Φαίνεται ότι πολλοί δεν καταλαβαίνουν πώς λειτουργούν οι τράπεζες, οπότε θα αρχίσουμε με ένα απλουστευμένο παράδειγμα. Το απλούστερο είδος τράπεζας έχει έναν ισολογισμό που μοιάζει κάπως έτσι:

•    Ενεργητικό:     €1,0 εκατ. σε δάνεια σε τρίτους (στεγαστικά δάνεια, δάνεια μέσω πιστωτικών καρτών, επιχειρηματικά δάνεια, κλπ.)
•    Υποχρεώσεις:     €900.000 ευρώ «δάνεια» προς την τράπεζα (καταθέσεις όψεως, ομόλογα, κλπ.)
•    Κεφάλαια:     €100.000

Η τράπεζα δανείζεται χρήματα με χαμηλό επιτόκιο, και στη συνέχεια δανείζει τα χρήματα που δανείστηκε με υψηλότερο επιτόκιο.

Μερικές φορές η τράπεζα χορηγεί δάνεια σε φορείς που δεν είναι σε θέση να τα αποπληρώσουν. Αυτό καταγράφεται ως μια πτώση στο ενεργητικό της. Ας υποθέσουμε ότι κάποιοι οφειλέτες δεν θα ξεπληρώσουν το €1,0 εκατ. που δανείστηκαν, αλλά θα πληρώσουν μόνο τις €700.000. Ωστόσο, η τράπεζα εξακολουθεί να έχει για την αποπληρωμή τις €900.000 που δανείστηκε. Ως αποτέλεσμα:

•    Ενεργητικό:     €700.000
•    Υποχρεώσεις:     €900.000
•    Κεφάλαια:      - €200.000

Η τράπεζα είναι τώρα αφερέγγυα. Η τράπεζα συνήθως δανείζεται χρησιμοποιώντας πηγές χρηματοδότησης με μικρή διάρκεια. Οι οφειλέτες μπορούν να πάρουν πίσω τα χρήματά τους σε σύντομο χρονικό διάστημα. Η τράπεζα πρέπει να πληρώσει τους χρηματοδότες της (υποχρεώσεις), αλλά δεν έχει τρόπο να το πράξει. Κανείς δεν θα δανείσει άλλα χρήματα στην τράπεζα, επειδή τα περιουσιακά της στοιχεία (το ενεργητικό της) είναι ανεπαρκή. Η τράπεζα δεν μπορεί να ξεπληρώσει τα χρέη της και κηρύττει πτώχευση.

Σε αυτό το σημείο, το τι υποτίθεται ότι θα συμβεί είναι το εξής: θα γίνει αναδιάρθρωση των υποχρεώσεων της τράπεζας, έτσι ώστε οι δανειστές της τράπεζας να γίνουν οι νέοι μέτοχοι της. Βασικά γίνεται μια ανταλλαγή του χρέους με  κεφάλαια, και στη συνέχεα η τράπεζα θα μοιάζει κάπως έτσι:

•    Ενεργητικό:     €700.000
•    Υποχρεώσεις: €600.000
•    Κεφάλαια:       €100.000

Οι παλιοί κάτοχοι μετοχών περνούν μηδέν και οι πρώην ομολογιούχοι (αυτοί που είχαν δανείσει την τράπεζα) γίνονται οι νέοι μέτοχοι. Η τράπεζα είναι φερέγγυα και πάλι, αφού οι υποχρεώσεις της είναι πιο λίγες από τα περιουσιακά της στοιχεία. Δεν απαιτούνται καθόλου χρήματα από το δημόσιο.

Αυτοί που δάνεισαν στην τράπεζα €900.000 θα διαπιστώσουν ότι η αξία των δανείων τους μειώθηκε στα €600.000. Ωστόσο, έχουν γίνει οι νέοι ιδιοκτήτες της τράπεζας. Στην περίπτωση αυτή, η τράπεζα έχει κεφάλαια €100.000 (λογιστική αξία) έτσι η αγοραία αξία του μετοχικού κεφαλαίου της τώρα-υγιής τράπεζας πιθανόν να είναι τουλάχιστον €100.000. Έτσι, οι δανειστές καταλήγουν με €600.000 σε δάνεια προς την τράπεζα και αξία των ιδίων κεφαλαίων τουλάχιστον €100.000 δολάρια - ένα σύνολο €700.000. Αυτή είναι μια σημαντική απώλεια από τα αρχικά €900.000 δολάρια, αλλά δεν είναι καταστρεπτική.

Στην πράξη, οι καταθέσεις όψεως αντιμετωπίζονται ως ανώτερες από τους κατόχους ομολόγων και προθεσμιακών καταθέσεων. Το αποτέλεσμα είναι ότι οι καταθέτες θα αποζημιωθούν πλήρως και οι ομολογιούχοι θα έχουν ένα μεγαλύτερο μέρος της αξίας των ομολόγων/ δανείων τους μετατρεμμένο σε μετοχές. Για παράδειγμα:

•    Υποχρεώσεις (πριν): €500.000 από καταθέσεις όψεως, €400.000 από ομόλογα και άλλα δάνεια.
•    Υποχρεώσεις (μετά): €500.000 από καταθέσεις όψεως, €100.000 δολάρια σε ομόλογα και άλλα δάνεια.

Αυτό είναι το τι σημαίνει όταν γίνονται αναφορές του τύπου "οι ομολογιούχοι πρέπει να λάβουν ένα κούρεμα." Οι ομολογιούχοι θα καταλήξουν με €100.000 ομολόγα, αλλά και το μετοχικό κεφάλαιο της τράπεζας θα είναι αξίας τουλάχιστον €100.000.

Οι κυβερνήσεις διστάζουν να κάνουν αυτή την μετατροπή στις μεγάλες τράπεζες. Εάν μια μεγάλη τράπεζα αναδιαρθρωθεί, τότε οι οντότητες που δάνεισαν τα χρήματα τους στην τράπεζα δεν θα τα πάρουν όλα πίσω. Θα πάρουν κάποια πίσω, αλλά μερικά θα πρέπει να μετατραπούν σε μετοχές και η διαδικασία θα είναι χρονοβόρα. Δεδομένου ότι οι τράπεζες δανείζουν χρήματα συχνά η μια την άλλη και πολλές μεγάλες τράπεζες είναι σήμερα αφερέγγυες, το αποτέλεσμα θα ήταν ένα είδος αλυσιδωτής αντίδρασης - αν μια μεγάλη τράπεζα δεν ήταν σε θέση να πληρώσει τα χρέη της, ο κόσμος θα υπέθετε ότι σύντομα και άλλες τράπεζες θα είναι στην ίδια θέση. Μεγάλο μέρος του χρηματοπιστωτικού συστήματος θα ήταν ταυτόχρονα σε κρίση, οδηγώντας στο χάος.

Οι επιλογές που φαίνεται να υπάρχουν για το πανευρωπαϊκό τραπεζικό σύστημα είναι η «τραπεζική αργία» ώστε να γίνει η παραπάνω μετατροπή ή το «τύπωμα χρημάτων» από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ). Οι κυβερνήσεις διστάζουν να λάβουν την πρώτη επιλογή, προσθέτοντας βάρη στους κρατικούς προϋπολογισμούς. Όμως αυτή η διαδικασία έχει φτάσει στα όριά της, όπως έχει διαφανεί από τα αποτελέσματα στην Ελλάδα και στην Ισπανία - απλούστατα γιατί οι ίδιες οι κυβερνήσεις δεν είναι σε θέση να δανειστούν. Η δεύτερη επιλογή είναι η εκτύπωση χρήματος από την ΕΚΤ, που θα μπορούσε να έχει καταστροφικές συνέπειες οι οποίες δεν θα μπορούσαν να ελεγχτούν (πολύ περισσότερες από το να έχουν κούρεμα στα δάνεια τους κάποιοι από αυτούς που δάνεισαν τις τράπεζες).

Το άρθρο βασίζεται σε δημοσίευμα του Nathan Lewis στο Forbes. 

www.leafresearch.com