Στο μάτι του κυκλώνα βρίσκονται τα ταμεία προνοίας της χώρας μετά την απόφαση για κούρεμα των καταθέσεων, με αποτέλεσμα σημαντικό ποσοστό του πληθυσμού να χάνει μεγάλο μέρος όσων φύλαγε για δεκαετίες. Στον αντίποδα βρίσκονται όσοι είχαν την «τύχη» να υπάγονται σε ένα ταμείο προνοίας με προνοητικούς και κυρίως επαγγελματίες διαχειριστές.

Η δομή της διακυβέρνησης του ταμείου και η ύπαρξη εξειδικευμένης διαχειριστικής επιτροπής, ο καταρτισμός μιας καλής επενδυτικής στρατηγικής, η διασπορά σε όλες τις υποκατηγορίες και τα επίπεδα επενδύσεων είναι οι βασικές αρχές λειτουργίας των ταμείων προνοίας. Κάποια τις τήρησαν και σήμερα βρίσκονται σε πολύ καλύτερη μοίρα από άλλα.
Οι μεγαλύτερες απώλειες αναμένεται ότι θα αφορούν στα ταμεία προνοίας των τραπεζικών, που είχαν όλα τους τα κεφάλαια σε καταθέσεις στις ίδιες τις τράπεζες, κάτι το οποίο επί της ουσίας είναι παράνομο, μιας και ο νόμος αναφέρει ότι μέχρι 5% δικαιούνταν να έχουν κατατεθειμένα «στους εαυτούς τους».

ΤΑΜΕΙΟ ΠΡΟΝΟΙΑΣ CYTA
Γύρω στα €800 εκ ανέρχεται το Ταμείο Προνοίας της Cyta, παρουσιάζοντας, προς το παρόν, πλεόνασμα της τάξης του 15%.
Αυτή τη στιγμή η διασπορά του έχει ως εξής:
•    Μετοχές εσωτερικού: 2,3%
•    Ακίνητα: 11,6%
•    Ομόλογα: 39,3% (περιλαμβάνεται γραμμάτιο στο κράτος, γύρω στο 8% είναι στο εξωτερικό)
•    Καταθέσεις: 36,3%
•    Εναλλακτικές επενδύσεις: 10,5%
Αξίζει να σημειωθεί ότι η στρατηγική για τη διασπορά του ταμείου προνοούσε τα εξής:
•    Μετοχές εσωτερικού: 5%
•    Μετοχές εξωτερικού: 5%
•    Ακίνητα: 20%
•    Ομόλογα: 35%
•    Καταθέσεις:20%
•    Εναλλακτικές επενδύσεις: 15%
Ωστόσο, πιέσεις από τις συντεχνίες δεν επέτρεπαν μεγαλύτερη διασπορά, ιδιαίτερα στο εξωτερικό, θεωρώντας ότι οι καταθέσεις ήταν η ασφαλέστερη επιλογή.
Από τις καταθέσεις που θα υποστούν κούρεμα υπολογίζεται ότι το ταμείο θα έχει απώλειες της τάξης του 12%. Η απόδοσή του τα τελευταία χρόνια υπολογίζεται κοντά στο 6%.

ΤΑΜΕΙΟ ΣΥΝΤΑΞΕΩΝ ΑΗΚ
Το χαρτοφυλάκιο του ταμείου προνοίας της ΑΗΚ στις 31/12/ 2012 ήταν €591. εκ. Βάσει των μη ελεγμένων λογαριασμών του 2012 και χωρίς να έχουν ληφθεί υπόψη οποιεσδήποτε επιπτώσεις, που μπορεί να υπάρξουν από το κούρεμα των καταθέσεων, η διασπορά του χαρτοφυλακίου είχε ως εξής:
•    Καταθέσεις: 36,8%
•    Κυβερνητικά και άλλα χρεόγραφα - αξιόγραφα: 29,6%  
•    Μετοχές: 8,6%, από τις οποίες το 6,5% στο εξωτερικό   
•    Ακίνητα: 2%
•    Δάνεια σε μέλη: 5,4%  
•    Διάφορα: 1%
•    Γραμμάτιο στην Kυβέρνηση: 16,6%
Υπολογίζεται ότι γύρω στα €40 εκ είναι επενδυμένα στο εξωτερικό, σε μετοχές και αμοιβαία κεφάλαια.
Οι απώλειες από το κούρεμα των καταθέσεων φαίνoνται διαχωρίσιμες, καθώς στη Λαϊκή Τράπεζα ήταν κατατεθειμένα γύρω στα €27εκ και στην Τράπεζα Κύπρου, περίπου, €15 εκ.

ΤΑΜΕΙΟ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΟΙΚΟΔΟΜΩΝ ΚΥΠΡΟΥ
Κοντά στα €200 εκ ανέρχεται το ταμείο προνοίας των οικοδόμων, ένα από τα παλαιότερα της χώρας, καθώς υφίσταται από το 1968. Το μεγαλύτερο μέρος των κεφαλαίων του ταμείου είναι επενδυμένο σε ακίνητα, γεγονός που του δημιουργεί σοβαρά προβλήματα ρευστότητας αυτή τη στιγμή. Ωστόσο, όταν δημιουργήθηκε δεν υπήρχε νομοθεσία, ούτε εκδομένες επενδυτικές οδηγίες και ήταν αδύνατο για το ταμείο να περιορίσει τις επενδύσεις του στα ακίνητα στο 40%, που προνοεί ο νόμος.  

ΤΑΜΕΙΟ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΗΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ
Η συνολική αξία του χαρτοφυλακίου ανέρχεται κοντά στα €270 εκ, ενώ οι ετήσιες εισροές από εισφορές μελών και εργοδότη φτάνουν στα €19 εκ, περίπου, ετησίως.
Από το 2011 και ενώ το χαρτοφυλάκιο του ταμείου είχε παρουσιάσει αύξηση €7.9 εκ και απόδοση 2,32% στο σύνολό του, η διαχειριστική επιτροπή αποφάσισε αλλαγές στην επενδυτική στρατηγική, αυξάνοντας περαιτέρω τη διασπορά του και κατ’ επέκταση μειώνοντας τον κίνδυνο. Από το 2007 ξεκίνησαν και οι επενδύσεις στο εξωτερικό, με αποτέλεσμα σήμερα το 30% αυτού να είναι επενδυμένο στο εξωτερικό.
Σύμφωνα με στοιχεία του 2011, το ταμείο τα τελευταία πέντε χρόνια είχε απόδοση 3,40% το χρόνο, τα τελευταία 10 χρόνια 4,60% ετησίως και για τα τελευταία 15 η απόδοση ήταν 5,05% το χρόνο. Βραβεύτηκε, μάλιστα, επανειλημμένα από τα IPE Awards ως το Καλύτερο Ταμείο Μικρών Χωρών Ευρώπης.
H διασπορά χαρτοφυλακίου είχε στις 21 Μαρτίου 2013 ως εξής:
Καταθέσεις Κύπρου: 30,21%
Κυβερνητικά χρεόγραφα Κύπρου: 0,22%
Εταιρικά χρεόγραφα Κύπρου: 15,13%
Παγκόσμια εταιρικά χρεόγραφα: 1,13%
Εταιρικά αξιόγραφα Κύπρου: 1,91%
Παγκόσμια ομολογιακά απόλυτου στόχου: 4,48%
Παγκόσμιες μετοχές: 9,68%
Παγκόσμια έργα υποδομών: 2,29%
Παγκόσμιες εναλλακτικές επενδύσεις: 3,11%
Δάνεια στα μέλη: 21,53%
Ακίνητη περιουσία Κύπρου: Εκτιμήσεις 10,31%

ΑΛΛΑ ΤΑΜΕΙΑ  
Το ταμείο των Κυπριακών Αερογραμμών υπολογίζεται κοντά στα €30 με €40 εκ, ενώ των υπαλλήλων του Ραδιοφωνικού Ιδρύματος Κύπρου στα €50 με €60 εκ. Της Αρχής Λιμένων υπολογίζεται στα 100 εκ και έχει τη μορφή ταμείου σύνταξης, με τα κεφάλαιά του να βρίσκονται ως επί το πλείστον κατατεθειμένα σε συνεργατικά ιδρύματα.

ΤΑΜΕΙΑ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΡΑΠΕΖΙΚΩΝ
Εγκληματικά λάθη
Πάνω από €600 εκ εκτιμάται ότι είναι το ύψος των ταμείων προνοίας των τραπεζικών υπαλλήλων των δύο μεγάλων τραπεζών και είναι όλα σε μορφή καταθέσεων.
Η ανύπαρκτη διασπορά της επένδυσης χαρακτηρίζεται από πολλούς ως εγκληματικό λάθος, ενώ κάποιοι υποστηρίζουν ότι ήταν θέμα χρονοβόρων διαδικασιών και υπερβολικών καθυστερήσεων, όταν από τα τέλη του 2011 αποφασίστηκε η μετατροπή των εφάπαξ των τραπεζικών σε ταμεία προνοίας.
Τα εφάπαξ των τραπεζικών υπολογίζεται ότι ανέρχονταν κοντά στα €250 εκ για τη Λαϊκή Τράπεζα και στα €300 εκ για την Τράπεζα Κύπρου.
Τα χρήματα μεταφέρθηκαν στα ταμεία προνοίας, που ως τότε δεν ξεπερνούσαν τα €50 εκ, και μπήκαν ως καταθέσεις στις τράπεζες. Εκεί εγκλωβίστηκαν εν αναμονή της έγκρισής του νέου καταστατικού από τον Έφορο Ταμείων Προνοίας και της δημιουργίας διαχειριστικών επιτροπών. Όταν όλα εγκρίθηκαν τον Μάρτιο του 2013 ήταν πια αργά…

Το θέμα δημοσιεύεται στο IN Business Μαΐου που κυκλοφορεί στα περίπτερα