Συσσωρευμένη οικονομική συρρίκνωση που μπορεί να ξεπεράσει τα επίπεδα του 15% για ολόκληρη τη διάρκεια του προγράμματος οικονομικής προσαρμογής (Μάρτιος 2013 – Μάρτιος 2016), προβλέπει στην ανάλυσή της για την κυπριακή οικονομία η Symmetria F.S. Ltd.
«Εκτιμούμε ότι η οικονομική κατάσταση θα παραμείνει πολύ δύσκολη τουλάχιστον κατά τα επόμενα δύο έτη. Οι οποιεσδήποτε προβλέψεις ενέχουν μεγάλη αβεβαιότητα, λόγω της απότομης αλλαγής των δεδομένων και των χαρακτηριστικών της κυπριακής οικονομίας. Εκτιμούμε ότι το 2013 θα ολοκληρωθεί με τη μείωση του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος να προσεγγίζει το 8% και την ανεργία το 17%. Προβλέπουμε ότι το 2014 θα είναι ένα ακόμα έντονα υφεσιακό έτος, με σημαντική οικονομική συρρίκνωση που θα πλησιάζει το 5% και συνεχιζόμενη αύξηση της ανεργίας που πιθανόν να ξεπεράσει το 20%».
Στα θετικά, η εταιρεία καταγράφει την προσήλωση στη δημοσιονομική περισυλλογή, με βελτιωμένο δημοσιονομικό ισοζύγιο να επιτυγχάνεται εντός του 2013, και σημαντική πρόοδο στο χρηματοπιστωτικό τομέα, με τις ανακεφαλαιοποιήσεις τραπεζών να έχουν ολοκληρωθεί και τα σχέδια αναδιαρθρώσεων να εφαρμόζονται σταδιακά. Παραμένουν, προστίθεται, πολλά περιθώρια προόδου στον τομέα των διαρθρωτικών αλλαγών, με θέματα όπως οι αποκρατικοποιήσεις, το Γενικό Σχέδιο Υγείας και η αναδιαμόρφωση της επιδοματικής πολιτικής.
Τράπεζες: Θέμα εμπιστοσύνης
Η μεγαλύτερη πρόκληση που αντιμετωπίζουν τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, προσθέτει, είναι η επανάκτηση της εμπιστοσύνης των καταθετών, αφού οι καταθέσεις του συστήματος εξακολουθούν να μειώνονται.
Οι συνολικές καταθέσεις του συστήματος εξακολουθούν να μειώνονται και στο τέλος Οκτωβρίου βρίσκονταν στα €47,3 δισ. από €70,2 δισ. που ήταν στο τέλος του 2012. Από τη συνολική μείωση στις καταθέσεις των €22,9 δισ. (ποσοστό μείωσης 32,6%), τα €7,9 δισ. αντιπροσωπεύουν το ποσό της συνεισφοράς καταθετών στην ανακεφαλαιοποίηση (bail in) που επιβλήθηκε σε Τράπεζα Κύπρου και Λαϊκή Τράπεζα, ενώ τα υπόλοιπα €15 δισ. αντιπροσωπεύουν αποπληρωμή δανείων, συναλλαγματικές διακυμάνσεις σε καταθέσεις σε ξένα νομίσματα καθώς και καθαρές εκροές καταθέσεων.
«Ο ηπιότερος ρυθμός μείωσης καταθέσεων που καταγράφεται πρόσφατα αποτελεί μια αμυδρή νότα αισοδοξίας αλλά δεν επιτρέπει εφησυχασμό. Ο χρηματοπιστωτικός τομέας βρίσκεται σε διαδικασία μείωσης των χορηγήσεων (απομόχλευση), ενώ ο χειρισμός των μη εξυπηρετούμενων δανείων και η ελαχιστοποίηση των ζημιών που αυτά επιφέρουν είναι κρισιμότατος παράγοντας.
Φαύλος κύκλος
Εκτιμούμε, αναφέρει η Symmetria, ότι η οικονομική κατάσταση θα παραμείνει πολύ δύσκολη τουλάχιστον κατά τα επόμενα δύο χρόνια. Οι αλυσιδωτές επιδράσεις σειράς αρνητικών παραγόντων δημιουργούν έναν αρνητικό φαύλο κύκλο που δεν αναμένεται να ξεπεραστεί σε σύντομο χρονικό διάστημα. Η δημοσιονομική περισυλλογή, η μείωση της ιδιωτικής κατανάλωσης και η μείωση της επενδυτικής δραστηριότητας οδηγούν σε βαθιά οικονομική συρρίκνωση. Οι επιχειρήσεις βρίσκονται αντιμέτωπες με σημαντική μείωση των εσόδων τους και φυσιολογικά προχωρούν σε μειώσεις μισθών ή απολύσεις, οδηγώντας την ανεργία σε πρωτοφανή υψηλά επίπεδα. Με τη σειρά τους, τα νοικοκυριά αντιμετωπίζουν σοβαρή μείωση του διαθέσιμου εισοδήματος τους και αναγκαστικά μειώνουν τους προϋπολογισμούς τους ή και υποστηρίζονται από αποταμιεύσεις και συνταξιοδοτικά και ασφαλιστικά ταμεία. Ως συνεπακόλουθο, τα υπερχρεωμένα νοικοκυριά και επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν τεράστιες δυσκολίες στην εξυπηρέτηση των δανείων τους, με δυσμενείς συνέπειες για την κερδοφορία και την κεφαλαιακή επάρκεια των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων.
Οι κίνδυνοι
Κύριοι κίνδυνοι που υπάρχουν στον ορίζοντα και θα μπορούσαν να θέσουν την οικονομία εκτός στόχων είναι παρατεταμένη αβεβαιότητα στον χρηματοπιστωτικό τομέα, παρατεταμένη ύφεση και συνεπακόλουθη μείωση των αναμενόμενων εσόδων σε δημοσιονομικό επίπεδο και ενδεχόμενος πολιτικός εκτροχιασμός ο οποίος να θέτει σε κίνδυνο την πιστή εφαρμογή των προνοιών του προγράμματος.
Αισιόδοξοι στόχοι
Η εταιρεία θεωρεί ότι υπάρχει επαρκής πολιτική βούληση για να συνεχίσει η εφαρμογή των μέτρων του προγράμματος οικονομικής προσαρμογής, χωρίς όμως να αποκλείουμε ορισμένοι στόχοι που τίθενται στο πρόγραμμα να αποδειχθούν αισιόδοξοι λόγω της αρνητικής κατάστασης που περιγράφεται πιο πάνω. Η επιτυχία του προγράμματος θα κριθεί από το χρόνο που θα χρειαστεί η διόρθωση αυτής της αρνητικής κατάστασης και η επαναφορά της οικονομίας σε θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης.
