Ευκαιρία να προβληθούμε ως ένα κέντρο ειρήνης και ασφάλειας - Η πολεμολόγος Δρ Έλενα Σταύρου, μόλις επέστρεψε από το Τελ Αβίβ και δίνει τη δική της μαρτυρία για τη σύγκρουση μεταξύ του Ισραήλ και της παλαιστινιακής Χαμάς στη Λωρίδα της Γάζας

ΔΙΣΤΑΖΟΥΝ οι εταιρείες πετρελαίων να επενδύσουν για λόγους ασφαλείας, όπως και οι ασφαλιστικές εταιρείες διστάζουν να ασφαλίσουν τις πλατφόρμες και τα οικόπεδα

Ένα ισχυρό μήνυμα για την ανάγκη ανάδειξης της Κυπριακής Δημοκρατίας ως ενός κέντρου ασφάλειας, ειρηνευτικών πρωτοβουλιών, ανθρωπιστικής βοήθειας και διαμεσολάβησης, φέρνει μαζί της από το Τελ Αβίβ η γνωστή πολιτική επιστήμονας Δρ Έλενα Σταύρου, που βρέθηκε για πέντε ημέρες στην εμπορική πρωτεύουσα του Ισραήλ μεταξύ 17 και 22 Νοεμβρίου 2012 και ενώ διαρκούσε ακόμη ο πρόσφατος «μικρός» αλλά αιματηρός και καταστροφικός πόλεμος μεταξύ του Ισραήλ και της παλαιστινιακής Χαμάς στη Λωρίδα της Γάζας.

Η Δρ Σταύρου, που βρέθηκε στο Τελ Αβίβ στο πλαίσιο υποτροφίας ενός χρόνου που πήρε από το Υπουργείο Εξωτερικών της χώρας για μεταδιδακτορικές σπουδές και έρευνα για θέματα σχετικά με την εξωτερική πολιτική του Ισραήλ και με την «Αραβική Άνοιξη», επέστρεψε στην Κύπρο την Πέμπτη, 22.11.2012, μια μέρα μετά την υπογραφή της εκεχειρίας που επιτεύχθηκε με τη μεσολάβηση των ΗΠΑ και της Αιγύπτου.

Όπως είναι γνωστό, στις οκτώ μέρες που διήρκεσαν οι πυραυλικές επιθέσεις της Χαμάς σε πόλεις του Ισραήλ (που προκάλεσαν τη σύγκρουση) και οι ανταποδοτικοί αεροπορικοί βομβαρδισμοί του Ισραήλ εναντίον στόχων της Χαμάς στη Λωρίδα της Γάζας, σκοτώθηκαν 164 Παλαιστίνιοι και τραυματίσθηκαν 1235, ενώ σκοτώθηκαν 6 Ισραηλινοί και τραυματίσθηκαν 280.

Η ισραηλινή μεθοδικότητα

«Η Κύπρος βρίσκεται στην πιο νευραλγική περιοχή του πλανήτη και τώρα είναι μια ιδεώδης συγκυρία να προβάλουμε την Κυπριακή Δημοκρατία ως ένα κέντρο ειρήνης και ασφάλειας», μας είπε η 37χρονη πολεμολόγος Δρ Σταύρου και συνέχισε: «Έχουμε παραδοσιακά άριστες σχέσεις με τον αραβικό κόσμο και σχέσεις φιλικής ουδετερότητας με το Ισραήλ, ώστε να μπορούμε να συνεισφέρουμε στη σταθερότητα της Ανατολικής Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής». Παρατήρησε, περαιτέρω, ότι «εφόσον οι σχέσεις μας με την Αίγυπτο είναι πολύ καλές, θα μπορούσαμε ως Κυπριακή Δημοκρατία να αναλάβουμε μαζί με την Αίγυπτο πρωτοβουλίες και να ήμασταν μαζί της, αρχιτέκτονες της εκεχειρίας».

- Μέσα σε ένα τέτοιο εύφλεκτο περιβάλλον, πώς επηρεάζεται η Κύπρος και η συνεργασία της στον τομέα της ενέργειας, με το Ισραήλ;

- Σ' ένα εύφλεκτο περιβάλλον, οι εταιρείες πετρελαίων διστάζουν να επενδύσουν για λόγους ασφαλείας, ενώ οι ασφαλιστικές εταιρείες διστάζουν να ασφαλίσουν τις πλατφόρμες και τα οικόπεδα. Εμάς, μας συμφέρει μόνο ισορροπία και σταθερότητα στην περιοχή.

- Πώς ζήσατε την εμπειρία αυτής της σύγκρουσης, ευρισκόμενη επί τόπου, πλέον, ενώ αυτή διαρκούσε;

- Ο πόλεμος αυτός είναι για μένα σε προσωπικό επίπεδο μια πολύ ενδιαφέρουσα πρόκληση. Έζησα την πραγματική πολεμική ατμόσφαιρα και μου δόθηκε η ευκαιρία να καταγράψω από επιστημονικής σκοπιάς την μεθοδικά εφαρμοσμένη και χωρίς κλυδωνισμούς και αμφιταλαντεύσεις, αποφασιστικότητα του κράτους και του λαού του Ισραήλ, να προστατεύσουν την υπόστασή τους. Εμείς ως κυπριακός λαός και ως Κυπριακή Δημοκρατία οφείλουμε να μελετήσουμε τη μεθοδική αυτή πορεία του Ισραήλ και αυτό προσπαθώ να κάνω στον τομέα μου και στο περιβάλλον του Κέντρου Στρατηγικών Μελετών του Πανεπιστημίου Bar-Ilan, όπου θα κάνω μεταδιδακτορικές σπουδές και έρευνα για τον επόμενο χρόνο στο πλαίσιο της υποτροφίας μου.

Να πω ότι θεωρώ αξιοθαύμαστο το γεγονός ότι ενώ στη διάρκεια των συγκρούσεων επιστρατεύτηκαν δεκάδες χιλιάδες έφεδροι στο Ισραήλ, δεν διακόπηκε, ούτε διαταράχθηκε η αποτελεσματική λειτουργία του κράτους ή του ιδιωτικού τομέα. Μου έκανε επίσης εντύπωση η ουσιαστική συμμετοχή των γυναικών με τη θητεία τους στις ένοπλες δυνάμεις. Να αναφέρω χαρακτηριστικά ότι πήγα προχθές να κάνω μάθημα στο πανεπιστήμιο και δεν υπήρχαν φοιτητές, αφού είχαν όλοι κληθεί στην εφεδρεία - και αγόρια και κορίτσια.

Βαρύ, αποτρεπτικό τίμημα

- Πώς ερμηνεύετε πολιτικά την πρόσφατη σύγκρουση Ισραήλ-Χαμάς;

- Είναι γνωστή και διακηρυγμένη η πάγια στρατηγική του Ισραήλ να ανταποδίδει τα πλήγματα που δέχεται και μάλιστα όχι σε ισότιμη βάση - αυτή βασίζεται στο δόγμα τής πειστικής αποτροπής για κάθε αντίπαλο που οφείλει να γνωρίζει εκ των προτέρων ότι θα πληρώσει βαρύ τίμημα για την ενέργειά του.

Είναι φανερό ότι η Χαμάς δεν κατάφερε να θέσει υπό τον έλεγχό της το σύνολο των Παλαιστινίων, δημιούργησε αυτόνομη οντότητα στη Γάζα και χρησιμοποιείται από τους αντιπάλους του Ισραήλ για να προκαλεί συνθήκες ανασφάλειας, αποσταθεροποίησης και φθοράς στον ευρύτερο χώρο. Το πρόβλημα θα ήταν μέγιστο αν κατείχε τα εδάφη που κατέχει η επίσημη Παλαιστινιακή Αρχή στη Δυτική Όχθη...

- Αυτό μας φέρνει στο Ιράν;

- Τη Χαμάς συντηρεί και χρησιμοποιεί το Ιράν, όπως ακριβώς κάνει με το αιμοβόρο καθεστώς Άσαντ της Συρίας και τη Χιζμπολάχ στον Λίβανο. Η Χαμάς πέραν αυτού, ενθαρρύνθηκε και από την ανάληψη της εξουσίας στην Αίγυπτο από τη λεγόμενη Μουσουλμανική Αδελφότητα. Εκτιμώ ότι το Ιράν σε συνεργασία πάντα με τη Συρία, προχώρησαν στον πόλεμο αυτό στη Γάζα, σαν επιχείρηση αντιπερισπασμού και ανακούφισης του Άσαντ, αλλά δεν θα έπρεπε να χαθεί από τις οθόνες και τα πρωτοσέλιδα, η τραγωδία της Συρίας.

Στόχος και ασπίδα τα παιδιά

- Υπάρχει ηθική αιτιολόγηση των πολεμικών επιχειρήσεων;

- Η Χαμάς στοχεύει αθώους πολίτες, ενώ το Ισραήλ στοχεύει τρομοκράτες. Εκτελεί χειρουργικά κτυπήματα το Ισραήλ, αλλά πάντα υπάρχουν και παράπλευρες απώλειες. Η Χαμάς πολεμά μέσα από κατοικημένες περιοχές και πάντα υπάρχει ο κίνδυνος για αυξημένες απώλειες όταν πολεμάς με τη Χαμάς, γιατί συστηματικά εκτοξεύει ρουκέτες μέσα από κατοικημένες περιοχές και χρησιμοποιεί ως ασπίδες γυναικόπαιδα και αμάχους.

Ουσιαστικά η Χαμάς στρέφεται εναντίον των παιδιών και των δύο χωρών, γιατί από τη μια στοχεύει τα παιδιά του Ισραήλ και από την άλλη κρύβεται πίσω από τα δικά της παιδιά. Π.χ. χρησιμοποιεί κάποιους ορόφους μιας πολυκατοικίας για να αποθηκεύει όπλα και τα υπόλοιπα διαμερίσματα κατοικούνται από οικογένειες. Επίσης τοποθετεί κεραίες για πολεμικούς σκοπούς σε δημοσιογραφικά κτίρια μαζί με δορυφορικές κεραίες και γι’ αυτό το Ισραήλ κτύπησε κτίρια όπου δούλευαν Παλαιστίνιοι και ξένοι ανταποκριτές.

Το Ισραήλ κτύπησε μόνο στρατιωτικούς στόχους όπως αποθήκες πυρομαχικών και αξιωματούχους της Χαμάς, ενώ άφησε ανοιχτά τα συνοριακά περάσματα για να μπορούν να διακινούνται τρόφιμα και φάρμακα προς τη Γάζα και για να μπορούν οι Παλαιστίνιοι που χρειάζονται ιατροφαρμακευτική περίθαλψη να πάνε στο Ισραήλ. Επίσης το Ισραήλ δεν απέκοψε το ηλεκτρικό ρεύμα, ούτε το νερό που προμηθεύει τη Λωρίδα της Γάζας.

Απαξίωση ζωής, ύμνος θανάτου

- Ποια βασική διαφορά βλέπεις στο πολεμικό πεδίο, μεταξύ Ισραήλ και Χαμάς;

- Κάθε πόλεμος εμπεριέχει τη φρίκη του... Και οι δύο πλευρές χαρακτηρίζουν ήρωες τους νεκρούς τους και τα δάκρυα, το αίμα και ο πόνος είναι η πιο δυνατή κοινή γλώσσα στον πλανήτη που και δεν έχει χρώμα, εθνικότητα ή θρησκεία. Γι’ αυτό αφιερώθηκα και υπηρετώ την επιστήμη της αποτροπής του πολέμου, για να κυριαρχεί η άλλη παγκόσμια κοινή γλώσσα, που είναι το χαμόγελο και η αγάπη του ανθρώπου προς κάθε συνάνθρωπό του.

Μου κάνει εντύπωση, όμως, ότι εμείς στη Δύση -και συμπεριλαμβάνω και το Ισραήλ στη Δύση- δίνουμε μιαν άλλη αξία στη ζωή, ενώ η Χαμάς και παρόμοιες οργανώσεις απαξιώνουν τη ζωή και δοξάζουν τον θάνατο. Γι’ αυτό είναι δύσκολο να νικήσεις ανθρώπους, οργανώσεις και χώρες που υμνούν τον θάνατο και που θεωρούν ότι οι μαχητές που πέφτουν υπέρ του «Ιερού Πολέμου», θα πάνε στον παράδεισο τριγυρισμένοι με δεκάδες παρθένες στην αιώνια ζωή…

Αυτή η απαξίωση της ζωής γίνεται αντιληπτή και από το ότι οι Παλαιστίνιοι στη Γάζα δεν έχουν καταφύγια για τον πληθυσμό τους και παίρνουν τα παιδιά στην πρώτη γραμμή. Από την άλλη, το Ισραήλ έχει παντού καταφύγια και απομακρύνει τα παιδιά και τον άμαχο πληθυσμό από την εμπόλεμη ζώνη, γι’ αυτό και υπάρχουν λίγα θύματα στην ισραηλινή πλευρά. Ταυτόχρονα το Ισραήλ ανέπτυξε ένα αποτελεσματικό αντιπυραυλικό σύστημα («Ο Σιδηρούς Θόλος»), που έσωσε τόσες πολλές ζωές στη διάρκεια αυτής της σύγκρουσης. Φανταστείτε πόσα παιδιά και αμάχους θα σκότωνε η Χαμάς αν το Ισραήλ δεν είχε αυτό το αντιπυραυλικό σύστημα…

Θέλουν χερσαίες επιχειρήσεις

- Γιατί η Χαμάς πανηγυρίζει μετά την εκεχειρία ότι νίκησε τον εχθρό;

- Γιατί η κάθε πλευρά θέλει να εξαργυρώσει για τον εαυτό της την εκεχειρία και να παρουσιάσει ότι αυτή είναι δικό της επίτευγμα. Είναι αλήθεια ότι οι ΗΠΑ πίεσαν πολύ και τις δύο πλευρές για την επίτευξη της εκεχειρίας, με τη μεσολάβηση του Αιγύπτιου Προέδρου Μοχάμετ Μόρσι που ενήργησε έτσι, γιατί δεν θέλει να χάσει την οικονομική βοήθεια που λαμβάνει από τις ΗΠΑ. Ας μην ξεχνάμε ότι η Χαμάς και οι Αδελφοί Μουσουλμάνοι του Μόρσι είναι αδελφές οργανώσεις, αλλά ο νέος Αιγύπτιος Πρόεδρος δεν έχει αρκετή δύναμη για να στηρίξει τη Χαμάς.

Πιστεύω ότι η Χαμάς δέχτηκε την εκεχειρία και λόγω του ότι η Αίγυπτος δεν μπορούσε να τη στηρίξει, αλλά και γιατί φοβήθηκε ότι μετά την έκρηξη στο ισραηλινό λεωφορείο στο Τελ Αβίβ, ο Νετανιάχου θα διέταζε χερσαίες επιχειρήσεις. Δεν πιστεύω, πάντως, ότι θα επεκταθεί η σύρραξη, προς το παρόν. Αλλά είναι εκπληκτικό ότι σχεδόν το 70% των Ισραηλινών πολιτών, όπως κατέδειξε χθεσινή δημοσκόπηση, θεωρούν λάθος να μην προχωρήσει η χώρα σε χερσαίες επιχειρήσεις στη Λωρίδα της Γάζας. Κι αυτό γιατί ξέρουν ότι σε λίγο καιρό θα επαναληφθούν οι εκτοξεύσεις ρουκετών από τη Χαμάς σε κατοικημένες περιοχές του Ισραήλ και μάλιστα με την πιθανότητα της στήριξης μιας ισχυρότερης Αιγύπτου και με αντιαεροπορικά συστήματα κατά των ισραηλινών αεροπλάνων, όπως και εκτοξεύσεις πυραύλων με μεγαλύτερο βεληνεκές.

Να μη στρεφόμαστε εναντίον του Ισραήλ

- Πώς σχολιάζετε την αντιϊσραηλινή διαδήλωση της ΕΔΟΝ έξω από την πρεσβεία του Ισραήλ στη Λευκωσία;

- Θεωρώ ότι δεν είναι σοφή απόφαση. Ως Κύπρος πρέπει να λάβουμε υπόψη τα συμφέροντά μας και να ενεργήσουμε ανάλογα. Τη στιγμή που έχουμε την απαίτηση από τους Ισραηλινούς να προστατεύουν εμάς, τις πλατφόρμες και τα θαλάσσια ενεργειακά μας οικόπεδα, δεν είναι προς το συμφέρον μας να στρεφόμαστε εναντίον του Ισραήλ. Αύριο θα έχουμε απαίτηση από το Ισραήλ να προστατεύει το τερματικό μας… το θέλουμε προστάτη μας εναντίον της Τουρκίας… αλλά δεν πρόκειται το Ισραήλ να τα κάνει αυτά, αν εμείς δαιμονοποιούμε την προσπάθεια της χώρας αυτής να υπερασπιστεί δικούς της ανθρώπους, επειδή προκαλούνται απώλειες στη διάρκεια των πολεμικών επιχειρήσεων.

Να μην ξεχνούμε, επίσης, ότι η στήριξη των αραβικών κρατών προς την Κυπριακή Δημοκρατία, έχει σχεδόν χαθεί τα τελευταία χρόνια και τώρα η Αίγυπτος και ο Λίβανος κάνουν πίσω, σε σχέση με κάποιες συμφωνίες με την Κύπρο, σε θέματα ενέργειας, επικαλούμενες την αναβάθμιση των δικών μας σχέσεων με το Ισραήλ. Σας θυμίζω ότι το Κατάρ έκανε πίσω, σε σχέση με την επένδυση στη Λευκωσία, μετά από πίεση της Τουρκίας, ενώ η Τουρκία κατάφερε να περάσει τις θέσεις της στο Κυπριακό, στον Οργανισμό Ισλαμικής Συνεργασίας. Επίσης οι Παλαιστίνιοι και άλλοι Άραβες κάνουν επενδύσεις στα κατεχόμενα και τα τελευταία χρόνια ψηφίζουν ουδετερότητα ή εναντίον της Κυπριακής Δημοκρατίας, σε σχέση με το Κυπριακό.

- Γιατί η Χαμάς προκάλεσε τη σύγκρουση αυτή;

- Η πολεμολογία της Μέσης Ανατολής, που συνδέεται αναπόσπαστα με τη γεω-πολιτική, τη γεω-στρατηγική και τη γεω-οικονομική κατάσταση της αντίστοιχης περιόδου κάθε πολέμου, προσομοιάζει με τη δουλειά του ακούραστου και τολμηρού χειρουργού με το νυστέρι της αλήθειας στο χέρι. Θέλω να ερευνήσω τις πραγματικές αιτίες που εξέθρεψαν τη ρίζα του πολέμου μακριά από τις σκηνοθετημένες αφορμές.

Οφείλουμε να εξιχνιάσουμε τους πραγματικούς πολιτικούς στόχους του πολέμου, τα πιθανά κέρδη που θα προκύψουν και ποιοι θα τα καρπωθούν. Να σας θυμίσω ότι ο εκπρόσωπος της Χαμάς, Φαουζί Μπαρχούμ, δήλωσε ότι «μετά από τέσσερα χρόνια, είμαστε πιο δυνατοί, έχουμε στρατηγική και ενωθήκαμε με παραστρατιωτικές πτέρυγες οργανώσεων στη Γάζα. Έχουμε αποφασίσει να μεγαλώσουμε το βεληνεκές των ρουκετών μας για να φτάνουν μέχρι το Τελ Αβίβ».