Την επικύρωση της συμφωνίας για την Ευρωπαϊκή Πράξη για τα ΜΜΕ στην οποία είχαν καταλήξει πρόσφατα οι διαπραγματευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της ΕΕ, υπερψήφισαν την Τετάρτη οι Ευρωβουλευτές μέλη της επιτροπής Πολιτισμού και Παιδείας (CULT), φέρνοντας ένα βήμα πιο κοντά στην εφαρμογή της την πανευρωπαϊκή νομοθεσία η οποία μεταξύ άλλων έχει στόχο να απαγορεύσει την ευρεία χρήση κατασκοπευτικών λογισμικών κατά δημοσιογράφων, αλλά και τη σωστή λειτουργία των δημόσιων ΜΜΕ.
Από τα μέλη της CULT, 23 Ευρωβουλευτές ψήφισαν υπέρ της συμφωνίας, τέσσερις ψήφισαν κατά και δύο απείχαν κατά τη ψηφοφορία για έγκριση της προσωρινής πολιτικής συμφωνίας που επιτεύχθηκε στις 15 Δεκεμβρίου. Για να τεθεί σε εφαρμογή, η συμφωνία θα πρέπει να επικυρωθεί από την Ολομέλεια του Κοινοβουλίου (ενδεχομένως τον Μάρτιο), και επίσημα από το Συμβούλιο της ΕΕ το οποίο επικύρωσε προκαταρκτικά τη συμφωνία σε επίπεδο μόνιμων αντιπροσώπων.
Τα κύρια σημεία της Ευρωπαϊκής Πράξης για τα ΜΜΕ (European Media Freedom Act - EMFA) αφορούν την απαγόρευση του εξαναγκασμού δημοσιογράφων να αποκαλύπτουν τις πηγές τους και της χρήσης κατασκοπευτικού λογισμικού εναντίον τους, εκτός από αυστηρά καθορισμένες περιπτώσεις, την εισαγωγή υποχρέωσης διαφάνειας για την ιδιοκτησία όλων των ΜΜΕ, τη δίκαιη κατανομή της κρατικής διαφήμισης, και την υποχρέωση των κρατών μελών να διασφαλίζουν τη δημοσιογραφική και λειτουργική ανεξαρτησία των δημόσιων μέσων ενημέρωσης.
Ειδικότερα, όσον αφορά τα δημόσια ΜΜΕ, τα κράτη μέλη θα υποχρεούνται να διορίζουν τους επικεφαλής και τα μέλη των διοικητικών συμβουλίων μέσω διαφανών και αμερόληπτων διαδικασιών, με αρκετά μεγάλη θητεία ώστε να διασφαλίζεται η ανεξαρτησία τους, και με απαγόρευση την απόλυση χωρίς βάσιμο λόγο πριν από τη λήξη της θητείας τους,
Επίσης προβλέπεται υποχρέωση θέσπισης διαφανών και αντικειμενικών διαδικασιών χρηματοδότησης, καθώς και βιώσιμη και προβλέψιμη χρηματοδότηση για διασφάλιση της ανεξαρτησίας. Η πολιτική ανεξαρτησία θα πρέπει να παρακολουθείται μέσω ανεξάρτητων δημόσιων εκθέσεων.
Όσον αφορά την προστασία της εργασίας των δημοσιογράφων, θα απαγορεύεται πλέον η όποια παρέμβαση σε συντακτικές αποφάσεις, ενώ θα απαγορεύεται ο εξαναγκασμών δημοσιογράφων και συντακτών να αποκαλύπτουν τις πηγές τους με μέσα όπως κράτηση, κυρώσεις, έρευνες στα γραφεία τους ή με την εγκατάσταση παρεμβατικού λογισμικού παρακολούθησης στις συσκευές τους.
Κατά παρέκκλιση, τέτοιες παρεμβάσεις θα επιτρέπονται μόνο κατά περίπτωση «για επιτακτικό λόγο δημοσίου συμφέροντος», υπό την προϋπόθεση της έγκρισης από δικαστική αρχή και εφόσον απαιτείται για έρευνες σοβαρών εγκλημάτων που τιμωρούνται με ποινή φυλάκισης στο αντίστοιχο κράτος μέλος. Ακόμη και σε αυτές τις περιπτώσεις, θα ισχύει το δικαίωμα της ενημέρωσης για την τρέχουσα παρακολούθηση, καθώς για δικαστική προστασία.
Όσον αφορά τη διαφάνεια της ιδιοκτησίας των ΜΜΕ, η νομοθεσία υποχρεώνει όλα τα ΜΜΕ να δημοσιεύουν πληροφορίες σε εθνική βάση δεδομένων σχετικά με τους άμεσους και έμμεσους ιδιοκτήτες τους, συμπεριλαμβανομένου του εάν ανήκουν άμεσα ή έμμεσα στο κράτος ή σε δημόσια αρχή. Τα μέσα ενημέρωσης θα πρέπει επίσης να ενημερώνουν για τα κεφάλαια που λαμβάνουν από κρατική διαφήμιση και κρατική οικονομική στήριξη, μεταξύ άλλων και από χώρες εκτός ΕΕ.
Η νομοθεσία περιλαμβάνει ακόμα διατάξεις που προστατεύουν τα ΜΜΕ από αυθαίρετες αποφάσεις από μεγάλες διαδικτυακές πλατφόρμες. Συγκεκριμένα, θα δημιουργηθεί ένα σύστημα που θα διασφαλίζει ότι οι αποφάσεις που αφορούν περιορισμούς και έλεγχο περιεχομένου από πολύ μεγάλες διαδικτυακές πλατφόρμες δεν θα επηρεάζουν αρνητικά την ελευθερία των ΜΜΕ.
Οι πλατφόρμες θα πρέπει να διαφοροποιούν τη προσέγγισή τους μεταξύ ανεξάρτητων ΜΜΕ και μη ανεξάρτητων πηγών, ενώ τα ΜΜΕ θα πρέπει να ενημερώνονται ότι η πλατφόρμα προτίθεται να διαγράψει ή να περιορίσει περιεχόμενό τους και θα έχουν 24 ώρες για να απαντήσουν (μικρότερο χρονικό διάστημα σε περίπτωση κρίσης).
Η πλατφόρμα θα μπορεί να διαγράψει ή να περιορίσει συγκεκριμένο περιεχόμενο αν μετά την απάντηση, ή ελλείψει απάντησης, θεωρεί ότι δεν συμμορφώνεται με τους όρους της, όμως τα επηρεαζόμενα ΜΜΕ θα έχουν το δικαίωμα να προσφύγουν σε εξωδικαστικό όργανο επίλυσης διαφορών και να ζητήσουν γνωμοδότηση από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Υπηρεσιών Μέσων Ενημέρωσης (ένα νέο συμβούλιο της ΕΕ από εθνικές ρυθμιστικές αρχές που θα συσταθεί από το EMFA).
Τέλος, θεσπίζονται κανονισμοί για την κρατική διαφήμιση, η οποία θα πρέπει να κατανέμεται μέσω ανοικτών και αμερόληπτων διαδικασιών, με βάση δημοσίως γνωστών κριτηρίων. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να κατανέμουν τις κρατικές διαφημιστικές δαπάνες σε ένα ευρύ φάσμα μέσων ενημέρωσης.
Οι δημόσιες αρχές θα πρέπει κάθε χρόνο να δημοσιεύουν πληροφορίες σχετικά με τις κρατικές διαφημιστικές τους δαπάνες, το συνολικό ετήσιο ποσό που δαπανήθηκε και τα ποσά που δαπανήθηκαν ανά πάροχο υπηρεσιών μέσων ενημέρωσης ή διαδικτυακή πλατφόρμα.
Πηγή: ΚΥΠΕ
