Μετά την αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου από την Ευρωπαϊκή Ένωση την 31^η Ιανουαρίου 2020, τέθηκε σε ισχύ μεταβατική περίοδος η οποία διήρκεσε έως τις 31 Δεκεμβρίου 2020.

Στο τέλος της μεταβατικής περιόδου, οι διεθνείς συμφωνίες που έχει συνάψει η ΕΕ δεν θα ισχύουν πλέον για το Ηνωμένο Βασίλειο. Οι διατάξεις των συμφωνιών ελεύθερων συναλλαγών θα παραμείνουν αμετάβλητες για την ΕΕ (π.χ. πρόσβαση στην αγορά, δασμολογικές ποσοστώσεις) και οι έμποροι της ΕΕ θα πρέπει να ελέγχουν τους κανόνες καταγωγής, δεδομένου ότι τα συστατικά του Ηνωμένου Βασιλείου δεν θα θεωρούνται πλέον καταγωγής ΕΕ κατά την εξαγωγή με βάση τις εν λόγω συμφωνίες.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διατηρεί ιστοσελίδα με επικαιροποιημένες πληροφορίες σχετικά με την προετοιμασία για τη λήξη της μεταβατικής περιόδου, η οποία περιλαμβάνει δέσμη στοχευμένων μέτρων έκτακτης ανάγκης για την προετοιμασία πιθανού σεναρίου αποχώρησης χωρίς συμφωνία.

Για να βοηθήσει τις εθνικές αρχές, τις επιχειρήσεις και τους πολίτες στην προετοιμασία τους, η Επιτροπή δημοσίευσε ανακοίνωση με τίτλο «Προετοιμασία για αλλαγές», καθώς και «Κατάλογο ελέγχου ετοιμότητας για το Brexit» για τις επιχειρήσεις της ΕΕ που συναλλάσσονται με το Ηνωμένο Βασίλειο.

Έχουν βγει περισσότερες από 100, ειδικές ανά τομέα ανακοινώσεις καθοδήγησης, οι οποίες περιέχουν λεπτομερείς πληροφορίες σχετικά με το τι πρέπει να κάνουν τα ενδιαφερόμενα μέρη για να προετοιμαστούν για τις αλλαγές που θα επηρεάσουν τους αντίστοιχους τομείς τους.

Αρκετές από αυτές τις ανακοινώσεις αφορούν τον γεωργικό τομέα, παρέχοντας καθοδήγηση, μεταξύ άλλων, σχετικά με τη νομοθεσία για τα τρόφιμα, τις δασμολογικές ποσοστώσεις, τα βιολογικά προϊόντα και τις γεωγραφικές ενδείξεις. Συνιστάται στα ενδιαφερόμενα μέρη να συμβουλεύονται τις εν λόγω ανακοινώσεις για τις τελευταίες πληροφορίες και συστάσεις σχετικά με τον συναφή τομέα τους.

Εμπόριο γεωργικών ειδών διατροφής

Το Ηνωμένο Βασίλειο και η ΕΕ έχουν αναπτύξει στενή εμπορική σχέση όσον αφορά τα γεωργικά προϊόντα. Οι χώρες της ΕΕ εξάγουν στο Ηνωμένο Βασίλειο σημαντικές ποσότητες γεωργικών προϊόντων, κυρίως νωπά και μεταποιημένα οπωροκηπευτικά, προϊόντα με βάση το κρέας και παρασκευάσματα διατροφής. Το 2019, η αξία αυτών των εξαγωγών ανήλθε σε 41 δισ. ευρώ.

Το 2019, σημαντικό ποσοστό των εισαγωγών αγροδιατροφικών προϊόντων του ΗΒ προήλθε από την ΕΕ (74%). Τα γαλακτοκομικά προϊόντα, τα παρασκευάσματα διατροφής και τα προϊόντα κρέατος αντιπροσώπευσαν το υψηλότερο μερίδιο αγροδιατροφικών προϊόντων που το ΗΒ εισήγαγε από την ΕΕ (ως ποσοστό του συνόλου των εισαγωγών αγροδιατροφικών προϊόντων του ΗΒ).

Σχεδιασμός αντιμετώπισης έκτακτων καταστάσεων

Είναι σημαντικό για τα ενδιαφερόμενα μέρη να αξιολογήσουν τον αντίκτυπο της νέας σχέσης μεταξύ του Ηνωμένου Βασιλείου και της ΕΕ στις πρακτικές παραγωγής και εμπορίας τους.

Η ΕΕ είναι έτοιμη για τον προαναφερόμενο αντίκτυπο μέσω της κοινής οργάνωσης αγορών (ΚΟΑ), που συνίσταται σε ένα σύνολο κανόνων που διέπουν τις γεωργικές αγορές στην ΕΕ. Η ΚΟΑ περιλαμβάνει νομικά μέσα σε περίπτωση διαταραχών της αγοράς που λειτουργούν ως δίχτυ ασφαλείας, όπως η δημόσια παρέμβαση, η ιδιωτική αποθεματοποίηση, η πρόληψη κρίσεων και η διαχείριση κινδύνων, καθώς και η λήψη έκτακτων μέτρων για την αγορά.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει αποκτήσει πείρα στην εφαρμογή των μέτρων αυτών σε περιόδους διαταραχών της αγοράς, όπως κατά την ρωσική απαγόρευση εισαγωγών μεταξύ 2014-16, όταν προσέφυγε σε μέτρα για την αντιμετώπιση της ανισορροπίας στην αγορά (ενίσχυση στην ιδιωτική αποθεματοποίηση, προγράμματα προώθησης), σε μέτρα που βοήθησαν τους γεωργούς να αντιμετωπίσουν βραχυπρόθεσμα προβλήματα ρευστότητας (στοχευμένες ενισχύσεις, προκαταβολές), σε κρατικές ενισχύσεις και κίνητρα για τη μείωση της παραγωγής.

Τα καθεστώτα κρατικών ενισχύσεων μπορεί επίσης να καταστούν αναγκαία για την αντιμετώπιση των πλέον επιζήμιων συνεπειών της αποχώρησης χωρίς συμφωνία σε ορισμένα κράτη μέλη της ΕΕ.