτήν ένα -η καλούμενη οδηγία για την αναγνώριση - έχει ήδη τεθεί σε εφαρμογή τον Ιανουάριο του 2012, κατόπιν της ολοκλήρωσης των διαπραγματεύσεων με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Εν εξελίξει βρίσκονται οι διαπραγματεύσεις όσον αφορά την οδηγία για τις διαδικασίες ασύλου, τον κανονισμό «Δουβλίνο» και τον κανονισμό EURODAC.