Κανείς στην πραγματικότητα δεν ξέρει πώς ακριβώς έμοιαζε ο Ιησούς καθώς δεν υπάρχουν γνωστές εικόνες, αναπαραστάσεις, ψηφιδωτά, ζωγραφιές  εκείνης της εποχής  . Πιθανώς η πιο δημοφιλής συγκριτική εικόνα είναι ο Χριστός ως ο Καλός Ποιμένας, μια νεανική φιγούρα χωρίς γενειάδα που βασίζεται σε παγανιστικές παραστάσεις του Ορφέα, του Ερμή και του Απόλλωνα.

Σε άλλες κοινές απεικονίσεις, ο Χριστός φορά το τόγκα ή άλλα χαρακτηριστικά του αυτοκράτορα. Ο θεολόγος Richard Viladesau υποστηρίζει ότι ο ώριμος γενειοφόρος Χριστός, με μακριά μαλλιά σε «συριακό» στυλ, συνδυάζει χαρακτηριστικά του Έλληνα θεού Δία και της παλαιοδιαθηκικής φιγούρας Σαμψών, μεταξύ άλλων.

 Μερικές από τις πιο γνωστές «νεότερες» απεικονίσεις του Χριστού είναι  από τον «Μυστικό Δείπνο» του Λεονάρντο ντα Βίντσι και την  «Τελευταία Κρίση» του Μιχαήλ Άγγελου στην Καπέλα Σιξτίνα που παρήχθησαν από το 1350 έως το 1600 μ.Χ.

Σύμφωνα με το History Redifined, υπάρχει ακόμα μια ενδιαφέρουσα ιστορία για την καταγωγή της σύγχρονης μορφής απεικόνησης του Ιησού. Γράφοντας το 1843 στη συλλογή του με τα δεκαοκτώ δοκίμια που συνέταξε και τιτλοφορήθηκε ως Celebrated Crimes, ο μεγάλος Γάλλος μυθιστοριογράφος, Αλέξανδρος Δουμάς, έκανε έναν εκπληκτικό ισχυρισμό σχετικά με τις σύγχρονες απεικονίσεις του Ιησού Χριστού.

Ο Δούμας ισχυρίστηκε ότι όλες οι σύγχρονες απεικονίσεις του Ιησού προέρχονταν από εικόνες ενός γνωστού ατόμου..

Αυτό το πρόσωπο σύμφωνα με τον συγγραφέα των αριστουργημάτων όπως οι Τρεις Σωματοφύλακες και ο Κόμης του Μόντε Κρίστο , ήταν ο Ιταλός καρδινάλιος Τσέζαρε Μποργία του δέκατου πέμπτου αιώνα και γιος του Πάπα Αλέξανδρου ΣΤ'.

Υπάρχει πράγματι μια εντυπωσιακή ομοιότητα μεταξύ του Μποργία, καθώς εμφανίζεται σε πολλά πορτρέτα που του έχουν διασωθεί, και της σύγχρονης εικόνας του Ιησού. Είναι όμως αυτό καθαρή σύμπτωση ή υπήρχε κάποια αξία στον ισχυρισμό του Δουμά; Εδώ εξετάζουμε την υπόθεση του Γάλλου.

Ένα πορτρέτο (Αριστερά) που θεωρείται ότι είναι του Cesare Borgia από τον Altobello Melone και χρονολογείται στις αρχές του δέκατου έκτου αιώνα, και μια σύγχρονη στερεότυπη απεικόνιση του Ιησού Χριστού (Δεξιά).

Ποιος ήταν ο Τσέζαρε Μποργία;

Όλοι γνωρίζουν ποιος ήταν ο Ιησούς Χριστός, αλλά ποιος ήταν ακριβώς ο  Τσέζαρε Μποργία; Αν και ελάχιστα γνωστός στους περισσότερους σύγχρονους ανθρώπους, ο Μποργία ήταν μια από τις πιο διαβόητες πολιτικές προσωπικότητες της Ιταλίας της Αναγέννησης.

Γεννήθηκε στις 13 Σεπτεμβρίου 1475 στο Subiaco κοντά στη Ρώμη και ήταν γιος του καρδινάλιου Roderic Borgia και της Ιταλίδας ερωμένης του Vannozza dei Cattanei, και αδελφός της μαύρης χήρας της Ρώμης, Lucretia Borgia.

Το 1492 ο διαβόητα διεφθαρμένος καρδινάλιος Ροντερίκ Μποργία ανυψώθηκε στην Παπική τιάρα και έγινε Πάπας Αλέξανδρος Γ', θέση που θα κρατούσε μέχρι το θάνατό του το 1503.

Ως επικεφαλής των Παπικών Κρατών στα τέλη του δέκατου πέμπτου και στις αρχές του δέκατου έκτου αιώνα, ο Αλέξανδρος κυβέρνησε ένα προσωρινό κράτος, το οποίο έλεγχε το μεγαλύτερο μέρος της κεντρικής Ιταλίας, συμπεριλαμβανομένης της επαρχίας του Λάτσιο νότια προς τη Νάπολη.

Η Ιταλία ήταν πολύ διχασμένη εκείνη την εποχή μεταξύ ανταγωνιστικών πόλεων-κρατών όπως η Φλωρεντία, το Μιλάνο, το Ουρμπίνο, η Γένοβα και η Βενετία.

Επιπλέον, αυτή ήταν μια εποχή πολέμου καθώς ακριβώς την εποχή της προσχώρησης του Αλεξάνδρου η Ισπανία και η Γαλλία είχαν εμπλακεί  για να προσπαθήσουν να εδραιώσουν την κυριαρχία τους στη χερσόνησο. Οι ιταλικοί πόλεμοι, που οδηγήθηκαν από τις δύο δυνάμεις, θα διαρκέσουν εξήντα χρόνια.

Ο Τσέζαρε μπήκε σύντομα σε αυτές τις μηχανορραφίες. Όταν ανέβηκε στο Παπικό αξίωμα το 1492, ο πατέρας του τον έκανε καρδινάλιο, παρόλο που ήταν έφηβος, αλλά στα χρόνια που ακολούθησαν, ο Τσέζαρε μετατράπηκε σε στρατιωτικό διοικητή.

Επέκτεινε με επιτυχία τα Παπικά κράτη κατά τη διάρκεια της παπικής εξουσίας του πατέρα του και δημιούργησε το δικό του πριγκιπάτο στην κεντρική Ιταλία στην περιοχή Emilia Romagna βόρεια της Ρώμης προς τη Μπολόνια.

Επιπλέον, ως μέρος μιας συμμαχίας με τους Γάλλους, συμμετείχε στην κατάληψη του Μιλάνου και της Νάπολης, φέρνοντας τη χρονική εξουσία των Παπικών Κρατών στην Ιταλία στο υψηλότερο σημείο της. Δικαίως αναγνωρίστηκε για την οξυδερκή διπλωματία και τις στρατιωτικές του ικανότητες.

Πράγματι, τόσο διαβόητος ήταν ο Τσέζαρε από αυτές τις απόψεις που επηρέασε σε μεγάλο βαθμό τον Νικολό Μακιαβέλι όταν ο μεγάλος πολιτικός θεωρητικός της Φλωρεντίας έφτασε να γράψει τον σατιρικό οδηγό του για έναν αδίστακτο ηγεμόνα, τον Ηγεμόνα, στις αρχές της δεκαετίας του 1510.

Ωστόσο, η καριέρα του έμελλε να αποδειχθεί βραχύβια. Η δύναμη του Μποργία μειώθηκε πολύ μετά το θάνατο του πατέρα του το 1503, και αφού μετεγκαταστάθηκε στην Ισπανία, σκοτώθηκε σε ενέδρα το 1507 στα βόρεια της χώρας σε ηλικία μόλις τριάντα ενός ετών.

Ο σύγχρονος Ιησούς βασίστηκε Τσέζαρε Μποργία;

Έτσι, είναι σαφές ότι ο Μποργία,  ήταν ένα βασικό πρόσωπο στις πολιτικές μηχανορραφίες της Ιταλίας στα τέλη του δέκατου πέμπτου και στις αρχές του δέκατου έκτου αιώνα. Υπάρχει αλήθεια στον ισχυρισμό του Δουμά ότι η προσωπογραφία του Ιησού Χριστού άλλαξε κατά τη διάρκεια του δέκατου έκτου αιώνα για να αντικατοπτρίζει τα πορτρέτα του Βοργία;

Ας υποθέσουμε ότι κάποιος τοποθετεί αντίγραφα του στερεοτυπικού Ιησού δίπλα σε ένα πορτρέτο του Borgia, όπως αυτό που δημιούργησε ο βορειοϊταλός ζωγράφος Altobello Melone. Σε αυτή την περίπτωση, θα δει κανείς μια εντυπωσιακή ομοιότητα μεταξύ τους.

Και οι δύο είναι γενικά υγιούς βάρους, χωρίς υπερβολικό λίπος στο πρόσωπο. Και οι δύο έχουν μεσαίου μήκους γένια και μουστάκια και παρόμοιους τόνους δέρματος.

Και οι δύο έχουν επίσης ευφυή και παραδόξως (στην περίπτωση του Μποργία  κάπως συμπονετικά βλέμματα. Μπορεί κανείς να δει γιατί ο Δουμάς θα μπορούσε να ισχυρίστηκε ότι το έκανε.

Ωστόσο, δεν υπάρχει αλήθεια στον ισχυρισμό του. Για να είναι ακριβής η δήλωση του Δουμά, θα χρειαζόμασταν κάτι περισσότερο από μια ομοιότητα μεταξύ του τρόπου με τον οποίο ζωγραφίστηκε ο Μποργία και του τρόπου με τον οποίο απεικονίστηκε ο Ιησούς Χριστός από τις αρχές του δέκατου έκτου αιώνα.

Θα χρειαζόταν να δούμε μια αισθητή αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο απεικονιζόταν ο Ιησούς την εποχή που ζούσε ο Βοργία ή λίγο μετά.

Για παράδειγμα, αν ο Ιησούς απεικονιζόταν ως το πιο σκουρόχρωμος, πριν τα πορτρέτα του Μποργία γίνουν πίκρανες, τότε θα υπήρχε ένας σύνδεσμος.

Ωστόσο, αυτό δεν ισχύει. Υπάρχουν σαφείς και εντελώς αδιαμφισβήτητες ενδείξεις ότι ο Ιησούς Χριστός απεικονιζόταν ήδη με αυτόν τον τρόπο για αιώνες πριν από τη ζωή του Μποργία και την εμφάνιση των πορτρέτων του Ιταλού πολιτικού.

Τέτοιες εικόνες του γενειοφόρου, σύγχρονου Ιησού μπορούν να βρεθούν από όλη την Ευρώπη, Υπάρχουν μάλιστα δύο πρώιμα παραδείγματα, το πρώτο προέρχεται από την Κατακόμβη του Commodilla στη Via Ostiensis στη Ρώμη.

Ο Ιησούς ως καλός ποιμήν- Κατακόμβες Priscilla, Ρώμη (2ος-3ος αι.)

Εδώ υπάρχει μια τοιχογραφία που περιέχει μια εικόνα ενός γενειοφόρου Ιησού, η οποία πιστεύεται ότι είναι ένα από τα πρώτα παραδείγματα της σύγχρονης στερεότυπης εικόνας του. Χρονολογείται κάπου στον τέταρτο αιώνα και έτσι προηγείται της ζωής του Μποργία κατά περίπου 1100 χρόνια.

Η απεικόνιση του Ιησού Χριστού από τα ψηφιδωτά της Ραβέννας, γ. 526 (αριστερά) και μια τοιχογραφία (δεξιά) του Ιησού Χριστού από την Κατακόμβη της Commodilla στη Ρώμη που χρονολογείται στον 4ο αιώνα

Το δεύτερο παράδειγμα χρονολογείται από τις αρχές του έκτου αιώνα. Εκείνη την εποχή, ο αυτοκράτορας της Ανατολικής Ευρώπης ή Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, Ιουστινιανός Α΄, κατάφερε να ανακαταλάβει μέρος της Δυτικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, κυρίως στην Ιταλία και τη Βόρεια Αφρική.

Ακολούθησε ένα οικοδομικό πρόγραμμα, και αυτό περιελάβανε τη Βασιλική του San Vitale στην πόλη της Ραβέννα στη βόρεια Ιταλία.

 Αυτό είναι σήμερα μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO και περιέχει μια διάσημη σειρά ψηφιδωτών που απεικονίζουν βιβλικές σκηνές, πρωτοχριστιανικές φιγούρες και σύγχρονες πολιτικές προσωπικότητες, συμπεριλαμβανομένου του αυτοκράτορα Ιουστινιανού και της συζύγου του, Θεοδώρας.

Ένα από αυτά ψηφιδωτά  δείχνει πολύ καθαρά τον Ιησού Χριστό. Εδώ απεικονίζεται ξανά με τον τυπικό τρόπο που απεικονίζεται στη σύγχρονη εποχή. Τα μωσαϊκά της Ραβέννα χρονολογούνται πριν από τη ζωή του Τσέζαρε Μποργία κατά σχεδόν χίλια χρόνια.

Δεκάδες άλλα παραδείγματα από όλο τον Μεσαίωνα θα μπορούσαν να αναφερθούν για να αποδειχθεί ότι ο Ιησούς απεικονιζόταν με αυτόν τον τρόπο για εκατοντάδες χρόνια πριν από οποιαδήποτε πορτρέτα του Τσέζαρε Μποργία στα τέλη του δέκατου πέμπτου και στις αρχές του δέκατου έκτου αιώνα.

Ο Ιησούς από την Ναζαρέτ

Η πλέον διάσημη μορφή του Ιησού προέρχεται  κσήμερα από την επιτυχημένη πολυπαιγμένη παραγωγή «O Ιησούς από την Ναζαρέτ», του Ιταλού Φράνκο Τζεφιρέλι που δίνει την ξεκάθαρη εκδοχή του Βατικανού για τον Ιησού και τη ζωή του. Τον Ιησού υποδύεται ο αξεπέραστος Ρόμπερτ Πάουελ.Αντιδράσεις είχαν προκαλέσει τότε δηλώσεις του Πάουελ ότι δεν έχει ιδιαίτερη σχέση με την εκκλησία και τον Ιησού ενώ είναι ένας απλός αστικός μύθος η φημολογία ότι τρελάθηκε, ότι δεν ξαναδούλεψε κτλ