Τόσο το 2013 όσο και το 2014 αναμένεται να είναι δύσκολα για την κυπριακή οικονομία. Για τους εργαζόμενους και τις επιχειρήσεις. Αυτό παραδέχονται όλοι. Από τον πρόεδρο της Δημοκρατίας, μέχρι τους εργοδότες και τους ίδιους τους εργαζόμενους. Με ποιο τρόπο ωστόσο θα μπορέσει η κυπριακή οικονομία να ανακάμψει; Ποια σημεία θα πρέπει να προσεχθούν ιδιαίτερα, που θα πρέπει να δοθεί το μεγαλύτερο βάρος και ποια μέτρα πρέπει να ληφθούν για να οδηγηθούμε στην ανάκαμψη;
Από το βήμα της Ετήσιας Γενικής Συνέλευσης της ΟμοσπονδίαςΕργοδοτών και Βιομηχάνων, καθώς και από το 3ο NicosiaEconomicCongress, ο ίδιος ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, ο υπουργός Οικονομικών, καθώς και αρκετοί παράγοντες της κυπριακής και παγκόσμιας οικονομίας κατέθεσαν τις απόψεις και τις θέσεις τους και ανέφεραν σειρά μέτρων που θα πρέπει να ληφθούν.
Μεταξύ αυτών που αναφέρθηκαν, είναι η άμεση ανακοπή της αύξησης της ανεργίας, η αδήριτη ανάγκη διάσωσης της Τράπεζας Κύπρου, αλλά και η επαναφορά της εμπιστοσύνης των ξένων στο χρηματοοικονομικό μας σύστημα. Αναφερόμενος στα μέτρα που λαμβάνονται, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας αναφέρθηκε μεταξύ άλλων στις προσπάθειες που καταβάλλονται για εξεύρεση τρόπων μείωσης των δανειστικών επιτοκίων, για την εξαγγελία σχεδίων με κύριο σκοπό την καταπολέμηση της ανεργίας, και για τη μείωση του χρόνου έκδοσης Πολεοδομικής Άδειας. Από την πλευρά του, ο υπουργός Οικονομικών, διαβεβαίωσε ότι σε περίπτωση που χρειαστούν νέα δημοσιονομικά μέτρα, αυτά δεν θα προέλθουν από πρόσθετες φορολογίες, αλλά από την καλύτερη διαχείριση των κρατικών δαπανών.

Πρόεδρος: Τα προβλήματα
Οι πρόσφατες αποφάσεις του Eurogroup για την Κυπριακή Δημοκρατία, είναι ομολογουμένως ιδιαίτερα επώδυνες. Η αναδιάρθρωση του κυπριακού τραπεζικού τομέα αποφασίστηκε, δυστυχώς, από τους εταίρους μας να επέλθει με βίαιο και σίγουρα όχι με ομαλό τρόπο, όπως επιθυμούσαμε ως Κυβέρνηση. Επιπρόσθετα, το συνεχιζόμενο αρνητικό εξωτερικό περιβάλλον, η αναγκαία διόρθωση των δημοσιονομικών ανισοσκελιών, αποτελούν παράγοντες που αναμένεται να επηρεάσουν περαιτέρω το ρυθμό ανάπτυξης της οικονομίας. Ήδη, στην πραγματική οικονομία, η συνολική δραστηριότητα παρουσιάζεται σημαντικά υποτονική για μια σειρά από λόγους, με κυρίαρχο την περιορισμένη ρευστότητα. Το γεγονός αυτό, μεταξύ άλλων, δημιουργεί σημαντικά προβλήματα στις επιχειρήσεις, ειδικά τις μικρομεσαίες. Με αυτά τα δεδομένα, οι προβλέψεις μας είναι ότι τα έτη 2013 και 2014, η Κύπρος θα αντιμετωπίσει ιδιαίτερες προκλήσεις, με αρνητικούς ρυθμούς ανάπτυξης και αύξηση της ανεργίας.
Πιο συγκεκριμένα, σύμφωνα με το μακροοικονομικό σενάριο το οποίο έχει συμφωνηθεί με την ομάδα της Τρόικας και που συμπεριλαμβάνεται στο Μνημόνιο Συναντίληψης, η κυπριακή οικονομία αναμένεται να παρουσιάσει ύφεση της τάξης περίπου του 8.7% το 2013. Για το 2014, η ύφεση αναμένεται να  κυμανθεί περίπου στο 3.9%, ενώ η οικονομία αναμένεται να  παρουσιάσει σταδιακή ανάκαμψη από το 2015, με θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης. Όμως, οφείλω να τονίσω ότι, σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα, η κυπριακή οικονομία αναμένεται να ενισχυθεί σημαντικά από την εκμετάλλευση των φυσικών πόρων που διαθέτει η Κύπρος, μέσω των επενδύσεων σε υποδομές, αλλά και μέσω άμεσων εσόδων που θα αρχίσουν να προκύπτουν από την εξόρυξη του φυσικού αερίου, γεγονός που δεν έχει ληφθεί υπόψη από την Τρόικα.
Στο σημείο αυτό, θα ήθελα να σας διαβεβαιώσω ότι σε περίπτωση που χρειαστούν νέα δημοσιονομικά μέτρα, αυτά δεν θα προέλθουν από πρόσθετες φορολογίες, αλλά από την καλύτερη διαχείριση των κρατικών δαπανών. Η διαφύλαξη της σταθερότητας του φορολογικού συστήματος, αποτελεί βασική προτεραιότητα για την Κυβέρνηση.

Τα μέτρα που λαμβάνονται
●Το πλέον σημαντικό στοιχείο για την επανεκκίνηση της οικονομίας, είναι η εξασφάλιση επαρκούς ρευστότητας στην αγορά. Πολύ απλά, χωρίς καύσιμα, το μεταφορικό μέσο που ονομάζεται κυπριακή οικονομία, δεν μπορεί να ξεκινήσει. Με βάση το σκεπτικό αυτό, έχουν πραγματοποιηθεί σημαντικές χαλαρώσεις στους περιορισμούς των κεφαλαίων, έτσι ώστε να  ενισχυθεί η ρευστότητα στην αγορά.
●Επιπλέον, σημαντική είναι η προσπάθεια που καταβάλλει η Κυβέρνηση μέσω της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων στην ανάπτυξη νέων χρηματοδοτικών προϊόντων με επικέντρωση στη χρηματοδότηση των Μικρομεσαίων Επιχειρήσεων, αλλά και τη δημιουργία ενός εγγυοδοτικού μηχανισμού για τις επιχειρήσεις.
●Έχει καταρτιστεί επίσης ολοκληρωμένο σχέδιο δράσης μέσα από το οποίο θα επιδιωχθεί η εξασφάλιση πρόσθετων κονδυλίων και αυξημένη συνεισφορά της ΕΕ στα ποσοστά χρηματοδότησης.
●Στο ίδιο πλαίσιο, η Κυβέρνηση, στο βαθμό που της επιτρέπεται, καταβάλλει προσπάθειες για εξεύρεση τρόπων μείωσης των δανειστικών επιτοκίων.
●Η Κυβέρνηση έχει εξαγγείλει ταυτόχρονα τρία βασικά σχέδια με κύριο σκοπό την καταπολέμηση της ανεργίας, με τα οποία ταυτόχρονα εξυπηρετούνται και οι ανάγκες των επιχειρήσεων.
●Η τουριστική περίοδος επιμηκύνεται  κατά δύο μήνες, μέσα από την υλοποίηση προγραμμάτων επιδότησης ανέργων.
●Μια άλλη απόφαση αφορά τη μείωση του χρόνου έκδοσης Πολεοδομικής Άδειας από την υποβολή πλήρους αίτησης, η οποία δεν θα υπερβαίνει τον ένα μήνα για μικρά έργα και τους τρεις μήνες για μεγάλα έργα ανάπτυξης.
●Πρόσθετο μέτρο στήριξης των επιχειρήσεων αποτελεί και η απόφαση της Κυβέρνησης για διατήρηση στα σημερινά επίπεδα των ενοικίων που καταβάλλονται στις βιομηχανικές περιοχές για τα επόμενα πέντε χρόνια.

Zαχαριάδης: Προέχει η διάσωση της Τρ. Κύπρου
Ο Πρόεδρος της Ομοσπονδίας Εργοδοτών και Βιομηχάνων (ΟΕΒ) Φίλιος Ζαχαριάδης, σε ομιλία του κατά την Ετήσια Γενική Συνέλευση της Ομοσπονδίας, δήλωσε ότι «πρέπει να τηρήσουμε τους όρους της σύμβασης και του προγράμματος (με την Τρόικα) χωρίς παρεκκλίσεις, ώστε να αποφύγουμε την λήψη χειρότερων και επαχθέστερων μέτρων ενώ παράλληλα, οι πολιτικές που θα ακολουθήσουμε πρέπει να στρέφονται προς δύο κατευθύνσεις: Την αποκατάσταση της αξιοπιστίας και την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητάς μας». Όπως είπε ο κ. Ζαχαριάδης, «μόνο έτσι θα μπορέσει η οικονομία να επιστρέψει σε ρυθμούς ανάπτυξης ενώ για να αποκατασταθεί η αξιοπιστία μας, πρέπει να επέλθει το συντομότερο δυνατό η σταθερότητα στην οικονομία κάτι το οποίο θα γίνει μέσα από την ταχύτερη δυνατή σταθεροποίηση του χρηματοπιστωτικού μας συστήματος και την βελτίωση της εποπτείας για αποφυγή των λαθών του παρελθόντος».
Αναφερόμενος ειδικά στην Τράπεζα Κύπρου, ο Πρόεδρος της ΟΕΒ, είπε ότι «δεδομένου του μεγέθους και της συστημικής σημασίας της τράπεζας για τον χρηματοπιστωτικό τομέα και την ευρύτερη οικονομία, κυβέρνηση, κεντρική τράπεζα και πολιτική ηγεσία πρέπει να λάβουν αμέσως και χωρίς αντιπαραγωγικές αντιπαραθέσεις όλα εκείνα τα μέτρα που θα διασφαλίσουν τη βιωσιμότητά της».

«Θέλω να το τονίσω και να είμαι ξεκάθαρος, αυτή τη στιγμή  προέχει η διάσωση και η εξυγίανση της τράπεζας από την οποία εξαρτώνται το μέλλον του χρηματοπιστωτικού μας τομέα και της υπόλοιπης οικονομίας για αυτό και κάνουμε έκκληση προς την κυβέρνηση, την συμπολίτευση και την αντιπολίτευση να βρουν μια κοινή συνισταμένη μακριά από τις όποιες σκοπιμότητες ή προκαταλήψεις», είπε ο Πρόεδρος της ΟΕΒ.

Πηλείδης: Κακές εκτιμήσεις για την οικονομία
Δυστυχώς, οι ενδείξεις για το άμεσο μέλλον δεν είναι  καλές και με βάση εκτιμήσεις της ΕΕ προβλέπεται συρρίκνωση του ΑΕΠ της χώρας μας κατά 15-20% δήλωσε ο Πρόεδρος του Κυπριακού Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου (ΚΕΒΕ) Φειδίας Πηλείδης.

Από το βήμα της Γενικής Συνέλευσης της ΟΕΒ, ο κ. Πηλείδης είπε ότι «ως αποτέλεσμα αυτής της εξέλιξης αναμένεται εκτόξευση της ανεργίας μέχρι το 20-22%, αύξηση στα ‘λουκέτα’ επιχειρήσεων και διάβρωση όλων σχεδόν των οικονομικών δραστηριοτήτων του τόπου.
«Δική μας έγνοια και αποστολή είναι να ανατρέψουμε αυτές τις πολύ αρνητικές προοπτικές και οφείλουμε να βρούμε τους τρόπους για να περιορίσουμε τις επιπτώσεις», είπε ο Πρόεδρος του ΚΕΒΕ. Σημείωσε ότι πρέπει να σταματήσουμε "εδώ και τώρα" την κατηφόρα για αυτό και το ΚΕΒΕ «κατέθεσε ολοκληρωμένο υπόμνημα με συγκεκριμένες εισηγήσεις προς τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας».
Όπως είπε ο κ. Πηλείδης, «υποβάλαμε προτάσεις για την άμεση απάμβλυνση των προβλημάτων, για την αύξηση της ρευστότητας χρήματος, για τη μείωση των επιτοκίων και της τιμής του ηλεκτρικού ρεύματος, για την επαναπροσέλκυση επενδύσεων, για τον εκσυγχρονισμό και κατάργηση της αχρείαστης γραφειοκρατίας στο δημόσιο τομέα, για νέες εξοικονομήσεις, για προώθηση νέων έργων ανάπτυξης και πολλά άλλα».
«Εμείς πιστεύουμε ότι παρά τη μεγάλη καταστροφή που έγινε στην οικονομία, μπορούμε να τα καταφέρουμε. Έχουμε τις δυνάμεις και τις δυνατότητες για να ανακτήσουμε δυνάμεις και να αναθερμάνουμε την οικονομία. Είμαστε υποχρεωμένοι να αλλάξουμε τα δεδομένα και να επαναφέρουμε την ελπίδα στον τόπο», είπε ο Πρόεδρος του ΚΕΒΕ.
Ο κ. Πηλείδης ανέφερε ότι «για να πετύχουμε αυτούς τους στόχους προαπαιτούνται η στενή και εποικοδομητική συνεργασία Κυβέρνησης, Βουλής, Κεντρικής Τράπεζας».

NICOSIA ECONOMIC CONGRESS
Πως θα βγούμε από το χάος

ΤΗΣ ΜΑΡΙΑΣ ΠΗΛΕΙΔΟΥ
Τα προβλήματα της κυπριακής οικονομίας, οι εμπειρίες άλλων χωρών, όπως η Ελλάδα, η Πορτογαλία και η Αργεντινή, αλλά και η στρατηγική που πρέπει να ακολουθήσει η Κύπρος, ώστε να επανακτήσει την εμπιστοσύνη των αγορών απασχόλησαν το 3ο NicosiaEconomicCongress.

Χ. Γεωργιάδης: Όχι σε νέους φόρους
Μιλώντας κατά τη διάρκεια του συνεδρίου, ο υπουργός Οικονομικών Χάρης Γεωργιάδης επανέλαβε τη δέσμευση του προέδρου της Δημοκρατίας ότι δεν θα επιβληθούν νέοι φόροι.
Όπως ανέφερε, η διεθνής οικονομική κρίση έπληξε πολλές χώρες, όμως κάποιοι ήταν περισσότερο προνοητικοί, ενώ άλλοι νόμιζαν ότι το πάρτι θα συνεχίζεται για πάντα. Το βασικότερο λάθος της Κύπρου, όπως είπε, ήταν ότι καθυστέρησε σημαντικά να λάβει μέτρα. Το σημαντικότερο ίσως πρόβλημα σύμφωνα με τον ίδιο ήταν ότι, τόσο το κράτος, όσο και οι πολίτες, ξόδευαν περισσότερα από όσα μπορούσαν. «Το κράτος πρέπει να έχει σφιχτή δημοσιονομική πολιτική όσο υπάρχει ανάπτυξη και όχι όταν παρουσιαστεί το πρόβλημα και έπειτα», τόνισε, θυμίζοντας ότι ο δημόσιος τομέας στην Κύπρο έχει τους υψηλότερους μισθούς στην Ευρώπη. Εξίσου σπάταλος όμως ήταν και ο ιδιωτικός τομέας, πρόσθεσε.
«Ο μόνος τρόπος να διορθώσουμε κάποια πράγματα είναι να μάθουμε από τα λάθη μας», είπε.

Εξάλλου, πρόσθεσε ότι το βασικότερο πρόβλημα αυτή τη στιγμή, πέρα από την οικονομική και κοινωνική κρίση είναι η κρίση εμπιστοσύνης που υπάρχει απέναντι στον τραπεζικό τομέα. «Πρέπει να είμαστε αποφασιστικοί και επικεντρωμένοι στο στόχο μας για να φέρουμε τα επιθυμητά αποτελέσματα και να ανακτήσει το σύστημα την χαμένη του αξιοπιστία», τόνισε, προσθέτοντας ότι οι τράπεζες θα πρέπει το συντομότερο ναξεκινήσουν να λειτουργούν και πάλι χωρίς περιοριστικά μέτρα. Τα περιοριστικά μέτρα είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα που αντιμετωπίζουν σήμερα οι οικονομικές δραστηριότητες  τις χώρας. «Έχουν γίνει σημαντικές χαλαρώσεις όμως δεν μπορούμε να ορίσουμε μια ημερομηνία πότε δεν αρθούν ολοκληρωτικά. Εξαρτάται από το πως θα αντιδράσει το σύστημα. Προσωπικά δεν υποστηρίζω τη μακροχρόνια διατήρησή τους αλλιώς αυτό το όπλο μπορεί να εκπυρσοκροτήσει», είπε, θυμίζοντας παράλληλα ότι για καλό ή για κακό δεν αποφασίζουμε μόνοι μας για αυτά τα θέματα.
Στο μεταξύ, όπως υπογράμμισε ο προεδρεύων του οικονομικού φόρουμ και Πρόεδρος του ΣΕΛΚ, Θεόδωρος Παρπέρης, πρέπει να αντλήσουμε όσα περισσότερα μπορούμε από τις εμπειρίες άλλων χωρών που έχουν ήδη πληγεί από την οικονομική κρίση. «Δεν χρειάζεται να ανακαλύψουμε τον τροχό ξανά. Έχουμε πολλά παραδείγματα που μπορούμε να προσαρμόσουμε στα κυπριακά δεδομένα και ανάγκες», εξήγησε ο κ. Παρπέρης.

Οι φόροι φέρνουν αντίθετο αποτέλεσμα
Σύμφωνα πάντως με τον Dr PetrZemcik, director of economicresearch, Moody'sAnalytics, UK, δεν υπήρχε κανένας λόγος για το δημοσιονομικό έλλειμμα στην Κύπρο να ήταν τόσο ψηλό. Τόσο το κράτος όσο και τα νοικοκυριά και οι επιχειρήσεις επεκτείνονταν περισσότερο από ότι έπρεπε, με αποτέλεσμα αυτή τη στιγμή να είναι όλοι υπερχρεωμένοι στην Κύπρο. Πάντως είπε ότι οι διορθώσεις έχουν ήδη ξεκινήσει στην Ευρώπη και τα αποτελέσματα θα ξεκινήσουν να φαίνονται σταδιακά. Πρόσθεσε εξάλλου ότι οι αυξήσεις στους φόρους πολλές φορές φέρνουν αντίθετα αποτελέσματα, ρίχνοντας την χώρα σε ύφεση. "Δυστυχώς δεν μπορεί να υπάρξει ένα μέτρο για όλες τις χώρες. Υπάρχουν μέτρα που μπορεί να μην λειτουργήσουν σε κάποιες περιπτώσεις", εξήγησε, υποστηρίζοντας ότι το σημαντικότερο είναι η στήριξη του τραπεζικού συστήματος για να ανακάμψει μια οικονομία.

Βιώσιμη η Τρ. Κύπρου
Την ανάγκη για επανάκτηση της εμπιστοσύνης στον τραπεζικό τομέα και τη σταθεροποίηση του συστήματος υπογράμμισε ο κ. Γιάγκος Δημητρίου, διευθυντής του τμήματος εποπτείας των τραπεζών, διαβάζοντας την ομιλία του διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας. Όπως είπε, τα περιοριστικά μέτρα πρέπει να αρθούν σταδιακά καθώς υπάρχει ο κίνδυνος φυγής κεφαλαίων και κατ' επέκταση προβλήματα ρευστότητας. Σημείωσε ότι είναι η αναγκαία η αναδιάρθρωση και μείωση του μεγέθους του τραπεζικού τομέα, αλλά και του ιδιωτικού χρέους, ενώ παράλληλα επεσήμανε ότι θα ενισχυθούν οι κανονισμοί για  την αποφυγή ξεπλύματος βρώμικου χρήματος. Η ενίσχυση του ρυθμιστικού πλαισίου και της εποπτείας των τραπεζών είναι απαραίτητη τόνισε, επισημαίνοντας ότι πρωταρχικός στόχος είναι και η ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών είτε με ιδιωτικά είτε με δημόσια κεφάλαια, αλλά και το «καθάρισμα» των τραπεζών από τα προβληματικά δάνεια. Ο κ. Δημητρίου υποστήριξε ότι ο ELA στον ισολογισμό της Τράπεζας Κύπρου δεν πρέπει να στέλνει αρνητικά μηνύματα, υπογραμμίζοντας ότι είναι βιώσιμη και στόχος της Κεντρικής Τράπεζας είναι να τη βγάλει από το καθεστώς αναδιάρθρωσης το συντομότερο δυνατό. Παράλληλα, ανέφερε ότι η Κεντρική κάνει ότι μπορεί για μείωση των δανειστικών επιτοκίων.

Αναγκαία η μείωση των μεγεθών
Αναλύοντας το κλίμα που επικρατεί στον τραπεζικό τομέα ο Γιώργος Γεωργίου, CEO της AlphaBank και ο Γιώργος Άππιος, γενικός διευθυντής και CEO της Τράπεζας Πειραιώς, υπογράμμισαν ότι το σημαντικότερο αυτή τη στιγμή είναι η ανάκτηση της εμπιστοσύνης στο σύστημα. Σύμφωνα με τον κ. Γεωργίου, ο μόνος τρόπος αυτή τη στιγμή για να αυξήσει τη ρευστότητά της μια τράπεζα είναι να μειώσει το μέγεθός της και να περάσει σε μια διαδικασία αναδιάρθρωσης. «Αυτό πρέπει να γίνει για όλες τις τράπεζες όχι μόνο για την Τράπεζα Κύπρου και τη Λαϊκή Τράπεζα», είπε, προσθέτοντας ότι η ρευστότητα ρεαλιστικά θα έρθει από το εξωτερικό, είτε με ιδιωτικά κεφάλαια είτε με στήριξη από  ευρωπαϊκά προγράμματα. Εξάλλου, πρόσθεσε ότι το ELA δεν πρέπει να δαιμονοποιείται.

Από την πλευρά του, ο κ. Άππιος υπογράμμισε ότι το σημαντικότερο για να αυξηθεί η ρευστότητα είναι να επανακτηθεί η εμπιστοσύνη των αγορών, καθώς η εξωτερική στήριξη είναι ένα προσωρινό μέσο στο οποίο δεν πρέπει να επαναπαυθούμε. Όσον αφορά τα περιοριστικά μέτρα ανέφερε ότι θα πρέπει να αρθούν το συντομότερο καθώς το αντίθετο μπορεί να αποβεί καταστροφικό για τις τράπεζες. Σε αντίθεση με τον κ. Γεωργίου ο οποίος υποστήριξε ότι πολλές φορές κάποιοι περιορισμοί μπορεί να αποβούν βοηθητικοί.