Η φιλοσοφία του «Οπλίτη-Πολίτη», η αξιοποίηση των στρατευσίμων στην άμυνα του τόπου τους, αλλά και η ενσωμάτωση drones, Τεχνητής Νοημοσύνης και κυβερνοτεχνολογίας στη στρατιωτική εκπαίδευση βρίσκονται στον πυρήνα του νέου μοντέλου που προωθούν οι ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις στο πλαίσιο της «Ατζέντας 2030».
Τη νέα προσέγγιση παρουσίασε ο Αρχηγός ΓΕΕΘΑ, Στρατηγός Δημήτριος Χούπης, μιλώντας στο IISS Prague Defence Summit, υπογραμμίζοντας ότι η επιστροφή του πολέμου υψηλής έντασης στην Ευρώπη αναγκάζει τα κράτη να επανεξετάσουν τον τρόπο με τον οποίο οργανώνουν τις Ένοπλες Δυνάμεις και τις εφεδρείες τους.
Επαγγελματικός στρατός και στρατεύσιμοι
Σύμφωνα με τον Αρχηγό ΓΕΕΘΑ, οι επαγγελματικές και οι στρατεύσιμες δυνάμεις δεν έχουν κατ' ανάγκην τον ίδιο ρόλο. Οι πρώτες πρέπει να βρίσκονται σε υψηλό επίπεδο συνεχούς ετοιμότητας και να μπορούν να αναλαμβάνουν απαιτητικές επιχειρήσεις, ενώ οι στρατεύσιμοι αποκτούν ιδιαίτερη σημασία για την άμυνα της ίδιας της επικράτειας και τη δυνατότητα ανάπτυξης μεγάλου αριθμού προσωπικού.
Η εκτίμηση που παρουσίασε είναι ότι ακόμη και ένας τεχνολογικά προηγμένος επαγγελματικός στρατός δύσκολα μπορεί μόνος του να εξασφαλίσει το ανθρώπινο δυναμικό που απαιτεί μια γενικευμένη και παρατεταμένη σύγκρουση. Υπό αυτή την οπτική, η κινητοποίηση δεν αντιμετωπίζεται αποκλειστικά ως στρατιωτική διαδικασία, αλλά ως υπόθεση που αφορά ευρύτερα την κοινωνία.
Ο στρατεύσιμος θα υπερασπίζεται τον τόπο του
Ένας από τους βασικούς άξονες του νέου μοντέλου είναι η στενότερη γεωγραφική σύνδεση του στρατεύσιμου και αργότερα του εφέδρου με τον τόπο καταγωγής ή μόνιμης κατοικίας του.
Η λογική είναι ότι ο έφεδρος που καλείται να υπερασπιστεί την περιοχή στην οποία ζει και με την οποία έχει προσωπικούς δεσμούς αποκτά διαφορετική σχέση με την αποστολή του. Παράλληλα, το μοντέλο αποσκοπεί στην ενίσχυση της συνοχής των μονάδων και της τοπικής αμυντικής ικανότητας.
Drones, AI και κυβερνοχώρος στη θητεία
Σημαντικές αλλαγές σχεδιάζονται και στην ίδια την εκπαίδευση των στρατευσίμων. Η φιλοσοφία που παρουσίασε ο Στρατηγός Χούπης προβλέπει μεγαλύτερη επαφή των νέων με σύγχρονα συστήματα και απόκτηση τεχνολογικών δεξιοτήτων που μπορούν να αξιοποιηθούν επιχειρησιακά.
Drones, κυβερνοχώρος, Τεχνητή Νοημοσύνη και σύγχρονα οπλικά και μη οπλικά συστήματα εντάσσονται σε αυτή την προσέγγιση. Στόχος είναι η θητεία να μην αποτελεί μια περίοδο κατά την οποία ο νέος αποκόπτεται από την τεχνολογική και επαγγελματική πραγματικότητα, αλλά να μπορεί να λειτουργήσει και ως περίοδος απόκτησης νέων δεξιοτήτων.
Στόχος επιχειρησιακής ετοιμότητας σε 14 εβδομάδες
Ιδιαίτερη σημασία δίνεται και στην ταχύτητα με την οποία οι στρατεύσιμοι θα μπορούν να εντάσσονται επιχειρησιακά στις μονάδες.
Σύμφωνα με όσα παρουσιάστηκαν, στόχος είναι το 70% των στρατευσίμων να φτάνει σε επίπεδο επιχειρησιακής ετοιμότητας μέσα στις πρώτες 14 εβδομάδες. Το ζητούμενο, επομένως, δεν είναι μόνο πόσους πολίτες μπορεί να επιστρατεύσει μια χώρα, αλλά και πόσο γρήγορα μπορεί να τους μετατρέψει σε επιχειρησιακά αξιοποιήσιμο στρατιωτικό δυναμικό.
Ψηφιακή επιστράτευση
Η «Ατζέντα 2030» συνδέει παράλληλα την επιστράτευση με τον ψηφιακό μετασχηματισμό. Ψηφιακές πλατφόρμες ειδοποίησης στρατευσίμων και εφέδρων, διαδικτυακή εκπαίδευση, ασφαλείς επικοινωνίες και προστατευμένες από κυβερνοεπιθέσεις υποδομές θεωρούνται πλέον κρίσιμα στοιχεία ενός σύγχρονου συστήματος κινητοποίησης.
Η λογική είναι ότι σε μια κρίση οι ψηφιακές υποδομές ενός κράτους ενδέχεται να αποτελέσουν οι ίδιες στόχο, γεγονός που καθιστά κρίσιμη τη δυνατότητα συνέχισης της επικοινωνίας και της διοίκησης ακόμη και υπό συνθήκες κυβερνοεπίθεσης.
Ο ρόλος των γυναικών και των ειδικών του ιδιωτικού τομέα
Στον σχεδιασμό περιλαμβάνεται επίσης η συστηματικότερη αξιοποίηση εξειδικευμένων πολιτών. Ο Αρχηγός ΓΕΕΘΑ αναφέρθηκε σε πιλοτικό πρόγραμμα στράτευσης γυναικών, αλλά και στη δυνατότητα αξιοποίησης γνώσεων που υπάρχουν στον ιδιωτικό τομέα.
Κυβερνοασφάλεια, ανάλυση δεδομένων, τηλεπικοινωνίες και logistics είναι μεταξύ των τομέων στους οποίους οι Ένοπλες Δυνάμεις χρειάζονται εξειδικευμένο προσωπικό. Η δημιουργία σχέσεων με επαγγελματίες ήδη από την περίοδο της ειρήνης θα μπορούσε, σύμφωνα με τον σχεδιασμό που παρουσίασε, να δημιουργήσει μια δεξαμενή ειδικών που θα κινητοποιείται γρήγορα όταν προκύπτει ανάγκη.
Από τη στρατιωτική άμυνα στην «ολική άμυνα»
Η νέα φιλοσοφία δεν περιορίζεται στις στρατιωτικές μονάδες. Επεκτείνεται σε πολιτικές υποδομές, όπως λιμάνια, οδικά και σιδηροδρομικά δίκτυα, τηλεπικοινωνίες, βιομηχανίες και εφοδιαστικές αλυσίδες.
Πρόκειται για το μοντέλο της «συνολικής άμυνας» ή «whole-of-society defence», στο οποίο στρατιωτικές και πολιτικές δομές αντιμετωπίζονται ως τμήματα του ίδιου συστήματος ανθεκτικότητας. Στο πλαίσιο αυτό προωθείται και η λογική των υποδομών διττής χρήσης, οι οποίες εξυπηρετούν πολιτικές ανάγκες σε περίοδο ειρήνης και μπορούν να υποστηρίξουν τη στρατιωτική κινητοποίηση σε περίοδο κρίσης.
Το κρίσιμο παράθυρο των επόμενων ετών
Ο Στρατηγός Χούπης τοποθέτησε τις αλλαγές σε ορίζοντα τριών έως πέντε ετών. Όπως ανέφερε, οι χώρες που θα καταφέρουν να συνδυάσουν νέα τεχνολογία, ενεργό εφεδρεία, πολιτικές υποδομές και εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό θα μπορούν μέχρι το 2035 να έχουν ενισχύσει σημαντικά τις δυνατότητες συνολικής αποτροπής τους.
Το νέο μοντέλο, συνεπώς, δεν αφορά μόνο περισσότερα ή σύγχρονα οπλικά συστήματα. Αφορά την εκπαίδευση, την εφεδρεία, τις υποδομές, την τεχνολογία και τελικά τη σχέση της ίδιας της κοινωνίας με την άμυνα, σε ένα ευρωπαϊκό περιβάλλον ασφάλειας που μεταβάλλεται ταχύτατα.
