Για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά η Πνευμονολογική Εταιρεία Κύπρου (ΠΕΚ) οργανώνει σειρά εκδηλώσεων στα πλαίσια της εβδομάδας Υπνικής Άπνοιας η οποία έχει γίνει πλέον θεσμός.
Η Παγκόσμια Ημέρα Ύπνου γιορτάζεται στις 21 Μαρτίου. Σε ολόκληρο τον κόσμο Επιστημονικές Ιατρικές Εταιρείες αλλά και άλλοι φορείς διοργανώνουν σειρά εκδηλώσεων με σκοπό την ενημέρωση του κοινού αλλά και την ευαισθητοποίηση σε θέματα πρόληψης και αντιμετώπισης της Υπνικής Άπνοιας.
Τις τελευταίες δεκαετίες παρατηρείται μία εντυπωσιακή αύξηση της συχνότητας της νόσου παγκοσμίως και κυρίως στις «Δυτικού» τύπου κοινωνίες. Σύμφωνα με επιδημιολογικά στοιχεία από Ευρώπη και Αμερική πέραν του 4% των αντρών και 2% των γυναικών πάσχουν από την Υπνική Άπνοια. Πιο ανησυχητικό βέβαια είναι το γεγονός ότι 9 στους 10 δεν γνωρίζουν ότι πάσχουν!!! Στην Κύπρο ολοκληρώνεται μέσα στους επόμενους μήνες επιδημιολογική μελέτη που αφορά την έγκαιρη διάγνωση της νόσου στο γενικό πληθυσμό μέσω ερωτηματολογίου.
Οι λόγοι της αύξησης της συχνότητας της νόσου παγκοσμίως, δεν είναι απόλυτα γνωστοί, αλλά είναι βέβαιο ότι εμπλέκονται ο τρόπος ζωής στις σύγχρονες κοινωνίες με απότοκο την αύξηση της παχυσαρκίας. Η Υπνική Άπνοια σε ένα ποσοστό που φτάνει το 70% έχει ως αιτία την παχυσαρκία, ενώ το υπόλοιπο 30% οφείλεται σε ανατομικές ανωμαλίες του σκελετικού κρανίου και των μαλακών μορίων του φάρυγγα. Στα παιδιά η συχνότερη αιτία είναι το αυξημένο μέγεθος των αμυγδαλών και των αδενοεϊδών εκβλαστήσεων (κρεατάκια). Το οικονομικό κόστος της νόσου στη δημόσια υγεία είναι αρκετά μεγάλο αν υπολογίσει κανείς το άμεσο κόστος (εργατικά και τροχαία ατυχήματα) αλλά και το έμμεσο κόστος από τις επιπλοκές του συνδρόμου (Αρτ. Υπέρταση, Καρδιαγγειακά προβλήματα, Εγκεφαλικά επεισόδια, Σακχαρώδης Διαβήτης, Κατάθλιψη, χαμένες εργατοώρες, μείωση προσδόκιμου επιβίωσης κλπ). Σημαντική όμως είναι η επιβάρυνση στη ποιότητα ζωής των ασθενών αλλά και των συντρόφων – συζύγων που συχνά επηρεάζονται από το ροχαλητό του ασθενή, ενώ όχι σπάνια δημιουργούνται και ενδο-οικογενειακά προβλήματα λόγω της κακής ποιότητας ύπνου.
Δεν είναι τυχαίο που από την 1η Ιανουαρίου 2016 και η Κύπρος πλέον ως μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχει εναρμονιστεί με την Ευρωπαϊκή Οδηγία σχετικά με την έκδοση ή ανανέωση των αδειών οδήγησης. Σύμφωνα με αυτή την οδηγία, όλοι οι υποψήφιοι οδηγοί μηχανοκίνητων οχημάτων θα πρέπει να ερωτούνται από τους ιατρούς για τα συμπτώματα Υπνικής Άπνοιας και σε περίπτωση που πληρούνται τα κριτήρια, να παραπέμπονται το ταχύτερο δυνατό σε Ειδικό Πνευμονολόγο για εξέταση.
Η Υπνική Άπνοια λοιπόν ορίζεται σαν μία χρόνια νόσος του αναπνευστικού που χαρακτηρίζεται από διακοπές της αναπνοής (άπνοιες και υπόπνοιες) την ώρα που κοιμόμαστε. Συνοδεύεται από έντονο ροχαλητό, το οποίο διακόπτεται κατά τα διαστήματα που γίνονται οι άπνοιες. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα την πτώση του οξυγόνου την ώρα του ύπνου, το οποίο μπορεί να γίνεται μέχρι και 100 φορές την ώρα, με πάρα πολλές καταστροφικές συνέπειες για την υγεία μας, μέχρι και αιφνίδιο θάνατο κατά τον ύπνο. Δυστυχώς ο ίδιος ο ασθενής που παθαίνει τις άπνοιες, τις περισσότερες φορές δεν το γνωρίζει και έτσι η κατάσταση αυτή εγκαθίσταται για μήνες συνήθως, μέχρι να φτάσει στον Πνευμονολόγο για να γίνει η τελική διάγνωση.
Τα συμπτώματα της Υπνικής Άπνοιας είναι πολλά και διάφορα, με τα συνηθέστερα να είναι ένα αίσθημα μη αναζωογονητικού ύπνου, ροχαλητό, νυχτουρία, συχνές αφυπνίσεις κατά τον ύπνο, ξηρότητα του στόματος το πρωί, αίσθημα δύσπνοιας κατά τον ύπνο, πρωινοί πονοκέφαλοι, απώλεια μνήμης και δυσκολία συγκέντρωσης. Σε ποσοστό 50% συνυπάρχει έντονη υπνηλία (νύστα) κατά τη διάρκεια της ημέρας.
Ο ασθενής αλλά και συγγενείς του θα πρέπει να γνωρίζουν ότι τα συμπτώματα δεν είναι τα ίδια σε όλους τους ανθρώπους, άρα χρειάζεται προσοχή στην αξιολόγηση τους από τον ίδιο τον ασθενή, τους συγγενείς και από το θεράποντα γιατρό.
Η θεραπεία ανάλογα με την βαρύτητα της νόσου συνίσταται σε γενικά και ειδικά μέτρα. Ανάμεσα στα γενικά μέτρα, βασική είναι η απώλεια βάρους σε περιπτώσεις παχυσαρκίας, η διακοπή του καπνίσματος, η αποφυγή λήψης βαρεών γευμάτων και αλκοόλ προ του ύπνου, όπως και υπναγωγών, μυοχαλαρωτικών και ηρεμιστικών φαρμάκων προ του ύπνου, ενώ θα πρέπει να τηρούνται όλοι οι κανόνες καλής υγιεινής του ύπνου. Τα ειδικά μέτρα περιλαμβάνουν κατά κύριο λόγο τη χρήση μίας συσκευής θετικής πίεσης αεραγωγών μέσω μάσκας κατά τον ύπνο (CPAP) ενώ εναλλακτικές θεραπείες αποτελούν η χρήση ενδοστοματικών προθέσεων, ειδικών συσκευών θέσεως ύπνου και ειδικές χειρουργικές επεμβάσεις.
Ο καθορισμός της θεραπείας γίνεται σύμφωνα με τη βαρύτητα της πάθησης ενώ ενδέχεται να χρειάζεται συχνά αναθεώρηση και παρακολούθηση. Η ιατρική παρακολούθηση πρέπει να είναι τακτική (3-6 μήνες κατά μέσο όρο) ανεξάρτητα αν ο ασθενής έχει συμπτώματα ή όχι.
Θεωρείται σημαντική η σωστή ενημέρωση των ασθενών και των συγγενών τους αλλά και η σωστή συνεργασία με το γιατρό ώστε η νόσος να βρίσκεται υπό έλεγχο. Με αυτό τον τρόπο, ο ασθενής έχει τη δυνατότητα να έχει άριστη ποιότητα ζωής χωρίς μείωση του προσδόκιμου επιβίωσης ενώ ο κίνδυνος εμφάνισης των πιο πάνω σοβαρών επιπλοκών μειώνεται στα αντίστοιχα επίπεδα του γενικού πληθυσμού.
Η διάγνωση της Υπνικής Άπνοιας γίνεται από τον Ειδικό Πνευμονολόγο με βάση το ιστορικό, την κλινική εξέταση και το ειδικό τεστ που λέγεται «Μελέτη Ύπνου». Η μελέτη ύπνου γίνεται είτε με φορητή συσκευή στο σπίτι του εξεταζομένου είτε στο ειδικό εργαστήριο ύπνου.
Το μήνυμα της Πνευμονολογικής Εταιρείας Κύπρου προς τους ασθενείς με Υπνική Άπνοια αλλά και τις οικογένειες τους είναι ότι πλέον υπάρχουν σύγχρονες θεραπείες και αξιόπιστα διαγνωστικά τεστ και στην Κύπρο, ώστε το πρόβλημα να εντοπίζεται έγκαιρα και αξιόπιστα και να σώζονται ανθρώπινες ζωές πριν να είναι αργά. Τέλος θα πρέπει όλοι να συμβάλουμε στη μείωση αυτής της τόσο σοβαρής ασθένειας οθώντας γνωστούς και συγγενείς να επισκεφτούν τον Πνευμονολόγο τους για να εκτιμηθούν άμεσα, ενώ για περισσότερες πληροφορίες μπορεί κάποιος να επισκεφτεί την ιστοσελίδα της Πνευμονολογικής Εταιρείας Κύπρου στο: www.crs.org.cy
Χορηγός επικοινωνίας: Ράδιο Πρώτο
Δρ. Ανδρέας Ζαχαριάδης
Πρόεδρος Πνευμονολογικής Εταιρείας Κύπρου
