Σε ποιες περιπτώσεις χρησιμοποιούνται τα αιμοποιητικά κύτταρα
Ανθεί η επιχειρηματική δραστηριότητα που είναι σε μεγάλο βαθμό ανεξέλεγκτη, με την ίδρυση εμπορικών-κερδοσκοπικών τραπεζών για τη φύλαξη του Αίματος Ομφάλιου Λώρου

Η Σύμβαση του Οβιέδο για τη βιοϊατρική και τα ανθρώπινα δικαιώματα, Νόμος 187(Ι)/2007 της Κυπριακής Δημοκρατίας, είναι ξεκάθαρη και προνοεί ότι: «Απαγορεύεται η χρήση του ανθρώπινου σώματος ή μερών αυτού για οικονομικούς λόγους». Μέχρι το 1988 οι μεταμοσχεύσεις αιμοποιητικών κυττάρων γίνονταν από τον μυελό των οστών. Το 1988 έγινε η πρώτη μεταμόσχευση αίματος ομφαλίου λώρου (ΑΟΛ) σε ένα αγόρι έξι ετών με αναιμία Fanconi (1). Δότης ήταν ο αδελφός του, που γεννήθηκε μετά τη διάγνωση. Το 1993 έγινε η πρώτη μη συγγενής μεταμόσχευση σε τρίχρονο αγόρι με ανθεκτική οξεία λεμφοβλαστική αναιμία.

Οι δημόσιες τράπεζες
Η επιστημονική κοινότητα, κατανοώντας τη σημασία των ανωτέρω, προώθησε και στήριξε την ίδρυση δημοσίων τραπεζών ΑΟΛ. Το 1993 ιδρύθηκε η πρώτη δημόσια τράπεζα στη Νέα Υόρκη. Ο κύριος λόγος ύπαρξης των δημοσίων τραπεζών είναι για να υπάρχει μια επαρκής ποσότητα μεταμοσχεύσιμων αιμοποιητικών κυττάρων, ώστε να ωφελούνται συνολικά οι ασθενείς που δεν βρίσκουν ιστοσυμβατό δότη μυελού των οστών.

Οι μόνες καταστάσεις που θεραπεύονται με μεταμόσχευση είναι καρκίνοι του αίματος, νόσοι του αμυντικού συστήματος, κάποιες κληρονομικές μεταβολικές νόσοι, ανεπάρκειες μυελού των οστών και νόσοι των ερυθρών αιμοσφαιρίων. Δυστυχώς, η επιστημονική αυτή πρόοδος οδήγησε στην άνθηση μιας επιχειρηματικής δραστηριότητας, σε μεγάλο βαθμό ανεξέλεγκτης, με την ίδρυση εμπορικών-κερδοσκοπικών τραπεζών για τη φύλαξη του ΑΟΛ.

Η ωφελιμότητα του ΑΟΛ
Η αλήθεια, για την ωφελιμότητα του ΑΟΛ:
1) Όλες αυτές οι αρρώστιες που αναφέρεται ότι θεραπεύονται με ΑΟΛ είναι κληρονομικές και εκ γενετής και άρα και το αίμα που είναι φυλαγμένο είναι «άρρωστο» και δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί. Ο μόνος τρόπος θεραπείας είναι να βρεθεί υγιές αίμα άλλου ατόμου από δημόσια τράπεζα.

2) Η λευχαιμία (που φοβάται ο κόσμος περισσότερο) θεραπεύεται κατά 80% με χημειοθεραπεία. Το υπόλοιπο 20% μπορεί να χρειαστεί μεταμόσχευση, αλλά δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί το φυλαγμένο αίμα του αρρώστου γιατί είναι και αυτό «άρρωστο» και πρέπει να βρεθεί ιστοσυμβατό αίμα άλλου ατόμου από δημόσια τράπεζα.

3) Τα κύτταρα που χρησιμοποιούνται για μεταμόσχευση μπορούν να παρθούν τη στιγμή που θα χρειαστούν και από το μυελό των οστών και το περιφερικό αίμα.

4) Όλες σχεδόν οι μεταμοσχεύσεις με κύτταρα ΑΟΛ, έγιναν με αίμα που ήταν φυλαγμένο μέχρι 6 χρόνια, άσχετα αν λένε ότι διατηρείται 20 χρόνια.

Όσον αφορά τη χρήση του από αδελφό, η πιθανότητα να ταιριάζει είναι 25%. Επειδή αυτές οι αρρώστιες είναι πολύ σπάνιες και ακόμη σπανιότερη είναι η χρήση του ΑΟΛ, δεν συνιστάται η ιδιωτική «τυφλή» φύλαξη, αν δεν υπάρχει ήδη στην οικογένεια μια από αυτές τις νόσους. Μόνο αν υπάρχει ήδη στην οικογένεια μια τέτοια νόσος συστήνεται η φύλαξη του ΑΟΛ (κατευθυνόμενη φύλαξη), πράγμα το οποίο μπορεί να γίνει δωρεάν και στη δημόσια τράπεζα. Όσον αφορά τη χρήση από τους γονείς που επιμένουν στη φύλαξη, αυτό μπορεί να γίνει μόνο αν υπάρχουν κοινά αντιγόνα ιστοσυμβατότητος μεταξύ των γονιών. Και ένα άλλο θέμα είναι ότι η ποσότητα αυτή δεν επαρκεί για ενήλικα άτομα.

Η αναγεννητική ιατρική
ΚΑΙ ερχόμαστε στο τελευταίο που αναφέρουν. Αυτό της αναγεννητικής ιατρικής. Έχουν χρησιμοποιηθεί πειραματικά, κυρίως κύτταρα από τον μυελό των οστών του ασθενούς. Τα όποια οριακά αποτελέσματα σε ορισμένες περιπτώσεις, δεν αποδεικνύουν ωφέλεια, και ακόμη λιγότερη όταν χρησιμοποιήθηκαν κύτταρα ΑΟΛ. Τα οριακά αυτά αποτελέσματα αποδείχθηκε ότι ήταν τεχνητά σφάλματα ή οφείλονταν σε κυτταρική συγχώνευση, και όχι σε αναπλαστικές ικανότητες των κυττάρων. Επίσης, οι αρρώστιες αυτές συμβαίνουν σε μεγάλες ηλικίες και δεν μπορούμε να γνωρίζουμε τη λειτουργικότητα αυτών των κυττάρων μετά από 50-70 χρόνια στην κατάψυξη. Οι έρευνες εστιάζονται στα λεγόμενα επαγόμενα ολοδύναμα βλαστικά κύτταρα, που παίρνονται από το δέρμα του ασθενούς.

Σε μια πρόσφατη έρευνα σε 57 παιδιατρικά μεταμοσχευτικά κέντρα παγκοσμίως, βρέθηκε ότι χρησιμοποιήθηκαν μόνο εννέα ΑΟΛ, για αυτόλογη (στο ίδιο άτομο) μεταμόσχευση, από το ένα εκατομμύριο που είναι αποθηκευμένα σε ιδιωτικές τράπεζες. Η πιθανότητα να χρειαστεί ένα άτομο το φυλαγμένο του αίμα υπολογίζεται σε 1:20.000 μέχρι 1:300.000. Παγκοσμίως οι δημόσιες τράπεζες έχουν φυλάξει 400.000 ΑΟΛ, εκ των οποίων χρησιμοποιήθηκαν και σώθηκαν 30.000 συνάνθρωποί μας. Οι ιδιωτικές τράπεζες αποθήκευσαν και πληρώθηκαν για ένα εκατομμύριο ΑΟΛ, εκ των οποίων χρησιμοποιήθηκαν ελάχιστα.

ΔΡ, ΙΩΑΝΝΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΥ
Παιδίατρος, Μέλος του Δ.Σ. της Παιδιατρικής Εταιρείας Κύπρου