Τ’ άτομα που πάσχουν έχουν προκατάληψη με το φαγητό - Αυτές οι ψυχογενείς διαταραχές της διατροφής αποτελούν απειλή τόσο για την ψυχική όσο και για τη σωματική υγεία, ενώ πολλές φορές μπορεί να απειλήσουν ακόμα και τη ζωή

ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ με νευρική ανορεξία παρουσιάζουν υπερβολική απώλεια κιλών, με αποτέλεσμα να προκαλούνται και σοβαρά σωματικά προβλήματα υγείας

Η νευρική ανορεξία είναι μια διατροφική διαταραχή που συνίσταται στον παράλογο φόβο του πάχους και εκδηλώνεται με την ψυχαναγκαστική άρνηση να δεκτεί κανείς τροφή. Πρόκειται για μια ψυχογενή κατάσταση όπου ο ασθενής περιορίζει την πρόσληψη τροφής, φοβούμενος την αύξηση του σωματικού του βάρους.
Μπορεί να εκδηλωθεί σε όλες τις ηλικίες, αλλά είναι συχνότερη στην εφηβία μεταξύ 13 και 20 ετών και αναπτύσσεται περισσότερο σε κορίτσια (1 αγόρι στα 10 κορίτσια που πάσχουν). Διεθνώς η συχνότητα είναι 1 :100 000.

Πώς εκδηλώνεται
Η Νευρική Ανορεξία εκδηλώνεται με δύο διαφορετικούς τύπους:
1. Ανορεξία στερητικού τύπου: χαρακτηρίζεται από παρατεταμένη αποχή από το φαγητό.
2. Ανορεξία υπερκαταναλωτικού τύπου: χαρακτηρίζεται από αραιά επεισόδια υπερφαγίας, τα οποία ακολουθούνται από τεχνητή πρόκληση εμετού.

Η κλινική εικόνα
Απώλεια βάρους: πάνω από το 15% του φυσιολογικού.
Ο Δείκτης Μάζας Σώματος (ΔΜΣ) είναι μικρότερος από 17.
Εσφαλμένη εκτίμηση: έχουν συνήθως εσφαλμένη εκτίμηση για το βάρος και τη μορφή του σώματός τους
Αμηνόρροια: απουσία 3 τουλάχιστον έμμηνων ρύσεων

Υπερβολική σωματική άσκηση
Σε μετέπειτα στάδιο ο ασθενής μπορεί να εμφανίσει κατάθλιπτική διάθεση, αϋπνία, δυσανεξία στο ψύχος, κοιλιακούς πόνους, δυσκοιλιότητα, ευερεθιστότητα και μείωση της σεξουαλικής επιθυμίας.

Πώς ξεκινά η διαταραχή
Οι παράγοντες που ενοχοποιούνται για τη διαταραχή αυτή είναι πολλοί, αλλά συνήθως ξεκινά με μιαν αφορμή όπως για παράδειγμα ένα αρνητικό σχόλιο που μπορεί να ακούσει σχετικά με το σωματικό του βάρος κτλ.
Έτσι η διαταραχή αυτή ξεκινά συνήθως με τον ασθενή να κάνει διαίτα, ο οποίος στις πλείστες περιπτώσεις έχει φυσιολογικό βάρος. Στη συνέχεια, ενώ το άτομο αρχίζει και χάνει βάρος, υποβάλλεται όλο και σε πιο εξαντλητικές δίαιτες, περνώντας τα όρια του χαμηλότερου ανεκτού βάρους.
Στη συνέχεια, αρχίζει να μετρά τις θερμίδες που καταναλώνει και υπολογίζει τι έχει φάει. Αν και αισθάνεται πείνα, δεν τρώει επειδή φοβάται ότι θα παχύνει.

Συμπτώματα και κλινικά σημεία
Συμπτώματα: απώλεια βάρους, αμηνόρροια, υπερδραστηριότητα, κατάθλιψη, τριχόπτωση, ζάλη, δυσκοιλιότητα, διάταση κοιλιάς και άλγος.
Κλινικά συμπτώματα: υποθερμία, καχεξία, υπόταση, βραδυκαρδία, εύθραυστα νύχια, τριχόπτωση, υπερτρίχωση (χνούδι) πρόσωπο, οστεοπόρωση, ατροφία εγκεφάλου, σοβαρή αποβιταμίνωση, ενώ μπορεί να οδηγήσει και στον θάνατο.

Η θεραπεία
Λόγω της κρισιμότητας της ασθένειας είναι αναγκαία η παρέμβαση από ειδικούς (ψυχίατρους, ψυχολόγους, παθολόγους και κλινικούς διαιτολόγους). Αν διαγνωσθεί σε αρχικό στάδιο, τότε η πρόγνωση θα είναι καλή και μπορεί να αντιμετωπισθεί με ψυχοθεραπεία του ίδιου του ατόμου. Με τη θεραπεία ο ασθενής μπορεί να κατανοήσει τους λόγους για τους οποίους εκδηλώνει την ανορεξία και θα μάθει να χειρίζεται αυτή την εμμονή. Σημαντικό είναι να παρέχεται και ψυχολογική στήριξη στο οικογενειακό περιβάλλον.
Σε περιπτώσεις που δεν γίνεται έγκαιρη διάγνωση στον ασθενή, τότε χρειάζεται να νοσηλευτεί στο νοσοκομείο ώστε να επανέλθει στα φυσιολογικά πλαίσια.

Διατροφικές παρεμβάσεις
Τα άτομα που πάσχουν από νευρική ανορεξία είναι ιδιαιτέρως ενημερωμένα σε σχέση με τα θέματα που αφορούν τη διατροφή και συχνά παρουσιάζουν τις γνώσεις και τις αντιρρήσεις τους σε σχέση με τα τρόφιμα του διαιτολόγου, και γι΄ αυτό ο διαιτολόγος πρέπει να είναι καλός γνώστης της επιστήμης του και να έχει κλινική εμπειρία για να μπορεί να επιχειρηματολογήσει εύστοχα.
Η διατροφική αντιμετώπιση της σοβαρής νευρικής ανορεξίας μπορεί να θεωρηθεί σε όρους 3 διαδοχικών φάσεων: ανάνηψης, επιδιόρθωσης, αναδόμησης.
Ανάνηψη: Διόρθωση της υποθερμίας, υπογλυκαιμίας και διαταραχής ηλεκτρολυτών. Η αφυδάτωση πρέπει να διορθωθεί με προσοχή και η καρδιακή λειτουργία να σταθεροποιηθεί όσο το δυνατόν περισσότερο. Οι λοιμώξεις πρέπει να αναγνωριστούν και να θεραπευτούν.
Επιδιόρθωση: Διόρθωση πολλών διατροφικών ελλείψεων, κυτταρικού μηχανισμού και λειτουργία των ιστών.
Αναδόμηση: Οι ανωμαλίες στη σύσταση του σώματος μπορούν να διορθωθούν με ασφάλεια, μόνο όταν οι κυτταρικοί μηχανισμοί έχουν διορθωθεί επαρκώς.

Τα χαρακτηριστικά της βουλιμίας
Η ΒΟΥΛΙΜΙΑ χαρακτηρίζεται από την αυξημένη κατανάλωση τροφής, πολύ μεγαλύτερης από αυτήν που μπορούν να καταναλώσουν σε κανονικές συνθήκες, σε συγκεκριμένη χρονική περίοδο (συνήθως λιγότερο από 2 ώρες) και τα τρόφιμα που επιλέγουν είναι συνήθως αυξημένα σε θερμίδες (σοκολάτες, πατατάκια κτλ.).

Διαγνωστικά κριτήρια
1. Επανειλημμένα επεισόδια υπερφαγίας
2. Έλλειψη ελέγχου συμπεριφοράς κατά την πρόσληψη τροφής κατά τη διάρκεια των επεισοδίων
3. Ο ασθενής χρησιμοποιεί είτε προκλητό εμετό, καθαρτικά, διουρητικά, είτε έντονη άσκηση για να αποτρέψει την απόκτηση βάρους
4. Υπερβολική επιμονή και ενασχόληση για το σχήμα και το βάρος του σώματος
5. Ένας ελάχιστος μέσος όρος 2 επεισοδίων υπερφαγίας στην εβδομάδα, για 3 τουλάχιστον μήνες.
6. Το φαγητό συνδέεται με έντονη αίσθηση ντροπής και γι΄ αυτό επιλέγουν να είναι μόνοι τους και να κρύβουν τις αντιδράσεις τους από τους άλλους.

Συμπτώματα και κλινικά σημεία
Συμπτώματα: αδυναμία και καχεξία, κεφαλαλγία, μετεωρισμός της κοιλιάς, ζάλη, οίδημα των άνω και κάτω άκρων
Κλινικά σημεία: δερματικές αλλαγές, διόγκωση σιελογόνων αδένων και καταστροφή δοντιών.
Η διαταραχή μπορεί να γίνει πολύ επικύνδυνη για τον ασθενή, ειδικά σε περιπτώσεις με μεγάλη συχνότητα επεισοδίων και εμετών, καθώς ο οισοφάγος μπορεί να γίνει πολύ αδύνατος και να δημιουργηθεί έλκος στο στομάχι.

Διατροφικές παρεμβάσεις
Οι παρεμβάσεις περιλαμβάνουν τη διαχείριση των υπερφαγικών επεισοδίων με διατροφικές παρεμβάσεις, αυτοέλεγχο και συγκεκριμένες συμπεριφοριστικές τεχνικές.

Διατροφικό πλάνο:
• 3 ισορροπημένα γεύματα ημερησίως
• 2 - 3 σνακ ενδιάμεσα των γευμάτων ημερησίως
• Κατανάλωση τροφής ανά 3 ώρες για ισορροπία στα επίπεδα γλυκόζης και ινσουλίνης, για μεγαλύτερο έλεγχο των υπερφαγικών επεισοδίων
• Κάθε γεύμα πρέπει να περιλαμβάνει 20 γρ. πρωτεΐνης
• Κατανάλωση τροφών πλούσιων σε τρυπτοφάνη για αύξηση των επιπέδων σεροτονίνης, η οποία βελτιώνει τη διάθεση και ελέγχει περισσότερο τα επεισόδια υπερφαγίας (τόνος, κοτόπουλο, γαλοπούλα, φασόλια)
• Μείωση ή αποφυγή απλών σακχάρων
• Επαρκής κατανάλωση νερού

Ο στόχος της διατροφικής παρέμβασης
• Να βοηθήσει τους ασθενείς να επιλέγουν από μόνοι τους ισορροπημένα γεύματα που θα περιέχουν τροφές από όλες τις ομάδες.
• Να μάθει ο ασθενής να ανταποκρίνεται στα φυσιολογικά μηνύματα της πείνας.
• Να ενημερωθεί σχετικά με τη ρύθμιση του σωματικού βάρους και του ενεργειακού ισοζυγίου, τις επιπτώσεις της ασιτίας και τις διαστρεβλωμένες απόψεις για τη διαίτα και τον έλεγχο του σωματικού βάρους.
• Να κατανοήσει τις καταστρεπτικές επιπτώσεις των εμετών και χρήσης καθαρτικών.