Του Τάσου Γιασεμίδη*

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η κυπριακή οικονομία αντιμετωπίζει τη χειρότερή της κρίση, με εξαίρεση ίσως την περίοδο της τουρκικής εισβολής. Η αγορά υποφέρει από σημαντική έλλειψη ρευστότητας και τα επιτόκια παραμένουν σε υψηλά επίπεδα με αποτέλεσμα οι επιχειρηματικές πρωτοβουλίες να είναι ελάχιστες. Επιπλέον, το ποσοστό ανεργίας βρίσκεται σε πρωτόγνωρα υψηλά για την Κύπρο επίπεδα, με αρκετούς νέους να αδυνατούν να εργοδοτηθούν, ενώ ο πληθωρισμός τον Αύγουστο παρουσιάζει αύξηση.
Όλα αυτά αποτελούν ουσιαστικά τις διαπιστώσεις μιας ασθενούσας οικονομίας. Η εικόνα αναξιοπιστίας και αβεβαιότητας που δυστυχώς προβάλλεται επηρεάζει σημαντικά την κατανάλωση και τις ξένες επενδύσεις. Είναι χαρακτηριστικό ότι η Κύπρος, όσον αφορά την ανταγωνιστικότητα της, βρίσκεται σύμφωνα με την τελευταία έκθεση του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ που δημοσιεύθηκε αυτή τη βδομάδα, στην 58η θέση από την 47η θέση που βρισκόταν πέρσι σε σύνολο 144 χωρών. Το 2009 βρισκόμασταν στην 34η θέση. Η πτώση αυτή οφείλεται κυρίως στις δημοσιονομικές επιδόσεις της χώρας.

Ένταξη
Η ένταξη της Κύπρου στο Μηχανισμό Στήριξης, ως της πέμπτης χώρας κράτους μέλους της ΕΕ που το πράττει, καταδεικνύει και την αδυναμία της Ευρώπης να δράσει αποφασιστικά για την έξοδο από την κρίση. Έχοντας υπόψη τα παραδείγματα της Ελλάδας και της Πορτογαλίας, η επιβολή μέτρων αυστηρής δημοσιονομικής λιτότητας, με σκοπό την άμεση δημοσιονομική προσαρμογή οδήγησαν στη συρρίκνωση του ΑΕΠ, στην ύφεση και στη διατήρηση των υψηλών δημοσιονομικών ελλειμμάτων. Είναι χαρακτηριστικό ότι σύμφωνα με ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Στατιστικής Υπηρεσίας το ΑΕΠ του δευτέρου τριμήνου του 2012 στην Ευρωζώνη υποχώρησε κατά 0,2% και κατά 0,1% στην Ε.Ε., σε σύγκριση με το προηγούμενο τρίμηνο.

Σημαντική για την Ευρωζώνη και την Κύπρο είναι η πρόσφατη ανακοίνωση της ΕΚΤ για αγορά ομολόγων χωρών της Ευρωζώνης από τη δευτερογενή αγορά υπό αυστηρούς όρους και προϋποθέσεις ώστε να περιοριστούν οι στρεβλώσεις και να αποκλιμακωθούν τα επιτόκια.  Παρόλο που δεν έχουν ανακοινωθεί οι όροι γίνεται κατανοητό ότι αυτή η απόφαση θα εφαρμόζεται σε χώρες οι οποίες ακολουθούν όρους ενός μνημονίου. Επιπλέον, η ΕΚΤ ανακοίνωσε τη χαλάρωση των κανόνων σύμφωνα με τους οποίους η ΕΚΤ αποδέχεται κρατικά ομόλογα ως εγγύηση από τις ευρωπαϊκές τράπεζες, κάτι το οποίο μπορεί να ενισχύσει τη διαθέσιμη ρευστότητα.

Τελική συμφωνία
Όσον αφορά την Κύπρο, μέχρι να υπάρξει η τελική συμφωνία των όρων του μνημονίου και η ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών, η αβεβαιότητα επιδεινώνει το επιχειρηματικό κλίμα. Είναι για αυτό το λόγο που οι διαδικασίες θα πρέπει να κινηθούν γρήγορα και να αποφευχθούν οποιεσδήποτε καθυστερήσεις. Ανεξαρτήτως των ευθυνών, όπου κι αν αυτές υπάρχουν, προτεραιότητα πρέπει να αποτελεί η αναθέρμανση της κυπριακής οικονομίας με τη δημιουργία ενός σύγχρονου οικονομικού μοντέλου που συνδυάζει τη δημοσιονομική πειθαρχία, με τη μείωση των μη παραγωγικών δαπανών και της γραφειοκρατίας, την ώθηση της ανάπτυξης και της καινοτομίας και τη διασφάλιση του βιοτικού επιπέδου των πολιτών.
Τομείς όπως αυτοί των υπηρεσιών, του τουρισμού, της ενέργειας και της υγείας μπορούν κάτω από τις κατάλληλες προϋποθέσεις και με την παροχή κατάλληλων κινήτρων να οδηγήσουν στην επανεκκίνηση της οικονομίας. Απαιτείται όμως η σύντομη ολοκλήρωση της αναδιάρθρωσης του χρηματοπιστωτικού τομέα ώστε να αποτελέσει μοχλό χρηματοδότησης της ανάπτυξης. Ο πρωτογενής τομέας της οικονομίας όπως η κτηνοτροφία και γεωργία μπορούν με τη σωστή διαχείριση να αναβιώσουν, δημιουργώντας νέες θέσεις εργασίας.
Το παλιό μοντέλο της κυπριακής οικονομίας δεν μπορεί να ανταποκριθεί πλέον στις νέες συνθήκες που επικρατούν. Απαιτούνται μέτρα-τομές και δράσεις εκσυγχρονισμού, μέσα από εμπεριστατωμένη τεχνοκρατική μελέτη και επεξεργασία, ώστε να μπορέσουμε να ανταποκρινόμαστε γρήγορα στις προκλήσεις των εποχών.
Οι προοπτικές που δημιουργούνται με το φυσικό αέριο δίνουν ελπίδες για ανάκαμψη, όμως απαιτείται η αντιμετώπιση των άμεσων προβλημάτων και η τεκμηριωμένη διαπραγμάτευση με την Τρόικα, ώστε να αποφύγουμε το πλήρες πάγωμα της αγοράς, μέσα από μια συλλογική διαβούλευση. Η Κύπρος διαθέτει πλούσια τεχνοκρατική εμπειρία που μπορεί να στηρίξει τη λήψη των σωστών αποφάσεων.

Ο Τάσσος Γιασεμίδης είναι Principal, KPMG Limited. Μπορείτε να επικοινωνήσετε μαζί του στο τηλέφωνο 22209000 ή στην ηλεκ.διεύθυνση: [email protected]