Ένα νέο κύμα παραπληροφόρησης γύρω από τη χρήση αντηλιακών κερδίζει έδαφος στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, με influencers και δημιουργούς περιεχομένου να υποστηρίζουν ότι τα προϊόντα προστασίας από τον ήλιο είναι «τοξικά», προκαλούν ορμονικές διαταραχές ή ακόμη και καρκίνο. Οι ειδικοί, ωστόσο, επισημαίνουν ότι οι ισχυρισμοί αυτοί δεν υποστηρίζονται από τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα.

Το λεγόμενο «anti-sunscreen movement» έχει αποκτήσει σημαντική απήχηση. Σύμφωνα με δημοσιεύματα το hashtag #antisunscreen έχει ξεπεράσει τα 5 εκατομμύρια προβολές, ενώ το #nosunscreen τα 11 εκατομμύρια. Έρευνα του 2024 έδειξε μάλιστα ότι ένας στους επτά ενήλικες κάτω των 35 ετών θεωρεί την καθημερινή χρήση αντηλιακού πιο επιβλαβή για το δέρμα από την άμεση έκθεση στον ήλιο.

Από πού ξεκίνησε η δυσπιστία

Σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη του κινήματος φαίνεται να έπαιξε έρευνα του FDA το 2019, σύμφωνα με την οποία τέσσερα οργανικά φίλτρα UV – avobenzone, oxybenzone, octocrylene και ecamsule – απορροφώνται στην κυκλοφορία του αίματος σε επίπεδα υψηλότερα από το όριο που είχε θέσει η αμερικανική υπηρεσία για την ανάγκη πρόσθετων ελέγχων ασφαλείας.

Η διαπίστωση αυτή μετατράπηκε στα social media σε ισχυρισμούς ότι τα συστατικά είναι επικίνδυνα. Όμως η ίδια η έρευνα του FDA τόνιζε ότι τα αποτελέσματά της δεν αποτελούν λόγο διακοπής της χρήσης αντηλιακού. Όπως εξηγούν ειδικοί, το γεγονός ότι μια ουσία απορροφάται από τον οργανισμό δεν σημαίνει από μόνο του ότι προκαλεί βλάβη.

Πρόσθετη σύγχυση προκάλεσαν το 2021 ανακλήσεις συγκεκριμένων αντηλιακών λόγω μόλυνσης με βενζόλιο, γνωστή καρκινογόνο ουσία. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, το βενζόλιο δεν αποτελούσε σκόπιμα προστιθέμενο συστατικό, ενώ τα επηρεαζόμενα προϊόντα αποσύρθηκαν και ακολούθησαν αλλαγές στα σχετικά πρωτόκολλα.

Οι επικίνδυνες «σπιτικές» συνταγές

Η δυσπιστία έχει οδηγήσει ορισμένους influencers να προτείνουν σπιτικά αντηλιακά με συστατικά όπως βούτυρο καριτέ, λάδι καρύδας, κερί μέλισσας και οξείδιο του ψευδαργύρου.

Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η παρασκευή αποτελεσματικού αντηλιακού απαιτεί συγκεκριμένες συγκεντρώσεις και σωστή κατανομή των δραστικών συστατικών. Ένα σπιτικό προϊόν μπορεί επομένως να μην παρέχει την προστασία που πιστεύει ο χρήστης ότι έχει, αφήνοντας το δέρμα εκτεθειμένο στην υπεριώδη ακτινοβολία.

Τι δείχνουν τα στοιχεία για τον καρκίνο

Παρά τους ισχυρισμούς που κυκλοφορούν στο διαδίκτυο, τα στοιχεία που παραθέτει το δημοσίευμα δείχνουν προς την αντίθετη κατεύθυνση. Ανάλυση τυχαιοποιημένων ελεγχόμενων μελετών με μακροχρόνια παρακολούθηση κατέληξε ότι η τακτική χρήση αντηλιακού συνδέεται με μείωση των καρκίνων του δέρματος, συμπεριλαμβανομένου του μελανώματος.

Την ίδια ώρα, οι ειδικοί επιχειρούν να αντιμετωπίσουν τη διάδοση ανακριβών πληροφοριών στις πλατφόρμες. Ανάλυση 500 βίντεο στο TikTok για αντηλιακά και προστασία από τον ήλιο διαπίστωσε ότι μόλις το 16,6% είχε δημιουργηθεί από πιστοποιημένους δερματολόγους, έναντι 38,7% από beauty bloggers και 33,7% από ασθενείς και καταναλωτές.

Το ζήτημα έχει κινητοποιήσει και οργανώσεις κατά του καρκίνου του δέρματος, οι οποίες επιχειρούν να αντιμετωπίσουν αυτό που χαρακτηρίζουν «επιδημία παραπληροφόρησης» γύρω από την προστασία από την υπεριώδη ακτινοβολία.

Το βασικό μήνυμα των ειδικών παραμένει ότι η προστασία από την υπερβολική έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία είναι σημαντική και ότι τα social media δεν μπορούν να υποκαταστήσουν την επιστημονική και ιατρική ενημέρωση.

Διαβάστε επίσης:  Γιατί η στέρηση καφεΐνης προκαλεί τόσο έντονο πονοκέφαλο