Από τους πρωτεργάτες της μεταμόσχευσης στην Κύπρο, ο γιατρός Μιχαήλ Χατζηγαβριήλ Ειδικός Νεφρολόγοςκαι Μέλος της EUROPEAN SOCIETY OF ΑRΤΙFΙCIΑL ORGANS (E.S.A.O), μοιράζεται μαζί μας ενδιαφέρουσες πληροφορίες γύρω από την πορεία της εν λόγω θεραπευτικής πρακτικής. Πόσο ενημερωμένοι είναι οι πολίτες της Κύπρου για την δωρεά οργάνων, και πώς ο θεσμός της οικογένειας οδήγησε στην αύξηση των μεταμοσχεύσεων είναι μόνο μερικά από τα ερωτήματα που απαντά στο SigmaLive.
Θα ήθελα να μιλήσουμε για την πορεία που έχει η μεταμόσχευση στην Κύπρο καθώς είστε ένας από τους πρωτεργάτες. Παρακολουθείτε και στην Ευρώπη τις εξελίξεις, γι’ αυτό θα ήταν καλό να μας πείτε τι συμβαίνει σε σύγκριση με τη χώρα μας.
Η Κύπρος σε επίπεδο μεταμοσχεύσεων, και όσον αφορά στην ποιότητα, πιστεύω ότι δεν υστερεί σε τίποτα από την Ευρώπη και τον υπόλοιπο κόσμο. Οι μεταμοσχεύσεις άρχισαν στην Κύπρο το 1986 και έχουμε διανύσει μια αρκετά μεγάλη περίοδο μέχρι σήμερα…Όλα αυτά τα χρόνια έχουν εξυπηρετηθεί εκατοντάδες ασθενείς από την Κύπρο και όχι μόνο καθώς, μαζί με τους Κύπριους (στο παρελθόν τουλάχιστον όταν υπήρχε ακόμη το Παρασκευαίδιο Μετοσχευτικό κέντρο) γινόντουσαν μεταμοσχεύσεις και σε Ελλαδίτες…Είχαμε κάνει μεταμοσχεύσεις και σε αρκετούς Τουρκοκύπριους από την κατεχόμενη Κύπρο όπως και στις γύρω χώρες.
Για πολλά χρόνια κατείχαμε τον πρώτο αριθμό μεταμοσχεύσεων σε όλη την Ευρώπη
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο θα έλεγα ότι για πολλά χρόνια κατείχαμε τον πρώτο αριθμό μεταμοσχεύσεων. Τα τελευταία δύο χρόνια επειδή έχει αλλάξει το status των μεταμοσχεύσεων στην Κύπρο, αφού το ίδρυμα του Παρασκευαίδιου έχει περάσει στο κράτος, οι αριθμοί έχουν διαφοροποιηθεί μερικώς. Είναι αρχές. θα δούμε στο μέλλον. Αλλά για πολλά χρόνια οι μεταμοσχευτικοί στην Κύπρο κάναμε συγκριτικά με πολλές άλλες ευρωπαϊκές χώρες το μεγαλύτερο αριθμό μεταμοσχεύσεων...Είχαμε περίπου 45 με 50 μεταμοσχεύσεις τον χρόνο που για 750000 κατοίκους που είμαστε στην Κύπρο αν αναγάγουμε σε εκατομμύριο κάνουμε περίπου 60 μεταμοσχεύσεις το χρόνο. Πολύ λίγες χώρες στην Ευρώπη, αν εξαιρέσουμε την Ισπανία την Πορτογαλία, φτάνουν αυτούς τους αριθμούς….Οπόταν για πολλά χρόνια είχαμε το μεγαλύτερο αριθμό μεταμοσχεύσεων.
Επειδή είμαστε μικρή κοινωνία και είμαστε νησί και ο ένας γνωρίζει τον άλλον είχαμε πάρα πολλές μεταμοσχεύσεις από συγγενείς ζωντανούς δότες. Γι’ αυτό είχαμε και τους μεγάλους αριθμούς. Διότι στην Κύπρο οι δεσμοί της οικογένειας είναι μεγάλοι, δυνατοί και ήταν πολύ δύσκολο να αρνηθεί να δωρίσει για παράδειγμα ένας γονιός ή ένας αδελφός νεφρό σε ένα συγγενή του.
Μάλιστα πολλές φορές εμείς μαθαίναμε ότι υπήρχε πτωματικός δότης από συγγενείς που τηλεφωνούσαν και έλεγαν «το νεφρό της κόρης μου να το δώστε στον τάδε διότι τον ξέρω», ή «είναι συγγενής» κτλ. Από αυτή την άποψη βοήθησε πάρα πολύ να δημιουργηθεί μια κουλτούρα γύρω από το θέμα μεταμόσχευσης και θυμάμαι πολύ καλά ότι είχαμε κάνει κάποια μελέτη για το public awareness, δηλαδή το πόσο γνωρίζει ο κόσμος της Κύπρου για τις μεταμοσχεύσεις και είναι εντυπωσιακοί οι αριθμοί.
Τι είναι αυτό που έδωσε τόση δύναμη και ώθηση στη μεταμόσχευση για να είναι τόσο επιτυχημένη στην Κύπρο;
Είναι αυτό που λέμε. Οι σχέσεις των ανθρώπων είναι στενές και το γεγονός ότι τα μεταμοσχευτικά κέντρα που έχουμε στην Κύπρο είναι πιο μικρά από τα ευρωπαϊκά δίνει την ευκαιρία στους γιατρούς να είναι πιο κοντά στους αρρώστους. Η παρουσία μας είναι σταθερή και καθημερινή. Εμείς παρακολουθούμε τους μεταμοσχευμένους ασθενείς επί συστηματική βάση. Τον πρώτο χρόνο της μεταμόσχευσης τους βλέπουμε κάθε εβδομάδα, κάθε 15 μέρες, κάθε μήνα. Και εφ’ όρου ζωής τους βλέπουμε τουλάχιστον μία φορά κάθε τρεις μήνες. Είναι σημαντικό το γεγονός ότι συντηρείται αυτή η σχέση διότι μέσα απ’ αυτήν πηγάζει και η πρόληψη των προβλημάτων που μπορεί να προκύψουν από τη μεταμόσχευση. Με αυτό τον τρόπο εντοπίζεις πρόωρα κάποια προβλήματα σε αντίθεση με ένα γιατρός που βλέπει τον ασθενή μια φορά τον χρόνο ή κάθε έξι μήνες.
O δρ Μιχαήλ Χατζηγαβριήλ
Υπάρχει επαρκής εξοπλισμός στην Κύπρο για τη μεταμόσχευση;
Δεν είναι θέατρο κανενός η μεταμόσχευση στην Κύπρο. Είναι ομαδική εργασία.
Δεν χρειάζεται ιδιαίτερος εξοπλισμός για τη μεταμόσχευση. Η μεταμόσχευση είναι μια κλινική επέμβαση. Χρειάζεται εξειδίκευση σ’ αυτόν που κάνει τη μεταμόσχευση. Να μάθει να κάνει μια συγκεκριμένη χειρουργική πράξη. Η μεταμόσχευση είναι μία πλατιά κουβέντα και συμπεριλαμβάνει πολλούς: Από τον εργαστηριακό προσωπικό που θα κάνει τις αναλύσεις για να δει αν ταιριάζει το μόσχευμα, στο άτομο που θα συντονίσει τις μεταμοσχεύσεις, στο άτομο που θα πείσει τους συγγενείς (σημ.να δωρίσουν όργανα) στον ψυχολόγο που θα δώσει στήριξη στην οικογένεια, στο ιατρικό προσωπικό, στο νοσηλευτικό προσωπικό, στους νεφρολόγους οι οποίοι νυχτοξημερώνονται δίπλα απ’ τα κρεβάτια των μεταμοσχευμένων- ιδιαίτερα τον πρώτο καιρό. Οπότε η μεταμόσχευση είναι ένα έργο που αφορά πολλούς μαζί και σίγουρα δεν είναι «one man show». Η μεταμόσχευση στην Κύπρο είναι ομαδική εργασία. Δεν είναι θέατρο κανενός. Αυτό πρέπει να το αναγνωρίσουμε και να ευχαριστήσουμε όλους αυτούς που λαμβάνουν μέρος, όχι μόνο τους γιατρούς.
Να μιλήσουμε και λίγο για το ρόλο των φαρμάκων. Είναι αναγκαίο οι ασθενείς να χορηγούνται την κυκλοσπορίνη εφ όρου ζωής;
Η κυκλοσπορίνη είναι ένας βασικός πυλώνας της ανοσοκαταστολής της αντιαπορριπτικής αγωγής που λαμβάνει ο ασθενής για να μην χάσει το μόσχευμά του. Σίγουρα η κυκλοσπορίνη ήταν αυτό που άλλαξε την επιβίωση αυτών των ασθενών. Στις αρχές της δεκαετίας του 1980 όταν πρωτομπήκε ως φάρμακο, «άλλαξε» τους αριθμούς. Εκεί που η θνησιμότητα ήταν μεγάλη, άρχισε να ελαττώνεται και να βελτιώνεται το προσδόκιμο επιβίωσης στους ασθενείς. Συνεχίζει να παίζει ένα σημαντικό ρόλο και ακόμη τα περισσότερα θεραπευτικά πρωτόκολλα συντήρησης των μοσχευμάτων ή αντιαπορριπτικής αγωγής περιλαμβάνουν την κυκλοσπορίνη. Υπάρχουν καινούρια φάρμακα, γίνεται μεγάλη έρευνα, τα καινούρια φάρμακα έχουν πολύ καλά αποτελέσματα σε κάποιους ασθενείς, αλλά προσωπική μου άποψη είναι πως η κυκλοσπορίνη διαδραματίζει ουσιαστικό ρόλο για όσους ασχολούνται με την μεταμόσχευση. Υπάρχουν τώρα πάρα πολλά καινούρια φάρμακα που σε συνδυασμό με την κυκλοσπορίνη…
Έχουμε μάθει για παράδειγμα ότι η κυκλόσπορίνη στις δόσεις που χρησιμοποιούνταν στο παρελθόν έχει κάνει κακό. Το μάθαμε σε πολύ χαμηλές δόσεις αλλά τη χρειαζόμασταν. Αλλά μάθαμε να χρησιμοποιούμε κι άλλα φάρμακα που δεν είχαμε πριν από 15, 20 χρόνια. Τις μεταμοσχεύσεις τις αρχίσαμε όπως σας είπα το 1986. Τώρα είμαστε στο 2013 και έχουν διαφοροποιηθεί και έχουν ανακαλυφθεί πολλά καινούρια φάρμακα που μας δίνουν μεγαλύτερη ασφάλεια, και περισσότερα «όπλα» στα χέρια μας. Αλλά καμιά χώρα στον κόσμο δεν έχει αποκλείσει την κυκλοσπορίνη, κανένα μεταμοσχευτικό κέντρο. Δεν υπάρχει όπως υπήρχε πριν. Υπάρχει με άλλο τρόπο χρήσης σε διαφορετικές δοσολογίες, σε διαφορετικούς ασθενείς.
O δρ Χατζηγαβριήλ εξηγεί το ρόλο των φαρμάκων στη μεταμόσχευση
Πώς αλλάζει η ζωή των μεταμοσχευμένων και ποια είναι τα πιο συχνά λάθη που κάνουν;
Η μεταμόσχευση είναι ένα δώρο ζωής
Η ζωή αυτών που δέχονται μεταμόσχευση, η πλειοψηφία των οποίων προέρχεται από την αιμοκάθαρση, είναι ότι ξαναγενιούνται. Επιστρέφουν στην παραγωγική κοινωνία…Κάνουν μια φυσιολογική ζωή μπορούν να εργαστούν, να κάνουν διακοπές... Πράγμα που ήταν δύσκολο να κάνουν όταν έκαναν αιμοκάθαρση ή εάν ήταν άρρωστοι. Η μεταμόσχευση είναι ένα δώρο ζωής. Πολύς κόσμος πιστεύει ότι επειδή πάει καλά και επιστρέφει σε μια φυσιολογική ομαλότητα, δεν χρειάζεται τα φάρμακα. Εκεί είναι τα μεγάλα λάθη και πολλοί χάνουν τα μόσχευματά τους γιατί δεν ξέρουν πόσο σημαντικά είναι αυτά τα λίγα χαπάκια που πρέπει να παίρνουν καθημερινά για να μπορούν να είναι καλά.
Η συζήτηση έγινε στα πλαίσια του 16ου Συνεδρίου της Eυρωπαϊκής Εταιρείας Μεταμόσχευσης Οργάνων που διεξήχθη στη Βιέννη μεταξύ 8 και 11 Σεπτεμβρίου 2013. Ιδιαίτερες ευχαριστίες στην εταιρεία Novartis για την αμέριστη υποστήριξή της.
Διαβάστε επίσης:
