Όταν η Κίνα ανέφερε για πρώτη φορά κρούσματα κορωνοιού στον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας στις 31 Δεκεμβρίου 2019, χαρακτηρίστηκε ως ένα μυστηριώδες νέο στέλεχος πνευμονίας. Δεν είχε καν όνομα.

Μέσα σε δύο εβδομάδες, οι Κινέζοι επιστήμονες είχαν εντοπίσει την αλληλουχία του γονιδιώματος του ιού, τον γενετικό κώδικα που αποτελεί τον ιό. Μέσα σε τρεις εβδομάδες, τα πρώτα κιτ δοκιμής είχαν δημιουργηθεί και στη συνέχεια κοινοποιήθηκαν από τον ΠΟΥ. Και μόλις πάνω από 11 μήνες από τότε που αναφέρθηκε ο ιός στον ΠΟΥ, οι πρώτοι άνθρωποι εμβολιάστηκαν,  κάνωντας τα ταχύτερα ανεπτυγμένα εμβόλια στην ιστορία.

Το CNN φιλοξενεί σήμερα ένα εκτενές ρεπορτάζ με τον τίτλο «Ένας χρόνος κορωνοϊός – Όλα όσα ακόμη δεν γνωρίζουμε». Ακολουθεί η μετάφραση με τα κυριότερα αναπάντητα ερωτήματα  αλλά και όσα κατάφερε η επιστημονική κοινότητα να κατανοήσει για τον κορωνοϊό.

Πως εξαπλώθηκε ο ιός

Η ταχύτητα με την οποία έχουμε μάθει για τον κορωνο»ιό  πρωτοφανής και οι επιστήμονες λένε ότι γνωρίζουμε ήδη  αρκετά πράγματα.

Αλλά ένα χρόνο μετά, με περισσότερα από 81 εκατομμύρια αναφερόμενες λοιμώξεις και 1,7 εκατομμύρια θανάτους σε όλο τον κόσμο, υπάρχουν ακόμα πολλά που δεν γνωρίζουμε για το Covid-19.

Αυτά τα άγνωστα κυμαίνονται από τα βασικά - όπως πώς ξεκίνησε ο ιός - έως τις πιο περίπλοκες ερωτήσεις, συμπεριλαμβανομένου του πώς θα τελειώσει αυτή η πανδημία.

"Έχουμε μάθει ένα τεράστιο ποσό, αλλά όσον αφορά την ενδελεχή κατανόηση με κάθε πραγματική λεπτομέρεια, έχουμε πολλά χιλιόμετρα να διανύσουμε", δήλωσε η Maureen Ferran, αναπληρώτρια καθηγήτρια βιολογίας στο Ινστιτούτο Τεχνολογίας του Ρότσεστερ. "Αυτό θα κρατήσει τους ιολόγους και τους υπαλλήλους της δημόσιας υγείας απασχολημένους για δεκαετίες"

Από πού προήλθε ο κορωνοϊός

Καθώς οι κυβερνήσεις έτρεξαν να βρουν ένα εμβόλιο για τον ιό, ένα από τα πιο βασικά ερωτήματα σε επίπεδο κοινής γνώμης είναι : ποια είναι η προέλευση του ιού;

Η προέλευση του ιού έχει παγιδευτεί από θεωρίες σύγχυσης και συνωμοσίας. Αρχικά, ο ιός έμοιαζε να ήταν συνδεδεμένος με μια αγορά στην  Wuhan που πούλησε ζωντανά ζώα, αλλά μια μελέτη Lancet που δημοσιεύθηκε τον Ιανουάριο διαπίστωσε ότι το ένα τρίτο των αρχικών ασθενών δεν είχε άμεση σχέση με αυτήν την αγορά.

Ορισμένοι, συμπεριλαμβανομένου του Προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, αμφισβήτησαν εάν ο ιός είχε απελευθερωθεί αφού πρώτα είχε μελετηθεί ή δημιουργήθηκε σε εργαστήριο  της Wuhan. Οι επιστήμονες λένε ότι υπάρχουν τεράστιες ενδείξεις ότι ο ιός προήλθε από την άγρια φύση και λένε ότι οι πιο γνωστοί συγγενείς του κορωνοϊού είναι γενετικά πολύ διαφορετικοί από το Covid-19 για να έχει διαρρεύσει και στη συνέχεια να προκάλεσε το ξέσπασμα.

Μελέτες έχουν βρει στοιχεία ότι ο ιός μπορεί να κυκλοφόρησε στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρώπη τον Δεκέμβριο του 2019, μήνες νωρίτερα από ό, τι πιστεύεται. Κινέζικα κρατικά μέσα ενημέρωσης έχουν προωθήσει επίσης το αφήγημα  ότι ο ιός μπορεί να προήλθε εκτός της Κίνας.

Παρά την πληθώρα των θεωριών συνωμοσίας, υπάρχουν μερικά πράγματα στα οποία συμφωνούν οι περισσότεροι επιστήμονες. Ο Covid-19 είναι ένας κορωνοϊός, ένας τύπος ιού που είναι υπεύθυνος για τα πάντα, από το κοινό κρυολόγημα, έως το SARS. Είναι ζωονοσογόνο, που σημαίνει ότι προήλθε από ζώο. Ορισμένες μελέτες δείχνουν ότι οι νυχτερίδες είναι οι πιθανοί φορείς, οι οποίες είναι γνωστό ότι φέρουν κορωνοϊούς. Και οι περισσότεροι επιστήμονες εξακολουθούν να πιστεύουν ότι ο ιός μεταφέρθηκε σε ανθρώπους στην Κίνα, καθώς εκεί εντοπίστηκαν οι πρώτες περιπτώσεις.

Ωστόσο, ακόμη δεν ξέρουμε πού ο ιός μεταδόθηκε για πρώτη φορά στον άνθρωπο και αν μεταφέρθηκε μέσω ενός άλλου ζωικού μεσάζοντα, όπως ένας παγκολίνος ή μια γάτα, πριν μολύνει τους ανθρώπους. Αυτά είναι ερωτήματα που δεν μπορούμε ποτέ να απαντήσουμε, καθώς όπως λένε επιστήμονες μετά από 40 χρόνια από τότε που ανακαλύφθηκε ο Έμπολα, δεν έγινε εφικτό να εντοπίσουν οριστικά από ποιο ζώο προήλθε.

Γιατί επηρεάζει μερικούς ανθρώπους περισσότερο από άλλους

Όταν ο Covid-19 εντοπίστηκε για πρώτη φορά, θεωρήθηκε αναπνευστική ασθένεια. Αλλά καθώς οι μήνες έχουν περάσει, μια σειρά από συμπτώματα και επιπλοκές της νόσου έχουν γίνει εμφανείς.

Πολλοί άνθρωποι χάνουν την αίσθηση της όσφρησης. Μερικοί άνθρωποι κάνουν εμετό ή έχουν διάρροια ή αποχρωματίζονται στα δάχτυλα ή στα δάχτυλα των ποδιών τους. Μερικοί έχουν ακόμη εξασθενημένη γνώση ή εγκεφαλική βλάβη.

Γνωρίζουμε τώρα ότι ακόμη και εκείνοι που αναρρώνουν από το Covid-19 μπορούν να βιώσουν μακροχρόνιες επιπτώσεις, όπως άγχος, εγκεφαλική βλάβη και χρόνια κόπωση. Μια μελέτη που δημοσιεύθηκε στο British Medical Journal τον Αύγουστο διαπίστωσε ότι περίπου το 10% των ασθενών είχαν παρατεταμένη ασθένεια από το Covid-19 που κράτησε περισσότερο από 12 εβδομάδες.

Αλλά οι επιστήμονες δεν γνωρίζουν πόσο καιρό διαρκούν αυτές οι επιδράσεις από το Covid-19 - και δεν μπορούν να εξηγήσουν πραγματικά γιατί μερικοί άνθρωποι υποφέρουν περισσότερο από άλλους.

Μια επιστολή που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Annals of Internal Medicine τον Νοέμβριο περιέγραψε μια περίπτωση όπου δύο 60χρονοι, πανομοιότυπα δίδυμα αδέλφια, μολύνθηκαν και οι δύο με το Covid-19 είχαν πολύ διαφορετικά αποτελέσματα. Ο  ένας δίδυμος έφυγε  από το νοσοκομείο μετά από δύο εβδομάδες χωρίς επιπλοκές, ο άλλος μεταφέρθηκε σε εντατική θεραπεία και χρειάστηκε αναπνευστήρα.

Η πιο πάνω υπόθεση έδειξε αυτό που οι ερευνητές παρατηρούν εδώ και μήνες: φαίνεται να υπάρχει σχεδόν τυχαιότητα ως προς το πόσο σοβαρά επηρεάζει ο κορωνοϊός διαφορετικά άτομα - αν και υπάρχουν μερικοί άνθρωποι που έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο σοβαρής ασθένειας λόγω υφιστάμενων χρόνιων παθήσεων ή γήρατος, μεταξύ άλλων παραγόντων.

Αυτό ισχύει επίσης για τα δημογραφικά στοιχεία. Για μήνες, οι επιστήμονες έχουν παρατηρήσει τάσεις που δείχνουν ότι οι ηλικιωμένοι και οι άνδρες τείνουν να είναι πιο ευάλωτοι. Οι επιστήμονες γνωρίζουν κάποια πράγματα σχετικά με το γιατί τα παιδιά τείνουν να έχουν λιγότερο σοβαρές λοιμώξεις από κορωνοϊό - έχουν λιγότερους υποδοχείς ACE2 στις μύτες τους και αυτοί οι υποδοχείς είναι ο τρόπος με τον οποίο ο κορωνοϊός εισέρχεται στα κύτταρα μας. Αλλά δεν μπορούν πραγματικά να εξηγήσουν γιατί οι ηλικιωμένοι έχουν τόσο υψηλό ποσοστό θανάτου από κορωνοϊό - πολύ υψηλότερο από ό, τι από την κοινή γρίπη.

Πώς διαδίδεται ο κορωνοϊός

Τον Ιανουάριο, η Κίνα επιβεβαίωσε ότι ο ιός θα μπορούσε να εξαπλωθεί από άνθρωπο σε άνθρωπο. Αλλά ένα ολόκληρο έτος μετά, υπάρχει ακόμη συζήτηση για το πώς ακριβώς συμβαίνει αυτό.

Οι επιστήμονες λένε ότι ο βασικός τρόπος εξάπλωσης του ιού είναι τα σταγονίδια που στέλνονται στον αέρα όταν κάποιος βήχει ή φτερνίζεται. Αυτά τα σταγονίδια πέφτουν στο έδαφος μετά από ένα ή δύο μέτρα και οι μάσκες μπορούν να αποτρέψουν την εξάπλωσή τους.

Ωστόσο, ορισμένοι επιστήμονες υποστηρίζουν ότι ο ιός εξαπλώνεται επίσης από αερολύματα - πολύ μικρότερα σωματίδια που μπορούν να παραμείνουν αιωρούμενα στον αέρα για ώρες και να ταξιδεύουν σε μεγάλες αποστάσεις. Αυτό θα ήταν ένα πρόβλημα, λέει ο Collignon - οι μάσκες υφασμάτων δεν μπορούν να προστατεύσουν από τη μετάδοση αερολύματος.

Επιστήμονες υποστηρίζουν ότι δεν είναι σαφές ποια δόση κορωνοϊού χρειάζεται για να μολυνθεί κάποιος. Τα παιδιά μπορεί να είναι πιο πιθανό να είναι ασυμπτωματικά, αλλά δεν υπάρχουν ακόμη οριστικές απαντήσεις σχετικά με τον τρόπο που τα παιδιά εμπλέκονται στη διάδοση του ιού.

Όλα αυτά τα ερωτήματα είναι σημαντικά καθώς έχουν επιπτώσεις για τις πολιτικές προσεγγίσεις που ακολουθούν οι κυβερνήσεις. Εάν τα παιδιά συμμετέχουν στη διάδοση του ιού, τότε είναι λογικό να κλείνουν τα σχολεία - και αντίθετα, εάν δεν εμπλέκονται στη διάδοση του ιού, τότε το κλείσιμο σχολείων θα μπορούσε να έχει μεγάλο αντίκτυπο με περιορισμένη απόδοση.

Πόσο καιρό κάποιος είναι άνοσος

Τον Αύγουστο, ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Χονγκ Κονγκ δήλωσαν ότι ένας 33χρονος άνδρας είχε μολυνθεί ξανά με Covid-19 - 4,5 μήνες μετά την πρώτη μόλυνση.

Αυτό φάνηκε να επιβεβαιώνει αυτό που φοβούνται μερικοί άνθρωποι - ότι ήταν δυνατόν να μολυνθούν δύο φορές.

Τα καλά νέα, σύμφωνα με επιστήμονες, είναι ότι ενώ μερικοί άνθρωποι μπορούν να μολυνθούν δύο φορές, "είναι τόσο σπάνιο γεγονός που μπαίνεις σε ιατρικό περιοδικό." Περίπου το 99% των ατόμων που έχουν μολυνθεί από τον ιό δεν φαίνεται να έχουν μολυνθεί  ξανά για τουλάχιστον έξι μήνες μετά τη μόλυνσή τους.

Το μεγάλο ερώτημα, λοιπόν, είναι πόσο διαρκεί η φυσική ανοσία από τον ιό; Οι επιστήμονες δεν μπορούν να το απαντήσουν ακόμα, καθώς ο ιός δεν είναι εδώ και πολύ καιρό.

Το ίδιο ισχύει και για το εμβόλιο - δεν ξέρουμε πόσο διαρκεί και η ανοσία για αυτό.

Οι επιστήμονες υπέθεσαν ότι το εμβόλιο θα παρέχει κάποια μορφή ανοσίας για αρκετά χρόνια,  χωρίς αυτό να είναι η τελική απάντηση.

Προς το παρόν, τα εμβόλια κορωνοϊού μοιάζουν να είναι πιο αποτελεσματικά από το εμβόλιο γρίπης, το οποίο πρέπει να χορηγείται κάθε χρόνο.

Οι επιστήμονες είναι αισιόδοξοι για το εμβόλιο και πιστεύουν ότι η πιθανότητα μακροχρόνιων παρενεργειών είναι απίθανη. Όπως το θέτει ο Jonathan Stoye, από το Francis Crick Institute στο Λονδίνο: «Νομίζω ότι ο κίνδυνος είναι πολύ μεγαλύτερος από τον ιό παρά από το εμβόλιο.»

Αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν ακόμη ερωτήματα  σχετικά με το εμβόλιο πέρα ​​από το πόσο διαρκεί η ανοσία. Δεν γνωρίζουμε εάν ο ιός θα μεταλλαχθεί, με τρόπο που θα καταστήσει το εμβόλιο αναποτελεσματικό. Όσο περισσότερο χρόνο  χρειαζόμαστε για τον εμβολιασμό μεγάλων ποσοτήτων του πληθυσμού, τόσο περισσότερες ευκαιρίες έχει να μεταλλαχθεί, δηλώνουν επιστήμονες. Και μερικά από τα νέα εμβόλια χρησιμοποιούν τεχνολογία mRNA, η οποία δεν έχει χρησιμοποιηθεί ευρέως πριν - δημιουργώντας ερωτήματα σχετικά με το αν η ανοσία από αυτά τα εμβόλια θα διαρκέσει για το ίδιο χρονικό διάστημα με τα παραδοσιακά εμβόλια.

Πότε θα τελειώσει η  πανδημία

Όλες αυτές οι ερωτήσεις έχουν επιπτώσεις στο μεγάλο ερώτημα: πότε θα τελειώσουν όλα αυτά;

Πολλοί σε όλο τον κόσμο εναποθέτουν τις ελπίδες τους στο εμβόλιο, αλλά ακόμη και αυτό δεν είναι μια γρήγορη λύση. Πιθανότατα θα χρειαστούν χρόνια για να εμβολιαστεί η πλειονότητα του παγκόσμιου πληθυσμού - κάτι που θα ήταν απαραίτητο για να σταματήσει η εξάπλωση - και οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι ορισμένοι άνθρωποι μπορεί να μην είναι πρόθυμοι να εμβολιαστούν. Ακόμα κι αν το κάνουν, το εμβόλιο δεν είναι η χρυσή λύση.

Ακόμη και αν κάποιος εμβολιαστεί, οι επιστήμονες δεν γνωρίζουν ακόμη εάν είναι πιθανό να κολλήσουν  τον ιό και να τον διαδώσουν, ακόμα κι αν δεν αρρωστήσουν οι ίδιοι.

Είναι πιθανό ότι ακόμη και όταν υπάρχει εκτεταμένος εμβολιασμός, ίσως χρειαστεί να ζήσουμε με τον ιό. Σε τελική ανάλυση, μόνο ένας ιός στην ανθρώπινη ιστορία έχει εξαλειφθεί με εμβόλιο – η ευλογιά.