Ο Δρ Σάββας Ιωάννου (MD PhD FEFIM), Ειδικός Παθολόγος Διαβητολόγος και συνεργάτης ιατρός της Πολυκλινικής ΥΓΕΙΑ, με την ευκαιρία της Παγκόσμιας Ημέρας κατά του Διαβήτη, απαντά στις πιο καίριες ερωτήσεις για το Σακχαρώδη Διαβήτη.
- Τι είναι ο σακχαρώδης διαβήτης;
Ο διαβήτης είναι μια νόσος που προκαλείται από ανεπάρκεια ή έλλειψη ινσουλίνης στον οργανισμό ή από μειωμένη ικανότητα του οργανισμού να χρησιμοποιήσει την υπάρχουσα ινσουλίνη. Η ινσουλίνη είναι μια ορμόνη που παράγεται στο πάγκρεας ως απάντηση στο ερέθισμα της τροφής και της αύξησης των επιπέδων γλυκόζης στο αίμα. Η ορμόνη αυτή πυροδοτεί την αύξηση της πρόσληψης γλυκόζης από τα κύτταρα, αλλά και την αποθήκευση της ως γλυκογόνου στο ήπαρ και ως λίπους στο λιπώδη ιστό.
- Ποιοι είναι οι βασικοί τύποι διαβήτη;
Οι βασικοί τύποι διαβήτη είναι ο τύπου 2 ή μη ινσουλινοεξαρτώμενος που αφορά στο 80% των περιπτώσεων και εμφανίζεται κυρίως μετά την ηλικία των 40 ετών, αλλά και σε πολλά υπέρβαρα παιδιά και νεαρούς ενήλικες καθώς και ο τύπου 1 ή ινσουλινοεξαρτώμενος που αφορά λιγότερο από το 10% των περιπτώσεων και εμφανίζεται κυρίως σε παιδιά ή άτομα νεαρής ηλικίας. Στον τύπου 2 παράγεται ανεπαρκής ποσότητα ινσουλίνης ή παρατηρείται «αντίσταση» στη δράση της ενώ στον τύπου 1 έχουμε ελάχιστη παραγωγή ινσουλίνης ή και καθόλου λόγω καταστροφής των κυττάρων του παγκρέατος από αυτοαντισώματα. Σε λιγότερο από το 3% των περιπτώσεων παρατηρείται διαβήτης κατά τη διάρκεια της κύησης.
- Ποιες επιπλοκές μπορεί να εμφανίσει κάποιος που πάσχει από διαβήτη;
Ο διαβητικός μπορεί να εμφανίσει οξείες και χρόνιες επιπλοκές. Οι οξείες είναι η υπογλυκαιμία, η κετοξέωση και το υπερωσμωτικό, μη κετωτικό κώμα. Οι χρόνιες επιπλοκές αφορούν στα μικρά και μεγάλα αγγεία του οργανισμού. Μικροαγγειακές επιπλοκές είναι η προσβολή του νεφρού, των οφθαλμών και των νεύρων καθώς και δερματικές εκδηλώσεις ενώ οι μακροαγγειακές περιλαμβάνουν το αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο, τη στεφανιαία νόσο, την περιφερική αρτηριακή νόσο και την αρτηριακή υπέρταση.
- Ποιοι οι παράγοντες κινδύνου για να εμφανίσει κάποιος διαβήτη;
Η παχυσαρκία και η κληρονομικότητα είναι σημαντικοί παράγοντες κινδύνου για εμφάνιση διαβήτη τύπου 2. Επίσης ο καθιστικός τρόπος ζωής, η ηλικία άνω των 40 ετών, το ιστορικό διαβήτη κύησης και προδιαβήτη, η υπερλιπιδαιμία και αρτηριακή υπέρταση, το κάπνισμα, το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών, η γέννηση νεογνού με βάρος σώματος άνω των 4 kg κ.α.
- Πως προλαμβάνεται ο διαβήτης (τρόποι πρόληψης);
Η τροποποίηση των παραγόντων κινδύνου μπορεί να καθυστερήσει την εμφάνιση του διαβήτη και κατ’ επέκταση των επιπλοκών του. Ως εκ τούτου, η επίτευξη και διατήρηση φυσιολογικού βάρους σώματος με απώλεια βάρους κατά 5 – 10% στα υπέρβαρα άτομα, η αύξηση της σωματικής δραστηριότητας με τακτική και μέτριας έντασης άσκηση διάρκειας 40 τουλάχιστον λεπτών καθημερινά, η υγιεινή διατροφή και η αποφυγή χρήσης καπνού και οινοπνεύματος είναι σημαντικά μέτρα πρόληψης.
Πρόληψη του διαβήτη τύπου 1 δεν υπάρχει, έχει όμως μεγάλη σημασία η έγκαιρη διάγνωση και η θεραπεία του.
- Με ποια συμπτώματα εμφανίζεται ο διαβήτης και πως διαγιγνώσκεται;
Τα κύρια συμπτώματα είναι η πολυουρία και πολυδιψία καθώς και η ανεξήγητη απώλεια βάρους σώματος. Συμπτώματα επίσης υπέρ υπεργλυκαιμίας αποτελούν η θολή όραση και το ξηρό δέρμα, η ξηροστομία, η στυτική δυσλειτουργία, οι μυϊκές κράμπες, η φαγούρα στα γεννητικά όργανα, το μούδιασμα ή μυρμήγκιασμα στα χέρια ή στα πόδια, η αργή επούλωση κοψιμάτων ή πληγών καθώς και υποτροπιάζουσες ουρολοιμώξεις και κολπίτιδες.
Η διάγνωση είναι απλή και εύκολη και γίνεται μέσω των εργαστηριακών εξετάσεων του αίματος. Συγκεκριμένα σάκχαρο αίματος νηστείας ίσο ή άνω του 126 mg/dl σε 2 διαφορετικές περιπτώσεις θέτει τη διάγνωση. Επίσης εάν υπάρχουν τα συμπτώματα υπεργλυκαιμίας που προανέφερα και σάκχαρο αίματος σε τυχαία μέτρηση ή στις 2 ώρες μετά από κατανάλωση 75 g άνυδρης γλυκόζης ίσο ή άνω του 200 mg/dl θέτει επίσης τη διάγνωση. Τέλος, εάν η γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη, που δείχνει το μέσο όρο του σακχάρου κατά το τελευταίο τρίμηνο, είναι ίση ή άνω του 6.5% ισχυροποιεί την υποψία υπέρ πρωτοεμφανιζόμενου διαβήτη.
- Υπάρχει θεραπεία κατά του διαβήτη;
Η θεραπεία κατά του διαβήτη τύπου 2 περιλαμβάνει την υγιεινή διατροφή και την αερόβια κυρίως σωματική δραστηριότητα σε συνδυασμό με φαρμακευτική θεραπεία που αποτελείται από αντιδιαβητικά δισκία με ή χωρίς ινσουλίνη. Η φαρμακευτική θεραπεία στον τύπου 1 περιλαμβάνει αποκλειστικά ινσουλίνη.
- Βασικές αρχές πρόληψης
Ο περιορισμός της ενεργειακής πρόσληψης και η μείωση της κατανάλωσης επεξεργασμένων υδατανθράκων, οινοπνεύματος και κορεσμένων λιπών συμβάλει τα μέγιστα στην πρόληψη του διαβήτη τύπου 2 ή έστω στην καθυστέρηση εμφάνισης του. Ως εκ τούτου, η υιοθέτηση της Μεσογειακής διατροφής που είναι πλούσια σε φυτικές ίνες (φρούτα, λαχανικά, όσπρια, δημητριακά ολικής άλεσης) και σε μονοακόρεστα λιπαρά οξέα (ελαιόλαδο), η διακοπή του καπνίσματος και η αύξηση της σωματικής δραστηριότητας πρέπει να αποτελούν βασικό πυλώνα στη ζωή της καθεμίας και καθενός από εμάς.
