Το φυσικό κάλλος συμβάλλει στην πληθυσμιακή ανάπτυξη - Ένα μοντέλο βιώσιμης τοπικής ανάπτυξης, με βάση τη βιολογική καλλιέργεια, εισηγείται ο οικονομολόγος Κωνσταντίνος Αποστολόπουλος, που βρέθηκε πρόσφατα στην Κύπρο για σειρά διαλέξεων και «πρακτικών» εφαρμογών των εισηγήσεών του

ΑΝΗΣΥΧΗΤΙΚΗ η εγκατάλειψη της κυπριακής περιφέρειας και η ολοένα αυξανόμενη ερήμωση της πανέμορφης κυπριακής ενδοχώρας

Ο Κωνσταντίνος Αποστολόπουλος είναι καθηγητής στο Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, διευθυντής του Εργαστηρίου Ανθρωποοικολογίας και Αγροτικής Οικονομίας και διευθυντής του Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών Βιώσιμης Ανάπτυξης, Αγροτικής και Κοινωνικής Οικονομίας, Ποιότητας Τροφίμων, Ήπιων Μορφών Τουρισμού Υπαίθρου και Αστικής και Αγροτικής Ανθρωποοικολογίας. Έχει συμμετάσχει σε περισσότερα από εκατό συνέδρια (πανελλήνια, πανευρωπαϊκά και διεθνή). Έχει διατελέσει, επίσης, επιστημονικός υπεύθυνος ή μέλος πολλών ερευνητικών και ευρωπαϊκών προγραμμάτων, επιτροπών και επιστημονικών συμβουλίων, έχει δημοσιεύσει περισσότερες από εξήντα ερευνητικές εργασίες σε έγκριτα επιστημονικά περιοδικά, ελληνικά και ξένα, ενώ διαθέτει πλούσιο συγγραφικό έργο. Το συνολικό του έργο τυγχάνει διεθνούς αναγνώρισης.

Ο κ. Αποστολόπουλος βρέθηκε πρόσφατα στην Κύπρο για να συμμετάσχει στην εκδήλωση που διοργάνωσαν το Κέντρο Λόγου και Τέχνης «Αείπολις» και η Κοινότητα Ελλήνων Πολιτών Κύπρου με θέμα την Ανθρωπο-Οικολογία, όπου μίλησε για τον «Ρόλο του αγροδιατροφικού τομέα στην αντιμετώπιση της εργασιακής και διατροφικής κρίσης».

Η αειφορία είναι μια «αγνή» ιδέα

Κύριε καθηγητά, έρχεσθε στην Κύπρο πολύ συχνά. Τι ακριβώς κάνετε; Και, αλήθεια, πώς βλέπετε τον αγροτικό μας χώρο;

Ξεκίνησα ερχόμενος προ διετίας και πλέον στην Κύπρο για διδασκαλία εις το Ανοικτό Πανεπιστήμιο. Στη συνέχεια άρχισα μία συνεργασία με το Ινστιτούτο των Γεωργικών Ερευνών, ΙΓΕ, σε θέματα Αγροτικής Ανάπτυξης. Μία ερευνητική εργασία που ξεκινήσαμε στο Ινστιτούτο, αφορά τη διερεύνηση της βιωσιμότητας του Αγροτικού Παραγωγικού Συστήματος της Κυπριακής Δημοκρατίας. Και τελευταία έρχομαι για να εφαρμόσουμε με τους συνεργάτες μου ένα μοντέλο βιώσιμης τοπικής ανάπτυξης, σχετικά με τη βιολογική καλλιέργεια ειδικών θάμνων-μικροδένδρων, που αποφέρουν καρπούς πολύ πλούσιους σε αντιοξειδωτικές ουσίες. Το μοντέλο αυτό ξεκίνησε προ διετίας στην Ελλάδα και εξελίσσεται ήδη ικανοποιητικά.

Σε ό,τι αφορά το δεύτερο μέρος του ερωτήματός σας, θα ήθελα να εκφράσω την έντονη ανησυχία μου για την εγκατάλειψη της Κυπριακής Περιφέρειας και την ολοένα αυξανόμενη ερήμωση της πανέμορφης ενδοχώρας της Νήσου. Υφίστανται όμως τρόποι ανάκαμψης αυτής της αγροτικής εξόδου και μάλιστα οι τρόποι αυτοί δυνατόν να είναι αειφορικού χαρακτήρα.

Πώς εννοείτε αυτήν την αειφορική ανάπτυξη;

Είναι μία βιώσιμη τοπική ανάπτυξη, με ενδογενή χαρακτήρα, με σεβασμό στο περιβάλλον και στην ανάδειξη του τοπικού ανθρώπινου δυναμικού, το οποίο όμως θα χειρίζεται σωστά (με ορθολογισμό) τους τοπικούς πόρους. Ξέρετε, η αειφορία για να εφαρμοστεί στην πράξη και να φέρει αποτέλεσμα, έχει ανάγκη από αληθινούς ιδεολόγους που αγαπούν το αγροτικό και το φυσικό περιβάλλον και σκέπτονται τις μέλλουσες γενιές. Δεν έχουν στο μυαλό μόνο το σημερινό δικό τους κέρδος...

Απαραίτητη η ενίσχυση του αγροδιατροφικού τομέα

Μιλήστε μας για τα ενδιαφέροντα και σημαντικά που είπατε κατά την πρόσφατη διάλεξή σας, αλλά και για την τελευταία σας πιλοτική προσπάθεια, που σας έφερε αυτές τις μέρες σε πολλούς αγρούς, σε αρκετά μέρη της Κύπρου.

Γνωρίζετε ότι ο αγροδιατροφικός τομέας στην Κύπρο και στην Ελλάδα αλλά και στην Ε. Ένωση γενικότερα διέρχεται μία μεγάλη κρίση, ως αποτέλεσμα της έντονης αστικοποίησης σε συνδυασμό με την επελθούσα τεχνολογική επανάσταση. Η παγκόσμια, όμως, πολλαπλής φύσης κρίση, που μαστίζει περισσότερο τώρα τους αδύναμους κρίκους του παγκόσμιου διεφθαρμένου χρηματοπιστωτικού συστήματος, ωθεί εξ ανάγκης τον άνθρωπο σε μεγάλο βαθμό, στην επιστροφή του στην περιφέρεια, προκειμένου να δώσει λύσεις στα ποικίλα προβλήματα που είναι εργασιακά, διατροφικά, οικονομικά και πολλά άλλα. Όπως καταλαβαίνετε, λοιπόν, η χθεσινή μου ομιλία και η συζήτηση που ακολούθησε περιεστράφησαν γύρω από δύο άξονες: Την ενίσχυση του αγροδιατροφικού τομέα, ο οποίος αποτελεί αδήριτη αναγκαιότητα για τη ζωή και παράλληλα τη διατροφή του ανθρώπου στις νέες συνθήκες που διαμορφώνονται στις δύσκολες μέρες μας.

Σε ό,τι αφορά τώρα το δεύτερο σκέλος του ερωτήματός σας, όπως και αρχικά αναφέρθηκα, γίνεται μία προσπάθεια αξιοποίησης σχολαζουσών γαιών με νέες καλλιέργειες, που δίνουν προϊόντα αναγκαία στον σύγχρονο άνθρωπο του άγχους, ενώ παράλληλα ικανοποιούν από πλευράς εισοδήματος όλους τους ενδιαφερόμενους καλλιεργητές-παραγωγούς. Τέλος, πρέπει να σημειώσω ότι εκτός από τη χθεσινή διάλεξη-συνάντηση στη Λευκωσία, που διοργάνωσε το Ελεύθερο Πανεπιστήμιο του Κέντρου Λόγου και Τέχνης ΑΕΙΠΟΛΙΣ και της Κοινότητας Ελλήνων Πολιτών Κύπρου, είχα προσκληθεί και μίλησα την περασμένη Δευτέρα στη Λεμεσό, στο ΤΕΠΑΚ, με θέμα "Ο εναλλακτικός και ήπιος τουρισμός ως μοχλός Βιώσιμης Τοπικής Ανάπτυξης: Εμπειρίες από την Ελλάδα και την Ευρωπαϊκή Ένωση".

Επιτρέψτε μου να τονίσω ότι εντυπωσίασε το κοινό, τόσο στη Λεμεσό όσο και στη Λευκωσία, η αναφορά μου στην αύξηση του πληθυσμού περιοχών της Ελλάδας, που έχουν ήδη αναδείξει τοπικούς "πόρους" εξαίρετου φυσικού κάλλους και εφαρμόζουν εναλλακτικό και ήπιο τουρισμό. Ξέρετε, αυτή η αύξηση είναι από νέους ανθρώπους που γυρνάνε στη γη τους, στους τόπους καταγωγής.

Ο αστικός μύθος

Μου δίνετε τώρα την ευκαιρία να σας ρωτήσω, εάν θα μπορούσαμε, άραγε, στην Κύπρο, να τονώσουμε καλύτερα την επιστροφή των αστικοποιημένων Κυπρίων πίσω, στο αγροτικό και φυσικό περιβάλλον;

Η αστυφιλία στην Κύπρο πιστεύω πως έχει τις ρίζες της στην αγγλική κατοχή. Είναι σίγουρα μια παλιά ιστορία, η οποία έχει διαποτίσει τους ανθρώπους των αστικών κέντρων με ψεύτικες και πολλές φορές απάνθρωπες δραστηριότητες, αταίριαστες με τη φύση του ανθρώπου. Θα λέγαμε πως η αστυφιλία μάς οδηγεί σε μία εικονική πραγματικότητα, από την οποία δύσκολα μπορεί να ξεφύγει κανείς.

Γι' αυτό χρειάζεται μεγάλη προσπάθεια και ειδική Παιδεία από τη νεανική ηλικία. Είναι μεγάλη ανάγκη να διαμορφώσουμε στη νεότητα περιβαλλοντική συνείδηση και περιβαλλοντική ηθική. Να κάνουμε τους νέους και τις νέες μας να αισθάνονται και να κατανοούν το φυσικό περιβάλλον ως θείο δώρο... Να αποβάλουν τον αστικό τους εγωκεντρισμό, ώστε να καταφέρουν να μετατρέψουν στη συνείδησή τους το αστικό τους "εγώ" σε περιβαλλοντικό "εμείς".

Η προσπάθεια είναι δύσκολη, αλλά η οικονομική (και όχι μόνον) κρίση που ενέκυψε και εδώ στην Κύπρο, είναι μια καλή ευκαιρία για να διαφοροποιηθούν θετικά (προς το καλύτερο), ανθρώπινες συνειδήσεις και νοοτροπίες. Βλέπετε ότι ουδέν κακόν αμιγές καλού, αφού η οδυνηρή και ανεπιθύμητη κρίση θα μπορέσει, τελικά, και είναι στο χέρι μας, να ενισχύσει τον αγροδιατροφικό τομέα και τη βιώσιμη (αειφορική) ανάπτυξη.