Κίνδυνος επέκτασης προστατευτισμού στο διεθνές εμπόριο  - Η Αργεντινή υπέβαλε παράπονα εναντίον της Αμερικής για τα λεμόνια και το βοδινό κρέας και εναντίον της Ισπανίας για τα βιοκαύσιμα, ενώ η Αμερική, η Ινδία και η Κίνα αντιμετωπίζουν διαφορές όσον αφορά τον χάλυβα

ΤΑ ΚΡΑΤΗ μέλη της G20 είναι συλλογικά υπεύθυνα για σχεδόν 80% των παγκόσμιων προστατευτικών μέτρων, σε σχέση με 60% το 2009

Υπάρχει συσχετισμός μεταξύ του ρυθμού οικονομικής ανάπτυξης της παγκόσμιας οικονομίας και του διεθνούς εμπορίου. Όταν άρχισε η οικονομική κρίση το 2008 ο ρυθμός ανάπτυξης της διεθνούς οικονομίας μειώθηκε, πράγμα που οδήγησε στη μείωση του διεθνούς εμπορίου. Το 2009, όταν ανέκαμψε η παγκόσμια οικονομία, ανέκαμψε και το διεθνές εμπόριο και συνέχισε την ανάκαμψη μέχρι το 2012, όταν τόσο η ανάπτυξη όσο και το διεθνές εμπόριο μειώθηκαν.

Από το 2011 οι εισαγωγές στην Ε.Ε., που βρίσκεται αντιμέτωπη με στασιμότητα, έχουν μειωθεί κατά 4,5%. Αντίθετα, στις πετρελαιοεξαγωγικές χώρες της Μέσης Ανατολής σημειώθηκε αύξηση στις εισαγωγές κατά 7,4%. Οι στατιστικές δείχνουν ότι ο όγκος του διεθνούς εμπορίου από την Ασία στην Ευρώπη μειώθηκε κατά 13,2%, σε ετήσια βάση κατά τους πρώτους επτά μήνες του 2012. Κατά συνέπεια, όταν αυξάνεται ο ρυθμός ανάπτυξης, αυξάνεται και το διεθνές εμπόριο.

Ένας δεύτερος λόγος για τη μείωση του διεθνούς εμπορίου είναι η μείωση χρηματοδότησης του διεθνούς εμπορίου από τις τράπεζες. Αναφέρεται ότι τώρα οι τράπεζες της ευρωζώνης μειώνουν τη χρηματοδότηση του διεθνούς εμπορίου, αφού είναι υπόχρεες να μειώσουν τους ισολογισμούς τους και κατά συνέπεια τη χρηματοδότηση του διεθνούς εμπορίου, ενώ βρίσκονται κάτω από πίεση να προσφέρουν περισσότερη χρηματοδότηση στις εγχώριες αγορές.

Ένας πρόσθετος λόγος είναι η αύξηση του προστατευτισμού διεθνώς, που επηρεάζει δυσμενώς το διεθνές εμπόριο. Ο αριθμός των νέων εμπορικών διαφορών αυξάνεται σε σημείο ανησυχίας. Κατά τις τελευταίες εβδομάδες η Αργεντινή έχει υποβάλει παράπονα εναντίον της Αμερικής για τα λεμόνια και το βοδινό κρέας και εναντίον της Ισπανίας για τα βιοκαύσιμα, ενώ η Αμερική, η Ινδία και η Κίνα αντιμετωπίζουν διαφορές όσον αφορά τον χάλυβα. Παράλληλα, τον περασμένο Σεπτέμβριο η Βραζιλία ανακοίνωσε ότι θα αυξήσει τους εισαγωγικούς δασμούς σε πάνω από 100 προϊόντα.

Ο γύρος διαπραγματεύσεων για περαιτέρω ελευθεροποίηση του διεθνούς εμπορίου που άρχισε το 2001 στην Ντόχα φαίνεται ότι δεν πρόκειται να συμπληρωθεί. Ο κυριότερος στόχος του γύρου αυτού ήταν η βοήθεια προς τις φτωχές χώρες, θέτοντας προτεραιότητα τη βελτίωση πρόσβασης των γεωργών στις αγορές των πλούσιων χωρών. Αλλά οι στόχοι του γύρου αυτού ήταν φιλόδοξοι και κάλυπταν όχι μόνο το εμπόριο στα βιομηχανικά προϊόντα, τη γεωργία και τις υπηρεσίες, αλλά και θέματα έμμεσα σχετιζόμενα με το εμπόριο, όπως είναι ο περιορισμός του ανταγωνισμού, η πνευματική ιδιοκτησία και κανόνες για τις ξένες επενδύσεις.

Σύμφωνα με μελέτες που έγιναν, το δυνητικό κέρδος από τον γύρο αυτόν θα ήταν η αύξηση της διεθνούς παραγωγής τής τάξης των $280 δισ. ή 0,5% του παγκόσμιου ΑΕΠ τον χρόνο, λόγω της διάνοιξης νέων αγορών. Οι ένοχοι είναι τα ισχυρά οικονομικά συμφέροντα, ειδικά στη γεωργία, όπως είναι οι παραγωγοί βαμβακιού και ζάχαρης στην Αμερική και οι παραγωγοί ρυζιού στην Ιαπωνία. Όπως αναφέρει το περιοδικό Economist, ένας άλλος λόγος είναι ο αριθμός των χωρών που συμμετέχουν. Το 1947, οι χώρες που συμμετέσχαν ήταν 23, ενώ, όταν ο γύρος της Ντόχα άρχισε το 2001, οι χώρες που συμμετείχαν ήταν 155. Ένας τρίτος λόγος είναι η απόφαση που λήφθηκε ότι τίποτε δεν είναι συμφωνήμενο μέχρις ότου συμφωνηθούν όλα. Αλλά ήταν κάτι πολύ δύσκολο να επιτευχθούν ταυτόχρονα συμφωνίες στη γεωργία, τη βιομηχανία και τις υπηρεσίες.

Όπως αναφέρει το περιοδικό Economist, οι νέοι περιορισμοί στο διεθνές εμπόριο καλύπτουν το 4% του παγκόσμιου εμπορίου, που είναι περισσότερο από τις εξαγωγές της Αφρικής. Έτσι, ενώ ο γύρος της Ντόχα δεν προχωρεί, παρουσιάζονται νέες περιφερειακές πολυμερείς συμφωνίες. Αλλά οι συμφωνίες αυτές ευνοούν τους συμβαλλομένους σε βάρος των άλλων χώρων.

Μια λύση που εισηγείται το περιοδικό Economist είναι να εγκαταλειφθεί η απόφαση ότι τίποτε δεν είναι συμφωνημένο μέχρις ότου συμφωνηθούν όλα και να επιτρέψουν την πρόοδο σε ορισμένα θέματα και τα άλλα να αφεθούν αργότερα. Για παράδειγμα, τα βιομηχανικά προϊόντα αποτελούν το 55% του παγκόσμιου εμπορίου και θα μπορούσαν να προχωρήσουν στην ελευθεροποίηση χωρίς τον τομέα της γεωργίας. Παράλληλα, θα μπορούσε να επιτρέπεται σε μέλη να ενταχθούν ή όχι σε μια συμφωνία.

Παράπονα Κίνας για Ιταλία και Ελλάδα

ΠΡΟΣΦΑΤΑ, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου (ΠΟΕ) αποφάσισε ότι οι κινεζικοί εισαγωγικοί δασμοί στις εισαγωγές χάλυβα από την Αμερική ήταν παράνομοι. Η Κίνα είχε επιβάλει εισαγωγικούς δασμούς στις εισαγωγές χάλυβα από την Αμερική, σαν αντίδραση στη νομοθεσία του 2009 “αγοράζετε αμερικανικά προϊόντα” που περιόριζε τις προσφορές για σίδερο και χάλυβα στους παραγωγούς από την Αμερική.

Αλλά ο ΠΟΕ συμφώνησε με την Αμερική ότι η Κίνα απέτυχε να αποδείξει πώς και με ποιον τρόπο η νομοθεσία αυτή παρέβλαψε τους Κινέζους παραγωγούς χάλυβα. Παράλληλα, όμως, την περασμένη εβδομάδα η Κίνα υπέβαλε παράπονο εναντίον της Ιταλίας και της Ελλάδας σχετικά με τα συστήματα ανανεώσιμων ηλιακών πηγών ενέργειας. Η Κίνα υποστηρίζει ότι οι εισαγωγικοί δασμοί που επιβάλλονται στα ανανεώσιμα ηλιακά συστήματα αποτελούν διάκριση εναντίον των ξένων εταιρειών και πρέπει να καταργηθούν με βάση τους κανόνες του ΠΟΕ.

Εισήγηση για διμερή εμπορική συμφωνία

ΟΙ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΕΣ δείχνουν ότι τα προστατευτικά μέτρα, περιλαμβανομένης της αύξησης των εισαγωγικών δασμών, και περιορισμών στις εξαγωγές (όπως γεωργικών προϊόντων) και αλλαγών στους κανονισμούς αυξήθηκαν το 2010 και το 2011 περισσότερο από ό,τι προβλεπόταν. Όπως δήλωσε ο γενικός διευθυντής του ΠΟΕ, κ. Pascal Lamy, για πρώτη φόρα από τις αρχές της διεθνούς κρίσης το 2008 οι εξελίξεις όσον αφορά τον προστατευτισμό είναι ανησυχητικές. Παρά την υπόσχεση των χωρών της ομάδας των 20 (G20) για τη διατήρηση ελεύθερου εμπορίου, τα κράτη-μέλη της G20 είναι συλλογικά υπεύθυνα για σχεδόν 80% των παγκόσμιων προστατευτικών μέτρων σε σχέση με 60% το 2009. Ο ΠΟΕ αναφέρει ότι περίπου 4% του εμπορίου της G20 επηρεάζεται από μέτρα που εισήχθησαν από το 2008. Άλλες στατιστικές αυξάνουν το ποσοστό αυτό στο 10%.

Λίγες μέρες μετά την επανεκλογή του προέδρου Ομπάμα, ο Κοινοτικός Επίτροπος για το Διεθνές Εμπόριο, κ. Karel De Gucht, υπέβαλε εισήγηση στην αμερικανική κυβέρνηση για ν΄ αρχίσουν διαπραγματεύσεις για μια διμερή εμπορική συμφωνία. Η Ε.Ε. θα ήθελε μια περιεκτική συμφωνία που θα καταργούσε τους εισαγωγικούς δασμούς στα βιομηχανικά και γεωργικά προϊόντα και να εναρμονίσουν τους κανονισμούς σχετικά με θέματα υγείας, ασφάλειας και αλλά πρότυπα. Η εισήγηση αυτή βασίζεται στην αναγνώριση ότι ο γύρος διαπραγματεύσεων της Ντόχα, που αποσκοπούσε στην ελευθεροποίηση του διεθνούς εμπορίου, έχει αποτύχει. Αναφέρεται ότι ο υπεύθυνος για το διεθνές εμπόριο της Αμερικής, Ron Krk, έχει δώσει ενθαρρυντικά σημεία για την έναρξη διαπραγματεύσεων.

KPMG, Λογιστικές, Ελεγκτικές, Φορολογικές
και Συμβουλευτικές Υπηρεσίες
(Οι απόψεις και γνώμες, που διατυπώνονται στο παρόν, είναι αυτές του
συγγραφέα και δεν εκπροσωπούν κατ’ ανάγκην τις απόψεις και γνώμες
της KPMG International ή Οίκων Μελών της KPMG).