Έλλειψη συντονισμού σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης εντόπισαν οι Ευρωπαίοι ελεγκτές στο πρόγραμμα «Lighthouse» με το οποίο στηρίχθηκαν πρωτοβουλίες για αξιοποίηση της τεχνολογίας στις πόλεις της Ευρώπης, ώστε να καταστούν «έξυπνες πόλεις», σε νέα έκθεση του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου (ΕΕΣ). Σημειώνεται πως η Κύπρος ήταν μια από τις λίγες χώρες από τις οποίες δεν υπήρχαν συμμετοχές στο πρόγραμμα.

Όπως αναφέρεται στην έκθεση, μέσω της στήριξης από το πρόγραμμα έρευνας και καινοτομίας «Lighthouse» της ΕΕ, αξίας 400 εκατομμυρίων ευρώ, διάφορες πόλεις της ΕΕ είχαν την ευκαιρία να εφαρμόσουν συγκεκριμένες λύσεις έξυπνης πόλης, ωστόσο οι ελεγκτές διαπιστώνουν πως υπάρχει κίνδυνος οι λύσεις που έχουν αναπτυχθεί να μην αξιοποιηθούν στο έπακρο από άλλες πόλεις. Επίσης διαπιστώνουν προβλήματα στον συντονισμό με άλλα προγράμματα της ΕΕ.

«Η ΕΕ πρέπει να αξιοποιήσει καλύτερα τη δυνατότητα της να αναπαράγει τα αποτελέσματα που έχουν ήδη επιτευχθεί, προκειμένου να βοηθήσει περισσότερες πόλεις της να γίνουν εξυπνότερες και πιο οικολογικές χάρη στην τεχνολογία», δήλωσε σχετικά η Ildikó Gáll-Pelcz, μέλος του ΕΕΣ και αρμόδια για την έκθεση.

Συνολικά 120 πόλεις σε 24 κράτη μέλη συμμετείχαν στο «Lighthouse», στο πλαίσιο του προγράμματος έρευνας και καινοτομίας «Ορίζων 2020», την περίοδο 2014 - 2020. Οι μόνες χώρες που δεν είχαν καμία πόλη που να συμμετέχει στο πρόγραμμα Lighthouse ήταν η Κύπρος, η Λιθουανία και το Λουξεμβούργο.

Το πρόγραμμα «Lighthouse» διαδέχθηκε η αποστολή για κλιματικά ουδέτερες και έξυπνες πόλεις στο πλαίσιο του προγράμματος έρευνας και καινοτομίας «Ορίζων Ευρώπη», η οποία επιδιώκει να καταστήσει κλιματικά ουδέτερες 100 πόλεις μέχρι το 2030 και να διασφαλίσει ότι όλες οι πόλεις της ΕΕ θα καταστούν κλιματικά ουδέτερες μέχρι το 2050.

Στην έκθεση επισημαίνεται ότι το πρόγραμμα «Lighthouse» είχε θετική συνεισφορά στις προσπάθειες για εξοικονόμηση πόρων, μείωση της ρύπανσης, και βελτίωση των υπηρεσιών που παρέχουν οι αρχές στις πόλεις της ΕΕ αξιοποιώντας τις δυνατότητες της τεχνολογίας. Ως επί το πλείστον, τα έργα απέδωσαν με την ανάπτυξη συγκεκριμένων λύσεων σε τομείς όπως η ποιότητα του αέρα, η ενεργειακή απόδοση και η ηλεκτρική κινητικότητα.

Ειδικότερα, το ΕΕΣ κρίνει στην έκθεσή του πως το πρόγραμμα είχε σχεδιαστεί σωστά, ανταποκρινόταν στις ανάγκες των πόλεων και συνέτεινε στο να αναδειχθούν εκατοντάδες συγκεκριμένες τεχνολογίες σε διάφορους τομείς, προσανατολισμένες στην προώθησή τους στην αγορά. Αρκετές από αυτές αφορούσαν την ενέργεια, όπως τα ενεργειακά αποδοτικά κτίρια και φωτισμός και τα έξυπνα δίκτυα. Σύμφωνα με το ΕΕΣ, τα έργα αυτά θεωρούνται πετυχημένα ή υπερέβησαν τουλάχιστον τα δύο τρίτα των στόχων που είχαν τεθεί στο πλαίσιο της χρηματοδότησης.

Ωστόσο, οι ελεγκτές σημειώνουν πως λόγω του ανεπαρκούς συντονισμού του προγράμματος με άλλες πρωτοβουλίες της ΕΕ και λόγω της περιορισμένης και κατακερματισμένης χρηματοδότησης από τον δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα, θα είναι δύσκολο οι λύσεις αυτές να προωθηθούν και να αξιοποιηθούν και από άλλες πόλεις.

Πιο συγκεκριμένα, οι ελεγκτές επισημαίνουν πως το πρόγραμμα «Lighthouse» δεν χρηματοδοτεί την αναπαραγωγή των λύσεων έξυπνης πόλης σε άλλες πόλεις, παρά το γεγονός πως ένας από τους στόχους της αποστολής για κλιματικά ουδέτερες και έξυπνες πόλεις στο πλαίσιο του προγράμματος έρευνας και καινοτομίας «Ορίζων Ευρώπη» (που διαδέχθηκε το «Lighthouse») είναι η εξάπλωση της χρήσης λύσεων που αναπτύσσονται στο πλαίσιο προγραμμάτων έρευνας και καινοτομίας.

Λόγω του ανεπαρκούς συντονισμού των δύο προγραμμάτων, προστίθεται, η πείρα που έχει αποκτηθεί παραμένει σε μεγάλο βαθμό αναξιοποίητη. Σε αυτό το πλαίσιο οι Ευρωπαίοι ελεγκτές ζητούν από την Επιτροπή να αξιολογήσει την αναπαραγωγή των λύσεων που προέκυψαν από το πρόγραμμα «Lighthouse», και να διασφαλίσει τον καλύτερο συντονισμό των δύο προγραμμάτων.

Οι ελεγκτές εστιάζουν ακόμα στη σημασία της συμμετοχής των πολιτών καθώς έχει αποδειχθεί ότι παίζει καθοριστικό ρόλο, αν και συχνά είναι δύσκολη. Πολλά έργα «Lighthouse» αντιμετώπισαν σημαντικές δυσκολίες όσον αφορά τη συμμετοχή των πολιτών, και στα τρία τέταρτα των έργων του προγράμματος φαίνεται να υπήρξε είτε αντίσταση είτε έλλειψη συμμετοχής κατά την εφαρμογή των προγραμματισμένων λύσεών τους, σημειώνεται.

Το ΕΕΣ καλεί ακόμα την Κομισιόν να αποτιμήσει τη χρηματοδοτική ικανότητα των πόλεων της ΕΕ και να στηρίξει αυτές που παρουσιάζουν χρηματοδοτικές αδυναμίες, δημιουργώντας συνεργίες με εθνικές και περιφερειακές πηγές χρηματοδότησης όπως και με ιδιωτικές επενδύσεις.

Πηγή: ΚΥΠΕ