Επεξηγηματικό σημείωμα και προτάσεις εξέδωσε ο όμιλος παροχής αναλογιστικών υπηρεσιών AON Hewitt με αφορμή το κούρεμα καταθέσεων και τις εξελίξεις στην κυπριακή οικονομία ευρήτερα. Η AON Hewitt τονίζει ότι τα οποιαδήποτε μέτρα έχουν παρθεί για τη βελτίωση της βιωσιμότητας των Κυπριακών Τραπεζών και της Κυπριακής οικονομίας δεν πρέπει να αποβούν σε βάρος της επάρκειας των συνταξιοδοτικών πόρων για τους πολίτες. Η εξασφάλιση ενός ικανοποιητικού συνταξιοδοτικού εισοδήματος για τους πολίτες πρέπει να αποτελεί προτεραιότητα για τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής.

"Χαιρετίζουμε την πρωτοβουλία του κράτους για διασφάλιση μέρους των απωλειών που αναμένεται να καταγραφούν στα διάφορα Ταμεία Επαγγελματικών Συνταξιοδοτικών Παροχών, μέσα από ένα πρόγραμμα χρηματοδότησης που να είναι βιώσιμο, να μην επιβαρύνει σημαντικά το πρόγραμμα δημοσιονομικής προσαρμογής και να μην αυξάνει το δημόσιο χρέος" αναφέρει ο όμιλος ΑΟΝ Hewitt.

"Αυτό θα αποτελεί μια ριζική δέσμευση της πολιτείας στην διασφάλιση ενός ικανοποιητικού συνταξιοδοτικού εισοδήματος για τους πολίτες, ιδιαίτερα εκεί όπου τα μέλη των Ταμείων έχουν υποστεί άμεσες και σημαντικές ζημιές στα ωφελήματα τους" αναφέρει μεταξύ άλλων ο όμιλος.

Παράλληλα, τονίζεται ότι με βάση τις πληροφορίες που έχουν δοθεί στη δημοσιότητα μέχρι σήμερα, η διασφάλιση των αποθεματικών των Ταμείων που θα απολεσθούν από τα μέτρα στις τράπεζες, θα γίνει με τους εξής τρόπους:
Α) Ταμεία με καταθέσεις στη ΛΑΙΚΗ Τράπεζα
1. Θα χρηματοδοτηθούν σε μετρητά από το από το πρόγραμμα της δανειακής σύμβασης με την ΤΡΟΙΚΑ, για ποσό που να διασφαλίζει ίση μεταχείριση με τα Ταμεία που έχουν καταθέσεις στη Τράπεζα Κύπρου. Για παράδειγμα, αν το ύψος της συμμετοχής ανασφάλιστων καταθετών στη κεφαλαιοποίηση της Τράπεζας Κύπρο είναι 45%, τότε οι καταθέσεις των Ταμείων στην ΛΑΙΚΗ Τράπεζα θα λάβουν 55% χρηματοδότηση από πρόγραμμα της ΤΡΟΙΚΑ (νοουμένου ότι θα υπάρξει πλήρης (100%) συμμετοχή των ανασφάλιστων καταθέσεων στη ΛΑΙΚΗ Τράπεζα).
Σημειώνουμε, ότι με βάση τους όρους του Μνημονίου, στο πρόγραμμα αυτό περιλαμβάνονται όλα τα Ταμεία, τόσο Προνοίας όσο και Συντάξεων.
2. Μέρος των απωλειών αναμένεται να χρηματοδοτηθεί μέσω προγράμματος αποζημίωσης που επεξεργάζεται το κράτος

Β) Ταμεία με καταθέσεις στη Τράπεζα Κύπρου
1. Με βάση το σχετικό διάταγμα της Κεντρικής Τράπεζας, για το ύψος της συμμετοχής των Ταμείων στην κεφαλαιοποίηση της Τράπεζας Κύπρου, θα δοθούν ως αντάλλαγμα μετοχές της Τράπεζας.
2. Μέρος των απωλειών αναμένεται να χρηματοδοτηθεί μέσω προγράμματος αποζημίωσης που επεξεργάζεται το κράτος. Πέραν όμως από τα οποιαδήποτε μέτρα αποζημίωσης ληφθούν, η κυβέρνηση αλλά και οι εργοδότες και τα Ταμεία μπορούν να προβούν σε διάφορες επιμέρους ενέργειες για την μελλοντική διασφάλιση των συνταξιοδοτικών ωφελημάτων των μελών.

Παραθέτουμε πιο κάτω κάποιες εισηγήσεις:
ΜΕΤΡΑ ΣΥΝΤΑΞΙΟΟΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ
1. Να εξεταστεί η Υποχρεωτική παροχή Επαγγελματικής Ασφάλισης (Ταμεία Προνοίας) με μια ελάχιστη εισφορά από Εργοδότες (π.χ. να αντικατασταθεί η ΑΤΑ με εισφορά σε Επαγγελματικό Ταμείο ή η εισφορά του εργοδότη να βασίζεται στο τιμάριθμο ή ρυθμό οικονομικής ανάπτυξης με κατώτατο και ανώτατο όριο)
2. Φορολογικά κίνητρα Αύξηση ορίων φορολογικής έκπτωσης για ποσοστά εισφοράς από Εργοδότες και Εργαζομένους ώστε να δοθεί η δυνατότητα αυξημένου ρυθμού αποταμίευσης στο μέλλον, φορολογικά αποτελεσματικού, για μερική κάλυψη των απωλειών που έχουν υποστεί τα Ταμεία
3. Να απαγορευθεί η λήψη των ωφελημάτων από τα Ταμεία παρά μόνο για σκοπούς συνταξιοδότησης, υγείας και θανάτου (δηλαδή να απαγορευθούν ή λήψη δανείων από Ταμεία και η παροχή ωφελημάτων κατά την αλλαγή εργοδότη).
Σχόλιο: Το μέτρο αυτό, θα αυξήσει κατακόρυφα το ύψος των θεσμικών κεφαλαίων στην οικονομία κάτι που να αναμένεται να συμβάλει καταλυτικά στην μελλοντική οικονομική ανάπτυξη.
4. Να περιοριστεί η λήψη των ωφελημάτων σε εφάπαξ μορφή και το υπόλοιπο να μετατρέπεται υποχρεωτικά σε ισόβια σύνταξη μέσω εξαγοράς από ασφαλιστική εταιρεία ή με σταδιακή ανάληψη
5. Να θεσμοθετηθεί πλαίσιο μεταφοράς των αποθεματικών ενός υπαλλήλου από ταμείο σε ταμείο όταν αλλάζει εργοδότη αλλά και να επιτραπεί η μεταφορά Συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων από και προς εγκεκριμένα συνταξιοδοτικά σχέδια άλλων χωρών
Σχόλιο: Η σωστή εφαρμογή ενός τέτοιου θεσμού θα έχει πολλά οφέλη για την οικονομία αφού μπορεί να καταστήσει την Κύπρο ως κέντρο υπηρεσιών για διασυνοριακά ταμεία
6. Ενοποίηση Ταμείων να προωθηθεί η ενοποίηση ταμείων στη βάση οικονομικήs δραστηριότηταs, για μεγιστοποίηση της αποτελεσματικότητας μέσω της επίτευξης οικονομιών κλίμακας
7. Να αλλάξει το πλαίσιο Επενδυτικής λειτουργίας των Ταμείων: να επιτραπεί η χρήση Ατομικών Επενδυτικών Επιλογών, για καλύτερη ευθυγράμμιση της Επενδυτικής στρατηγικής με το Συνταξιοδοτικό προγραμματισμό του κάθε μέλους αλλά και για καλύτερη διαχείριση των κινδύνων σε ατομικό επίπεδο.
8. Ταμείο Προστασίας Συνταξιοδοτικών Παροχών: να εξεταστεί η δημιουργία Ταμείου Προστασίας Συνταξιοδοτικών Παροχών που να καταβάλλει αποζημίωση για τα μέλη των συνταξιοδοτικών προγραμμάτων καθορισμένων παροχών, όταν υπάρχει μια περίπτωση αφερεγγυότητας του εργοδότη που χρηματοδοτεί το Ταμείο και εφόσον δεν υπάρχουν επαρκή περιουσιακά στοιχεία του συνταξιοδοτικού συστήματος για να καλύψει τα εγγυημένα ωφελήματα των μελών.
9. Διοίκηση Ταμείων: στις διαχειριστικές Επιτροπές να μπορούν να συμμετέχουν και Επαγγελματίες διαχειριστές (Professional Trustees) συμπεριλαμβανομένων και εταιρικών 0ιαχειριστών

ΜΕΤΡΑ ΑΠΟ ΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΕΣ ΕΠΙΤΡΟΠΕΣ / ΕΡΓΟΟΤΕΣ
Ο νόμος 208 (Ι) 2012 καθορίζει τους επενδυτικούς κανόνες βάσει των οποίων οι 0ιαχειριστικές Επιτροπές των Επαγγελματικών Ταμείων Συνταξιοδοτικών Παροχών (Προνοίας & Συντάξεων) πρέπει να επενδύουν τα
στοιχεία του ενεργητικού.
Τα Ταμεία, ως Επαγγελματίες Επενδυτές, οφείλουν να επενδύουν με τρόπο που να διασφαλίζεται η ασφάλεια, ποιότητα και ρευστότητα καθώς και η διασπορά του χαρτοφυλακίου ανά εκδότη, ανά στοιχείο ενεργητικού, ανά όμιλο επιχειρήσεων αλλά και η προστασία από υπέρμετρη συσσώρευση κινδύνων στο χαρτοφυλάκιο συνολικά.

Στο άμεσο μέλλον τα Ταμεία θα πρέπει να δώσουν περισσότερη έμφαση στον τομέα των επενδύσεων και στον καταρτισμό κατάλληλης επενδυτικής στρατηγικής, ώστε να διαρθρώσουν βέλτιστα χαρτοφυλάκια που να είναι επαρκώς διαφοροποιημένα για ελαχιστοποίηση των επενδυτικών κινδύνων. Επίσης, πρέπει να αναθεωρούν τακτικά τους στόχους, δείκτες αναφοράς και κινδύνων των επενδύσεων του ταμείου ώστε ναδιασφαλίζουν ότι παραμένουν κατάλληλοι.

2. Αποτελεσματική Εφαρμογή Επενδυτικής Στρατηγικής: οι αναμενόμενες μειώσεις στις κατανομές σε μετρητά με τοποθετήσεις σε άλλες επενδυτικές κατηγορίες (αφού αρθούν οι περιορισμοί) πρέπει να γίνει με αποτελεσματικό τρόπο μέσω ορθής επιλογής των διαχειριστών κεφαλαίων, των θεματοφυλάκων και των άλλων επαγγελματιών συμβούλων.

3. Παρακολούθηση Επενδύσεων και ιαχείριση Κινδύνων: τα Ταμεία πρέπει να καθορίσουν πως και πότε θα αξιολογείται η απόδοση των διαχειριστών κεφαλαίων, η απόδοση της στρατηγικής και η έκθεση σε
κινδύνους. Οι 0ιαχειριστικές Επιτροπές θα πρέπει να γίνουν πιο ευέλικτές και να υλοποιούν αποφάσεις που απορρέουν από την παρακολούθηση σε τακτά χρονικά διαστήματα.

4. Σύστημα ιακυβέρνησης: η διακυβέρνηση των Ταμείων επιβάλλεται να γίνεται με διαφάνεια, και στη βάση διεθνώς αναγνωρισμένων βέλτιστων πρακτικών, να είναι συμβατή με Ευρωπαϊκές Οδηγίες και Κυπριακούς
Νόμους και να έχει πάντοτε ως πρώτιστο στόχο την προστασία των συνταξιοδοτικών ωφελημάτων των μελών των Ταμείων. Η χρήση επαγγελματιών για θέματα που αφορούν τη λειτουργία του Ταμείου, όπως σύμβουλοι για επενδυτικά θέματα γενικής φύσης, θεματοφύλακες, διαχειριστές κεφαλαίων, διαχειριστές λειτουργίας Ταμείου (administrators) και άλλοι, θα μειώσει τον βαθμό δυσκολίας που αντιμετωπίζουν σήμερα οι
διαχειριστικές Επιτροπές.

5. Αναθεώρηση Σχεδιασμού Εισφορών των Ταμείων: τα περισσότερα Ταμεία Προνοίας σήμερα εφαρμόζουν ένα σταθερό ποσοστό εισφοράς από τον εργοδότη και τους εργαζομένους. Οι εργοδότες μπορούν να εξετάσουν άλλες δομές εισφορών, όπως τη συσχέτιση των εισφορών του εργοδότη με τις εισφορές ή τα χρόνια υπηρεσίας του μέλους, διατηρώντας το ίδιο συνολικό κόστος, ώστε να ενθαρρύνουν τα μέλη να αποταμιεύουν περισσότερα ώστε να αυξήσουν το συνταξιοδοτικό τους ωφέλημα. Επιπρόσθετα, τέτοιες δομές μπορούν να αυξήσουν την κινητοποίηση, δέσμευση και διακράτηση του προσωπικού.

6. Κάλυψη απωλειών από εργοδότη μέσω προγραμμάτων κινήτρων: οι εργοδότες μπορούν να εξετάσουν τη κάλυψη των απωλειών στο Ταμείο Προνοίας, μέσω ενός μακροπρόθεσμου προγράμματος κινήτρων, που να συνδέει επιπλέον εργοδοτικές εισφορές με την επίτευξη συγκεκριμένων προσωπικών και εταιρικών στόχων. Στόχος αυτών των κινήτρων θα είναι και η αύξηση της αποτελεσματικότητας και παραγωγικότητας των εργαζομένων και η βελτίωση πρακτικών μέσω της τακτικής ανατροφοδότησης. Ειδικότερα σε περιόδους οικονομικής κρίσης όπου μία εταιρεία δεν μπορεί να παράσχει χρηματικές ανταμοιβές πρέπει να βρει έξυπνους τρόπους ώστε να κινητοποιήσει και να διακρατήσει το ανθρώπινο δυναμικό με σκοπό την περίοδο της ανάκαμψης να έχει όλους τους πόρους εκείνους που χρειάζεται για να ανταπεξέλθει στις απαιτήσεις των νέων συνθηκών της αγοράς.

Σχόλιο: η παροχή αυξημένων ορίων φορολογικής έκπτωσης για ποσοστά εισφοράς από Εργοδότες και Εργαζομένους από το κράτος θα υποστήριζε τέτοιους μηχανισμούς από τους εργοδότες.