Σχεδόν βέβαιη θεωρείται η μείωση των επιτοκίων από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα την Πέμπτη, δεδομένου ότι τα μέλη του συμβουλίου ήρθαν πολύ κοντά σε αυτήν την απόφαση και στην προηγούμενη συνεδρίαση του Απριλίου. Από τότε η ανεργία στην ευρωζώνη εκτοξεύθηκε στα ύψη και ο πληθωρισμός βούλιαξε σε χαμηλό τριετίας, αγγίζοντας το 1,2%, δηλαδή πολύ χαμηλότερα από το στόχο 2% της ΕΚΤ.

Ωστόσο, η ΕΚΤ δεν έχει την αυταπάτη ότι πιθανή μείωση των επιτοκίων θα προσφέρει σημαντικά αποτελέσματα.  Η τράπεζα γνωρίζει ότι η νομισματική πολιτική της είναι ήδη πολύ χαλαρή για τη Γερμανία, ενώ για το μεγαλύτερο τμήμα της νοτίου Ευρώπης, όμως, ο «μηχανισμός μετάδοσης», δηλαδή ο τρόπος με τον οποίο μεταφέρονται οι μειώσεις των βασικών επιτοκίων στην πραγματική οικονομία, έχει χαλάσει.

Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά άρθρο των Financial Times, οι μικρές επιχειρήσεις της Ιταλίας καλούνται να επιβιώσουν με επιτόκια που οι Γερμανοί ανταγωνιστές τους πλήρωναν πριν από την κατάρρευση της Lehman Brothers το 2008, τότε που οι κεντρικοί τραπεζίτες υποχρεώθηκαν να μειώσουν κάθετα τα επιτόκια διεθνώς. Γεγονός που αποτυπώνει τις αδυναμίες του τραπεζικού τομέα στον ευρωνότο.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, πιθανή μείωση του βασικού επιτοκίου της ΕΚΤ κατά 0,25%, λόγου χάρη, στο 0,5%, το μόνο που θα καταφέρει θα είναι να δείξει στους επιχειρηματίες και στους καταναλωτές του ευρωπαϊκού Νότου ότι η ΕΚΤ «νοιάζεται» για εκείνους.
Αν δεν κάνει την έκπληξη με άλλα, πιο δυναμικά μέτρα, όπως για παράδειγμα βοηθώντας απευθείας τις μικρές επιχειρήσεις, η αντίδραση θα είναι μάλλον υποτονική. Και αυτό δεν αντιπροσωπεύει τον επικεφαλή της ΕΚΤ, Mario Draghi.

Από το Νοέμβριο του 2011 που ανέλαβε ο κ. Draghi δεν φοβήθηκε να χρησιμοποιήσει το δόγμα «σοκ και δέος», διαθέτοντας καταρχάς απεριόριστη τριετή ρευστότητα στις τράπεζες και στη συνέχεια πέρσι το καλοκαίρι,  δηλώνοντας ότι θα κάνει ότι χρειαστεί για να υπερασπιστεί την ευρωζώνη.

Παρότι η καταστροφή απετράπη, η ΕΚΤ νιώθει ακόμη πολύ απογοητευμένη. Πρέπει να γίνει μεγάλη διορθωτική δουλειά σε θεσμούς, τράπεζες και στις οικονομίες της ευρωζώνης για να αποκατασταθεί η ανάπτυξη, να μειωθεί η ανεργία και να διασφαλιστεί η μακροπρόθεσμη σταθερότητα της νομισματικής ένωσης.

Παρόλα αυτά, σύμφωνα με του FT, οι αγορές δείχνουν πολύ μεγάλη διάθεση να συγχωρήσουν τους πολιτικούς της ευρωζώνης. Για παράδειγμα, παρά τα προβλήματα που αντιμετώπισε η Ρώμη μετά τις ατελέσφορες εκλογές του Φεβρουαρίου, οι αποδόσεις στα ιταλικά κρατικά ομόλογα έχουν βουλιάξει. Καθώς ορκίστηκε πρόσφατα η νέα κυβέρνηση, οι αποδόσεις στα 10ετή ομόλογα διολίσθησαν κάτω από το 4%, για πρώτη φορά από τα τέλη του 2010. Οι επενδυτές, αντί να ψάχνουν αιτίες για να πουλήσουν ψάχνουν αιτίες για να αγοράσουν. Ένας σημαντικός λόγος είναι ότι η ΕΚΤ έχει απομακρύνει τον συναλλαγματικό κίνδυνο - τον κίνδυνο δηλαδή να διαλυθεί η ευρωζώνη και να μετατραπούν οι επενδύσεις σε πιο αδύναμα εθνικά νομίσματα.

Την ίδια στιγμή, ως επιστέγασμα ήρθε και η επίδραση του προγράμματος αγορών ομολόγων που ανακοίνωσε η κεντρική τράπεζα της Ιαπωνίας. Οι αποδόσεις στα κρατικά ομόλογα της ευρωζώνης έχουν διολισθήσει περαιτέρω, με την προσδοκία ότι οι Ιάπωνες επενδυτές θα στραφούν σε ξένες επενδύσεις. Η Γαλλία έχει ευνοηθεί ιδιαίτερα από αυτήν την τάση λόγω και των υψηλότερων αποδόσεων που προσφέρει, σε σχέση με τα γερμανικά bunds.

Αν και ο Μ. Draghi πιθανότατα θα παρουσιάσει ως ένδειξη για τη γιατρειά της ευρωζώνης την πτώση στο κόστος δανεισμού των κρατών, η εμπειρία από τα τρία τελευταία έτη είναι ότι χρειάζεται πίεση από τις αγορές για να πιεστεί σε μεταρρυθμίσεις η ευρωζώνη. Αυτή η πίεση έχει ξεθυμάνει. Τα σχέδια για ισχυρότερη δημοσιονομική και τραπεζική ενότητα εκπονήθηκαν όταν τα ισπανικά και τα ιταλικά ομόλογα είχαν απόδοση περίπου στο 7%. Έκτοτε, η πρόοδος είναι πολύ βραδεία.  
Οι αγορές λοιπόν μπορεί να ξαναχτυπήσουν. Την αντίδρασή τους ίσως την προκαλέσει η συνειδητοποίηση ότι οι Ιάπωνες επενδυτές δεν πρόκειται να βγουν έξω από την εθνική αγορά τους ή τυχόν υποβαθμίσεις από οίκους αξιολογήσεων, για παράδειγμα εναντίον της Ισπανίας. Αυτό θα υποχρέωνε τους επενδυτές να ξανασκεφτούν. Είναι όμως πιθανό η ευρωζώνη να μείνει παγιδευμένη σε μια παρατεταμένη περίοδο ηρεμίας στις αγορές ομολόγων.

Πηγή: FT.com