Τον Ιούλιο του 2009 προσέγγισα μια κορυφαία εταιρεία ορκωτών λογιστών με την εξής πρόταση: ανάφερα στους λογιστές ότι, κατά την άποψή μου, οι κυπριακές τράπεζες έχουν το εξής δίλημμα όταν βρίσκονται αντιμέτωπες με μεγάλους εταιρικούς πελάτες -

•    Όταν ένας πελάτης αρχίσει να έχει προβλήματα στο να εξυπηρετήσει τα δάνεια του, η τράπεζα έχει δύο επιλογές. Είτε να συνεχίσει να του δίνει χρήματα (επέκταση της πίστωσης) ή να τον ωθήσει προς την χρεοκοπία (διαχείριση και εκκαθάριση).
•    Στην πρώτη περίπτωση, η τράπεζα παίρνει απλά «ένα στοίχημα» με τον συγκεκριμένο πελάτη δεδομένου ότι αυξάνει την έκθεσή της σε αυτόν, ειδικά τώρα που έχει γίνει πιο «επικίνδυνος» (λιγότερο φερέγγυος). Στη δεύτερη περίπτωση, η τράπεζα επιλέγει να ξεκινήσει μια μακροσκελή και δαπανηρή νομική διαδικασία, ελπίζοντας ότι με κάποιο τρόπο θα ανακτήσει τα χρήματά της.
•    Πίστευα (και πιστεύω) ότι υπάρχει μια τρίτη επιλογή. Η τράπεζα θα μπορούσε να στείλει μια ομάδα ειδικών για να ελέγξει τον πελάτη και να προτείνει τρόπους για να βελτιώσει τον τρόπο που λειτουργεί την επιχείρησή του, έτσι ώστε να βελτιώσει την ικανότητά για εξυπηρέτηση των δανείων του. Με αυτό τον τρόπο η τράπεζα θα μπορούσε να λάβει ένα υπολογισμένο ρίσκο/επιλογή και ο πελάτης να έχει μια καλύτερη πιθανότητα επιβίωσης.

Οι λογιστές συμφωνήσαν. Οργανώσαμε μια ομάδα και αρχίσαμε να προσεγγίζουμε διάφορες τράπεζες και μεγάλες εταιρείες για να τους παρουσιάσουμε την νέα μας υπηρεσία. Αποτύχαμε παταγωδώς. Δεν πήραμε ούτε ένα πελάτη.

Τρία χρόνια αργότερα βρισκόμαστε στη μέση της κρίσης, με τις τράπεζες να έχουν (ακόμη μεγαλύτερα) ανοίγματα έναντι διαφόρων επιχειρήσεων και όμως να αρνούνται πεισματικά να λάβουν συμβουλές. Η εξήγηση που έδωσα του εαυτού μου το 2009 ήταν ότι απέρριψαν τις προσεγγίσεις μας επειδή η κατάσταση στην οικονομία ήταν «εντάξει» και ως εκ τούτου δεν μπορούσαν να δουν τα οφέλη του τι τους προσφέραμε. Τώρα όμως που αυτό δεν ισχύει αλλά οι τράπεζες εξακολουθούν να αρνούνται να λάβουν συμβουλές, σημαίνει ότι επεξήγηση μου ήταν λανθασμένη.

Νομίζω ότι έχω βρει την απάντηση στην απορία μου. Ας υποθέσουμε ότι είστε ένας 25χρονος Κύπριος που έχει τελειώσει το πανεπιστήμιο και έχει εργαστεί στο εξωτερικό για δύο χρόνια (πιθανότατα στο Λονδίνο). Έχετε αποφασίσει να επαναπατριστείτε και να ξεκινήσετε την δική σας επιχείρηση με βοήθεια από την οικογένεια και τους φίλους σας.. Το έτος είναι 1976 και η Κύπρος εξακολουθεί να βρίσκεται σε κατάσταση σοκ από την εισβολή του 1974 -  200.000 άνθρωποι ζουν σε πρόχειρους προσφυγικούς καταυλισμούς (σκηνές), το κύριο εμπορικό λιμάνι έχει χαθεί και δεν υπάρχει διεθνές αεροδρόμιο.

Μέσα στα επόμενα 34 χρόνια, μέχρι το 2008, η οικονομία της Κύπρου (το ΑΕΠ) μεγάλωσε από $490εκ στα $25.3δις, ένα εντυπωσιακό 5.000%. Κατά την ίδια περίοδο, η οικονομία του Ηνωμένου Βασιλείου μεγάλωσε από $236δις στα $ 2.6τρις, μια αύξηση της τάξης του 1.000%. Οι επιλογές σας ως νέος άνθρωπος ήταν όλες σωστές και κερδοφόρες. Οι αξίες της γης και των ακινήτων συνέχισαν να αυξάνονται καθ 'όλη την περίοδο, οι τιμές των μετοχών αυξήθηκαν και οι τράπεζες έδιναν μερίσματα κάθε χρόνο, ο τουρισμός είχε ρεκόρ για πολλά συναπτά έτη και «ότι αγγίζατε μετατρεπόταν σε χρυσό».

Το έτος είναι 2009 και είστε πλέον 58. Διευθύνετε μια μεγάλη εταιρεία ή βρίσκεστε στην ανώτερη/ ανώτατη διοίκηση ενός οργανισμού. Ένα "παιδί" μπαίνει στο γραφείο σας και σας συμβουλεύει ότι πρέπει να είστε πιο συνετός με το πώς διαχειρίζεστε τους πελάτες σας και ότι θα πρέπει να εξετάζετε θέματα όπως διαδικασίες, το επίπεδο παραγωγικότητας, της ρευστότητας της εξασφάλισης, τον πιστωτικό κίνδυνο, κλπ. Προφανώς, θα γελάσετε με αυτά, διότι κάτι τέτοιο δεν έχει συμβεί ποτέ (ή, για να είμαστε ακριβείς, δεν έχει συμβεί ποτέ κατά τη διάρκεια της επαγγελματικής σας ζωής). Φυσικά, ακόμη και αν το "παιδί" τυχαίνει να έχει δίκαιο, θα ξέρετε ακριβώς τι να κάνετε αφού εσείς έχετε διοικήσει με επιτυχία την εταιρεία για περισσότερο από τρεις δεκαετίες.

Σκεφτείτε τα παραπάνω. Κάνετε παύση. Σκεφτείτε τους ανθρώπους που συναλλάσσεστε σε καθημερινή βάση. Κάνετε παύση. Χαμογελάστε.

Η συμπεριφορά που περιγράφω προέρχεται κυρίως από ένα θετικό οικονομικό περιβάλλον και από την έλλειψη ανάληψης κινδύνων από Κυπρίους. Το τελευταίο οφείλεται κυρίως σε κοινωνικούς λόγος (σκεφτείτε πόσοι από αυτούς που ξέρετε εργάζονται εκείνοι και τα παιδία τους στην κυβέρνηση ή σε μια τράπεζα) και «ο φόβος της αποτυχίας» (ή μάλλον, το τι θα πει ο κόσμος αν δεν είσαστε επιτυχής). Η χαμηλή ανάληψη κινδύνου έχει ως αποτέλεσμα την χαμηλή πιθανότητα αποτυχίας, που σημαίνει την επίσης χαμηλή πιθανότητα να μάθει κάποιος το τι πρέπει να κάνει όταν δεν είναι επιτυχής. Τώρα, είμαστε όλοι πιο σοφοί αλλά δεν μπορούμε να φταίξουμε κανένα άλλο για τις παρωπίδες που επιλέξαμε να φοράμε για τόσο χρόνια.

www.leafresearch.com