Χρυσό «κλειδί» το ποσό της ανακεφαλαιοποίησης των τραπεζών και η βιωσιμότητα του χρέους  - Μέσα σε ένα πολύ δύσκολο περιβάλλον, στην Ευρωζώνη και στον τόπο, η Κύπρος δίνει τη μάχη ενός Μνημονίου που μπορεί να αντέξει ο λαός

*Συμφωνία μόνο με βιώσιμο χρέος * Δύσκολη η απευθείας ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών * Ανησυχίες από τυχόν έξοδο της Ελλάδας από το ευρώ * Θέματα αδιαπραγμάτευτα

ΛΕΖΑΝΤΑ
ΟΙ ΕΓΓΥΗΣΕΙΣ που ψήφισε την περασμένη Πέμπτη η Βουλή, διασφαλίζουν μόνο προσωρινά τη ρευστότητα του τραπεζικού συστήματος, διαφυλάσσοντας τη σταθερότητά του, παρέχοντάς του τη δυνατότητα να εξασφαλίζει κεφάλαια από τον Emergency Liquidity Assistance (ΕLA).

Τα ψέματα τελειώνουν. Οι μύθοι καταρρίπτονται και η γυμνή αλήθεια ξεγυμνώνεται πια μπροστά στα μάτια μας. Η Κύπρος περνά στην εποχή του Μνημονίου, σε μια περίοδο βαθιάς ύφεσης, σκληρής λιτότητας, συρρίκνωσης των εισοδημάτων και των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων. Νέες μέρες ξημερώνουν, λιγότερο λαμπερές, περισσότερο μουντές και ακόμη αβέβαιες.

Η Τρόικα βρίσκεται στο μικρό νησάκι της Μεσογείου με όρους εντολής να κλείσει ένα οικονομικό πρόγραμμα, Μνημόνιο, που να διασφαλίζει τη βιωσιμότητα του δημοσίου χρέους της Κύπρου. Οι εντολές είναι ρητές και ξεκάθαρες κυρίως από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο: «Δεν θα κλείσει συμφωνία, εάν προηγουμένως δεν διασφαλιστεί ότι η Κύπρος μπορεί να αποπληρώνει τους όρους της δανειακής σύμβασης που θα υπογραφεί».

Πώς θα διασφαλιστεί, όμως, η βιωσιμότητα ενός Οικονομικού Προγράμματος όταν το χρέος της Κύπρου, σύμφωνα με στοιχεία της Κομισιόν, υπολογίζεται στα 89,7% του ΑΕΠ το 2012, στο 96,7% το 2013 και στο 102,7% το 2014, μόνο με τον υπολογισμό ενός ποσού 1,8 δισ. ευρώ που απαιτείται για την ανακεφαλαιοποίηση της Λαϊκής Τράπεζας;

Πόσο θα φθάσει το δημόσιο χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ μετά την ολοκλήρωση του διαγνωστικού ελέγχου της Pimco και τον καθορισμό των κεφαλαιακών αναγκών του τραπεζικού συστήματος εξαιτίας των επισφαλειών τους στην Ελλάδα και την Κύπρο και μετά την αξιολόγηση της ποιότητας των στοιχείων ενεργητικού και τη διεξαγωγή άσκησης προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων;

Ήδη, πρώτη η Κριστίν Λαγκάρντ είχε προειδοποιήσει από τις 18 Σεπτεμβρίου 2012 ότι «εάν οι ανάγκες για ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών και για κάλυψη του δημόσιου ελλείμματος της Κύπρου ξεπεράσουν το 64% του ΑΕΠ, ή τα 11,5 δισ., τότε το χρέος δεν θα είναι διαχειρίσιμο».

Παρόμοιες εκτιμήσεις έκαμε και ο διεθνής οίκος πιστοληπτικής αξιολόγησης Standard & Poor’s, που στην έκθεσή του, με την οποία συνόδευε τη νέα υποβάθμιση τής μακροπρόθεσμης πιστοληπτικής ικανότητας της Κύπρου σε «Β» από «ΒΒ», ανέφερε: «Η στήριξη των τραπεζών μπορεί να ανεβάσει το δημόσιο χρέος στο 130% του ΑΕΠ το τέλος του 2013, πράγμα που θα είναι δύσκολο να εξυπηρετηθεί», προσθέτοντας ότι «υπάρχει κύρια ανησυχία για τη βιωσιμότητα του δημόσιου χρέους λόγω της στήριξης που θα χρειαστούν οι τράπεζες».

Όχι σε σοβαρές παρεκκλίσεις

ΑΠΟ τη στιγμή που όλοι συμφωνούν στην ανάγκη βιωσιμότητας του χρέους -παρά τις διαφωνίες τους για το τελικό ποσό της στήριξης που χρειάζεται το τραπεζικό σύστημα, πράγμα που θα καθορίσει και τον τελικό λογαριασμό της δανειακής σύμβασης- οι προσπάθειες των τεχνοκρατών του ΔΝΤ, Ε.Ε. και ΕΚΤ που βρίσκονται αυτές τις μέρες στην Κύπρο, είναι να συμφωνηθούν μέτρα, τα οποία:

Πρώτο, να μην παρεκκλίνουν από τις βασικές γραμμές και θέσεις που τέθηκαν.

Δεύτερο, να μπορούν να εφαρμοστούν και να διασφαλίζουν βιωσιμότητα του χρέους.

Τρίτο, να κινούνται μέσα στους βασικούς πυλώνες της Τρόικας για το συνταξιοδοτικό στον δημόσιο τομέα, το σχέδιο του ΤΚΑ, την εποπτεία των Συνεργατικών Πιστωτικών Ιδρυμάτων και τις ιδιωτικοποιήσεις δημοσίων οργανισμών.

Ο μεγάλος «πονοκέφαλος», που θα καθορίσει όλες τις εξελίξεις και το ποσό της δανειακής σύμβασης και θα κρίνει το εύρος και τη σκληρότητα των μέτρων που θα επωμιστεί ο λαός, είναι ο τελικός λογαριασμός για την ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών.

Πάνε πακέτο ή μόνα τους;

Κατά την παραμονή της Τρόικας στην Κύπρο αναμένεται ότι θα διασαφηνιστεί κατά πόσον θα υπάρξει τελικά διαχωρισμός των θεμάτων που αφορούν το δημόσιο χρέος από την ανακεφαλαιαποίηση των τραπεζών και με ποιο τρόπο θα προωθηθεί ένα Μνημόνιο αυτήν τη στιγμή, λαμβανομένου υπόψη ότι ο διαγνωστικός έλεγχος της Pimco δεν ολοκληρώνεται πριν από τις αρχές του έτους. Το θέμα που τίθεται, και φαίνεται να προσκρούει αρχικά στην αντίθεση της Τρόικας, είναι κατά πόσον με τα προκαταρκτικά αποτελέσματα που μπορεί να κοινοποιήσει η Pimco μέχρι το τέλος του μήνα, μπορεί να «κλείσει» άμεσα ένα οικονομικό πρόγραμμα.

Από την άλλη, ο χρόνος πιέζει ασφυκτικά, καθώς το τραπεζικό σύστημα επιζητά άμεσα κεφάλαια για την ανακεφαλαιοποίησή του. Οι εγγυήσεις, που ψήφισε την περασμένη Πέμπτη η Βουλή, διασφαλίζουν μόνο προσωρινά τη ρευστότητα του τραπεζικού συστήματος, διαφυλάσσοντας τη σταθερότητά του, παρέχοντάς του τη δυνατότητα να εξασφαλίζει κεφάλαια από τον Emergency Liquidity Assistance (ΕLA).

16 δισ. λιγότερα ή περισσότερα

Τα προσεχή εικοσιτετράωρα θα καθορίσουν την πορεία της υπογραφής του Μνημονίου και κατά πόσον η Κύπρος μπορεί να υπογράψει μια δανειακή συμφωνία πριν από τις προεδρικές εκλογές, όπως φαίνεται να είναι και ο στόχος της Ε.Ε., ή μετά. Ωστόσο, μέχρι στιγμής τα πάντα βρίσκονται ανοικτά στο τραπέζι της διαπραγμάτευσης και τίποτε δεν μπορεί να θεωρείται σταθερό και δεδομένο.

Θα αποδεσμευθεί η ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών από το υπόλοιπο «πακέτο» της δανειακής σύμβασης, ώστε το χρέος να είναι διαχειρίσιμο;

Θα θεωρηθεί ότι η Κύπρος έχει ανάγκη Στήριξης 16 δισ. ευρώ (10 δισ. ευρώ για τις τράπεζες και 6 δισ. ευρώ για τα δημόσια οικονομικά) ή ακόμη και πολύ περισσότερα και τι σημαίνει αυτό; Ένα σκληρότερο Μνημόνιο ή ένα δεύτερο Μνημόνιο;

Προσκόμματα και απευθείας ανακεφαλαιοποίηση

ΘΑ παραπεμφθεί το θέμα της ανακεφαλαιοποίησης για απευθείας ανακεφαλαιοποίηση των κυπριακών τραπεζών από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας (ESM), που δεν αναμένεται να λειτουργήσει πριν από το δεύτερο εξάμηνο του 2013, μετά τις γερμανικές εκλογές.

Σε μια τέτοια περίπτωση, θα παραμείνει σε εκκρεμότητα το πιο καυτό θέμα, την ίδια στιγμή που δεν έχει διασαφηνιστεί πόσες τράπεζες θα ενταχθούν υπό τον ενιαίο εποπτικό μηχανισμό. Τι γίνεται εάν ένα κυπριακό αίτημα για την ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών της απευθείας από τον Μηχανισμό, προσκρούσει στις ήδη εκδηλωθείσες έντονες αντιδράσεις της Γερμανίας, Ολλανδίας και Φινλανδίας που άρχισαν να «χτυπούν» την Κύπρο για τον εταιρικό φόρο και για το ξέπλυμα βρόμικου χρήματος;

Να υπενθυμίσουμε ότι ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) Μάριο Ντράγκι είχε δηλώσει ότι θα χρειαστούν 6 -12 μήνες μέχρι ο ενιαίος εποπτικός μηχανισμός να συσταθεί και να λειτουργήσει. Η Γαλλία εμμένει σε λειτουργία του το πρώτο τρίμηνο του 2013, αλλά η Γερμανία αντιδρά έντονα.

Επιπλέον, δεν έχει ξεκαθαρίσει ακόμη πόσες τράπεζες θα ενταχθούν υπό τον ενιαίο εποπτικό μηχανισμό και εάν ο Μηχανισμός αυτός θα λειτουργήσει αναδρομικά, πράγμα που θα μπορέσει να καλύψει και τις κυπριακές τράπεζες.

Για παράδειγμα, τι θα γίνει εάν η απευθείας ανακεφαλαιοποίηση αφορά μόνο μελλοντικές ζημίες και όχι παλιές;

Όλα αυτά είναι μερικά από τα κύρια και σημαντικότερα ζητήματα που θα τεθούν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων με την Τρόικα και που θα καθορίσουν το μέλλον του κυπριακού Μνημονίου.

Φυσικά, πάντοτε υπάρχει ανοικτό στο τραπέζι το ζήτημα του «κουρέματος», διαγραφής του χρέους, εφόσον το κυπριακό δημόσιο χρέος δεν είναι διατηρήσιμο και βιώσιμο. Επίσης, μια εξαιρετικά αρνητική εξέλιξη που θα διαδραματίσει καθοριστικό παράγοντα στην έκβαση τού κυπριακού Μνημονίου είναι κατά πόσον η Ελλάδα θα τα καταφέρει ή θα οδηγηθεί σε έξοδο από το ευρώ, συμπαρασύροντας μαζί της και την Κύπρο.

Πλεόνασμα και ελκυστικό επιτόκιο

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΙ αναλυτές εξηγούσαν ότι από καθαρά οικονομικής πλευράς για να καταστεί διατηρήσιμο το δημόσιο χρέος της Κύπρου, χρειάζεται να αλλάξουν οι τρέχουσες οικονομικές συνθήκες καθώς και:

· Να δημιουργηθεί πρωτογενές πλεόνασμα στον κρατικό προϋπολογισμό είτε μέσω της αύξησης των εσόδων ή της μείωσης των εξόδων ή και από τα δυο.
· Να καταγραφεί θετικός ρυθμός μεταβολής του ΑΕΠ μέσω της ανάπτυξης, της αύξησης του ΑΕΠ, πράγμα που θα βελτιώσει τη σχέση χρέους προς ΑΕΠ και την ικανότητα της Κύπρου να καταβάλλει τις δόσεις των δανείων της.
· Να παραχωρηθεί οικονομική στήριξη, μέσω της δανειακής συμφωνίας, με επιτόκιο σχετικά χαμηλό.
Ταυτόχρονα, εξηγούσαν ότι θα πρέπει υπάρξουν συνεχή και περαιτέρω μέτρα για βελτίωση της ανταγωνιστικότητας που έχει διαβρωθεί -λόγω της αύξησης των μισθών και των τιμών- ώστε να επανέλθουν σταδιακά παραγωγικοί πόροι σε κλάδους και εταιρείες με εξαγωγικό προσανατολισμό.