Αναπτυξιακή διαταραχή που προκαλεί παραμόρφωση της σπονδυλικής στήλης
Το μέγεθος της σκολίωσης μετριέται σε μοίρες και είναι ένα από τα στοιχεία που καθορίζει τη σοβαρότητα της κατάστασης και την κατάλληλη αντιμετώπιση

Η σκολίωση είναι μια αναπτυξιακή διαταραχή που προκαλεί παραμόρφωση, στροφή και πλάγια κλίση των σπονδύλων με αποτέλεσμα η σπονδυλική στήλη να παίρνει σχήμα S ή C. Όταν η σκολίωση είναι μεγάλη, οι ασυμμετρίες που προκαλεί στο σώμα είναι ιδιαίτερα εμφανείς.

Στα αρχικά στάδια, όμως, είναι δυνατόν να μη φαίνεται στον απλό παρατηρητή και να διαφεύγει, δεδομένου ότι δεν προκαλεί συνήθως πόνο και οι μικρές ασυμμετρίες καλύπτονται από τα ρούχα που φορούν τα παιδιά, που κατά τα άλλα είναι υγιέστατα.

Τα συμπτώματα
Παραμόρφωση της σπονδυλικής στήλης μπορεί να εμφανιστεί σε οποιαδήποτε ηλικία, ακόμα και στους ενήλικες (de novo σκολίωση ενηλίκων).
Η σκολίωση των παιδιών και των εφήβων αφορά στον αναπτυσσόμενο σκελετό, γι’ αυτό και χρειάζεται διαφορετική προσέγγιση. Σήμερα διακρίνουμε τη σκολίωση, ανάλογα με την ηλικία εμφάνισης, σε:

1. Σκολίωση πρώιμης έναρξης (early onset scoliosis) πριν από την ηλικία των πέντε ετών.
2. Σκολίωση καθυστερημένης έναρξης, μετά την ηλικία των πέντε ετών.
Στα μεγαλύτερα παιδιά η παραμόρφωση εμφανίζεται συνήθως την περίοδο της ταχείας ανάπτυξης λίγο πριν από την εφηβεία, από τα 9 έως τα 12 στα κορίτσια και στα 13 με 14 έτη στα αγόρια.

Πού οφείλεται
Περίπου δύο με τρία στα εκατό παιδιά της σχολικής ηλικίας έχουν σκολίωση. Εμφανίζεται πιο συχνά στα κορίτσια της εφηβικής ηλικίας και σε μερικές οικογένειες υπάρχει σε μεγαλύτερη συχνότητα. Στο 85% των περιπτώσεων δεν γνωρίζουμε την αιτία και ονομάζουμε τη σκολίωση ιδιοπαθή. Γνωρίζουμε όμως ότι η κακή στάση, η βαριά τσάντα, η μικρή ανισοσκελία ή η πλατυποδία δεν προκαλούν σκολίωση. Επίσης γνωρίζουμε ότι το μονόζυγο, οι ειδικές ασκήσεις, το κολύμπι, τα ειδικά πέλματα και οι ειδικοί νάρθηκες δεν προλαβαίνουν και δεν διορθώνουν τη σκολίωση.

Σήμερα πιστεύουμε ότι η ιδιοπαθής σκολίωση έχει γενετική βάση και εκδηλώνεται σε άτομα με κληρονομική προδιάθεση (multiple gene inheritance). Αυτό δεν σημαίνει ότι εάν ένας γονιός έχει σκολίωση θα έχει και το παιδί του. Η συχνότητα όμως της σκολίωσης σε ορισμένες οικογένειες είναι αυξημένη, γι’ αυτό και τα παιδιά αυτών των οικογενειών πρέπει να ελέγχονται πιο συχνά. Γνωστά αίτια σκολίωσης είναι επίσης συγγενείς ανωμαλίες, χρωμοσωμικά σύνδρομα, διαταραχές του συνδετικού ιστού και παθήσεις του νευρικού συστήματος και των μυών.

Η διάγνωση
Η παραμόρφωση του κορμού ανακαλύπτεται συνήθως από τους γονείς ή τον παιδίατρο. Ο μόνος αποδεκτός τρόπος για τη διάγνωση είναι η ακτινογραφία της σπονδυλικής στήλης που γίνεται πάντα σε όρθια θέση, με συγκεκριμένο τρόπο και με ειδική ακτινολογική τεχνική (full spine x-ray). Είναι σημαντικό η ακτινογραφία να γίνει σωστά για να μη χρειασθεί να επαναληφθεί, γιατί τότε το παιδί θα υποστεί αχρείαστη ακτινοβόληση. Το μέγεθος της σκολίωσης μετριέται σε μοίρες και είναι ένα από τα στοιχεία που καθορίζει τη σοβαρότητα της κατάστασης και την κατάλληλη αντιμετώπιση.

Η σημασία της έγκαιρης διάγνωσης
Η ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ της σκολίωσης περιλαμβάνει την παρακολούθηση, την εφαρμογή κηδεμόνων (ορθοπεδικό μηχάνημα για υποβοήθηση κινητικής λειτουργίας ή αποκατάσταση προβλήματος) και την εγχείρηση. Στόχος είναι το σταμάτημα της εξέλιξης και η διατήρηση της ισορροπίας του σώματος. Πρέπει να γίνει κατανοητό ότι η σκολίωση δεν θεραπεύεται με την κλασική έννοια του όρου. Αφενός γιατί πολλές φορές δεν προκαλεί νόσο και αφετέρου γιατί δεν υπάρχει, μέχρι σήμερα, τρόπος να ξαναγίνει η σπονδυλική στήλη ίσια, διατηρώντας την πλήρη κινητικότητα.

Ο μόνος τρόπος να ισιώσει η σπονδυλική στήλη είναι η εγχείρηση που γίνεται από εξειδικευμένο ορθοπεδικό με ιδιαίτερη τεχνική, αλλά θυσιάζεται η κινητικότητα ενός μέρους της σπονδυλικής στήλης. Για τον λόγο αυτό εγχειρήσεις σκολίωσης γίνονται όταν είναι απαραίτητες και πάντα την κατάλληλη στιγμή, ώστε να περιοριστεί στο ελάχιστο το μήκος της σπονδυλικής στήλης π ου θα αγκυλωθεί. Η ηλικία δεν είναι περιορισμός. Η εγχείρηση πρέπει να γίνεται νωρίς όταν φαίνεται ότι η σκολίωση δεν μπορεί να αναχαιτισθεί με άλλον τρόπο. Το παιδί μετά θα έχει μια φυσιολογική ζωή χωρίς κανέναν περιορισμό. Η έγκαιρη διάγνωση, όμως, έχει μεγάλη σημασία, γιατί μπορούμε να τροποποιήσουμε τη φυσική ιστορία είτε περιορίζοντας το μέγεθος της παραμόρφωσης με ορθοπεδικούς κηδεμόνες είτε διορθώνοντας την παραμόρφωση με χειρουργικές επεμβάσεις.

Η έγκαιρη και πρώιμη διάγνωση μπορεί να γίνει με οργανωμένα προγράμματα ελέγχου στο σχολείο ή με ενημέρωση και ευαισθητοποίηση των παιδιάτρων που κάνουν τον υποχρεωτικό προσχολικό έλεγχο. Όλα τα παιδιά ελέγχονται στην ηλικία των έξι ετών. Εάν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό σκολίωσης πρέπει να ελέγχονται μετά, κάθε χρόνο, μέχρι την έναρξη της εφηβείας. Χωρίς οικογενειακό ιστορικό, όλα τα κορίτσια πρέπει να ελέγχονται κλινικά δύο φορές, στην ηλικία των 10 και στην ηλικία των 12 ετών, ενώ όλα τα αγόρια πρέπει να ελέγχονται μία φορά στην ηλικία των 13 ετών. Εάν στη δοκιμασία επίκυψης τεθεί υποψία σκολίωσης, το παιδί πρέπει να παραπεμφθεί σε εξειδικευμένο ορθοπεδικό.

ΛΥΚΟΥΡΓΟΣ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑΣ
Χειρουργός ορθοπεδικός - Εξειδικευμένος στη Σκολίωση και στη Χειρουργική Σπονδυλική Στήλης
Πηγή: www.paidiatros.com