Δεν χωράει καμία αμφιβολία. Οι δύο  μέρες και κυρίως οι τελευταίες δραματικές ώρες που προηγήθηκαν της ανακοίνωσης του προέδρου του Eurogroup για την τελική πολιτική συμφωνία για την Κύπρο – γύρω στις 3.30 το πρωί (ώρα Κύπρου) του Σαββάτου 16 Μαρτίου - ήταν στιγμές ιστορικές. Και για όσους τις έζησαν, στιγμές εξόχως αξέχαστες.

Η κυπριακή κυβέρνηση κλεισμένη στο κτίριο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου από νωρίς την Παρασκευή – προηγήθηκαν διαβουλεύσεις με εκπροσώπους της Τρόικας σε ξενοδοχείο – και με εμφανή τα σημάδια της σωματικής κόπωσης πάλευε να αποτρέψει αυτό που η ίδια θεωρούσε ως τη χειρότερη λύση. Δηλαδή, την άτακτη χρεοκοπία. Ο πήχης είχε ήδη τεθεί πολύ ψηλά από την ίδια την κυβέρνηση – τόσο προεκλογικά όσο και μετεκλογικά – αλλά η πραγματικότητα την ανάγκασε να τον ρίξει και να ακυρώσει τελικά τις κόκκινες γραμμές…

Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας αφίχθηκε στο κτίριο Justus Lipsius γύρω στις 11 το πρωί για να συμμετάσχει στη Σύνοδο Κορυφής. Απέφυγε επιμελώς τις δηλώσεις και πολύ νωρίς τα ΜΜΕ ενημερώθηκαν ότι ακυρώνεται και η προγραμματισθείσα για τις 4 το απόγευμα (ώρα Κύπρου, πάντοτε) συνέντευξη Τύπου του Προέδρου. Μέλη της κυπριακής αντιπροσωπείας εξηγούσαν ανεπίσημα ότι «τα δεδομένα στη διαπραγμάτευση για το κυπριακό μνημόνιο δεν δικαιολογούσαν δηλώσεις εκ μέρους του Νίκου Αναστασιάδη. Τι να πει; Τα πράγματα είναι εξαιρετικά δύσκολα. Η διαπραγμάτευση δεν πάει καλά. Θα γίνουν δηλώσεις όταν υπάρχουν στέρεες εξελίξεις».

Την ίδια περίπου ώρα, στις 11.30 το πρωί δηλαδή, τα ΜΜΕ ενημερώθηκαν ότι η συνεδρίαση της ομάδας εργασίας του Eurogroup αναβαλλόταν για αργότερα. Δικαιολογία εκ νέου το  χάσμα απόψεων μεταξύ Τρόικας, Γερμανίας, Φινλανδίας και Ολλανδίας από τη μια και Κύπρου από την άλλη, για το περιεχόμενο της συμφωνίας και δη για το κούρεμα των κυπριακών καταθέσεων.

Κυπριακές, ελλαδικές αλλά κυρίως γερμανικές πηγές και πηγές της Κομισιόν διέρρεαν στους λειτουργούς των ΜΜΕ που παρακολουθούσαν αγωνιωδώς τις εξελίξεις, ότι στο τραπέζι της διαπραγμάτευσης βρισκόταν το  κούρεμα των καταθέσεων και μάλιστα σε ποσοστό που άγγιζε το 40%. Η επιμονή των πληροφοριών για το προαναφερθέν είχε ήδη διαμορφώσει τις προσδοκίες για το τελικό, αρνητικό για την Κύπρο, αποτέλεσμα από πολύ νωρίς.

Οι κυπριακές πηγές με τις οποίες επικοινωνούσαμε αρνούνταν αρχικώς να το επιβεβαιώσουν ελπίζοντας ότι θα το αποτρέψουν και όπως μάθαμε αρμοδίως αργότερα – από μη κυπριακές πηγές – όντως η Κύπρος πίεσε με κάθε τρόπο για να αποτραπεί. Δεν τα κατάφερε.

Η γενική διευθύντρια του ΔΝΤ Κριστίν Λαγκάρντ, η οποία μέχρι την Πέμπτη το πρωί δήλωνε απουσία από τη σύνοδο του Eurogroup και την Παρασκευή το πρωί ότι θα έφτανε στη Βελγική πρωτεύουσα γύρω στις 6.30 το απόγευμα, έφτασε τελικά νωρίτερα προκειμένου να συναντηθεί με τον Νίκο Αναστασιάδη σε μια μη προγραμματισμένη συνάντηση. Ουδείς από τους λειτουργούς των ΜΜΕ το γνώριζε αφού η συνάντηση κρατήθηκε ως επτασφράγιστο μυστικό. Μετά το πέρας της, κυπριακές πηγές επιδίωξαν να μεταφέρουν ελπιδοφόρα μηνύματα αλλά πολύ σύντομα η πραγματικότητα έγινε γνωστή: Η συνάντηση ήταν ιδιαίτερα αρνητική με την Κύπρο όχι μόνο να μην κερδίζει στα σημεία, αλλά ουσιαστικά να παίρνει μια ψυχρολουσία και να αντιλαμβάνεται πλέον ότι όλα οδηγούσαν είτε στη πτώχευση, είτε σε κάποια μορφή φορολογίας στο κεφάλαιο των καταθέσεων που ισοδυναμούσε με κούρεμα.

Στις 6 το απόγευμα περίπου, άρχισαν να καταφθάνουν οι υπουργοί Οικονομικών των χωρών της ζώνης του Ευρώ – αφού είχε ήδη αρχίσει και ολοκληρωθεί η συνεδρίαση της ομάδας εργασίας του Συμβουλίου – και να δηλώνουν δημόσια τις προθέσεις τους. Οι συνήθεις ύποπτοι, Γερμανία, Ολλανδία, Φινλανδία, δεν απέφυγαν τις δηλώσεις αλλά καλύτερα θα ήταν να μην τις έκαναν… Η απαίτησή τους ήταν η συμμετοχή του ΔΝΤ στο πακέτο στήριξης της Κύπρου κάτι που μεταφραζόταν το δίχως άλλο σε ανάγκη δραστικής μείωσης του ποσού του δανείου – στα 10 δις ευρώ μάξιμουμ – και άρα κούρεμα καταθέσεων. Ένα ακόμη κομμάτι που παζλ είχε βρεθεί. Το κούρεμα των καταθέσεων ήταν ακόμη πιο κοντά στην Κύπρο.

Από τις 7 το απόγευμα το κουβάρι ξετυλίχθηκε σχεδόν εν ριπή οφθαλμού. Οι ώρες μέχρι και την ανακοίνωση της τελικής απόφασης πέρασαν γρήγορα αφού η ροή της πληροφόρησης ήταν συνεχής και καθ’ όλα εκσυγχρονισμένη. Πλην όμως, αντιφατική στην ουσία της.

Οι δημοσιογράφοι που βρίσκονταν στο κτίριο του Συμβουλίου προκειμένου να καλύψουν το γεγονός – γύρω στους 150 στο σύνολο και προερχόμενοι από όλα τα μεγάλα και διεθνή ΜΜΕ κύρους – έπαιρναν πληροφόρηση είτε μέσω τηλεφωνικών μηνυμάτων – sms – είτε μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου – email.

Το κυνήγι της είδησης οδήγησε πολλούς σε μετάδοση λανθασμένων πληροφοριών οι οποίες δεν διασταυρώνονταν – ούτε και υπήρχε στις πλείστες περιπτώσεις η ευχέρεια – και οι οποίες παρέσυραν συχνά πυκνά και άλλα ΜΜΕ σε μετάδοση ανυπόστατων «γεγονότων».

Χαρακτηριστικότερη όλων η ανυπόστατη είδηση που μεταδόθηκε ευρέως στις Βρυξέλες αλλά κυρίως στην Κύπρο, ότι ο Νίκος Αναστασιάδης αποχώρησε από το Συμβούλιο προκαλώντας ναυάγιο στις διαπραγματεύσεις αρνούμενος να αποδεχθεί κούρεμα καταθέσεων.

Η πραγματικότητα είναι ότι ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας όντως επανέλαβε πολλές φορές στους συνεργάτες του ότι προτιμά να μην υπάρξει συμφωνία, να αποχωρήσει από τη διαπραγμάτευση παρά να δεχθεί τις προτάσεις των εταίρων του και δη του ΔΝΤ που δεν έδειξε σε κανένα απολύτως σημείο ευελιξία ή κατανόηση. Ο Μιχάλης Σαρρής κρατούσε τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας συνεχώς ενήμερο. Αποχώρησε τρεις φορές από την αίθουσα όπου συνεδρίαζε το Eurogroup προκειμένου να λάβει οδηγίες από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, ο οποίος από τα γραφεία της κυπριακής αντιπροσωπείας βρίσκονταν σε συνεχή τηλεφωνική επικοινωνία με Ευρωπαίους ηγέτες και κορυφαίους αξιωματούχους.

Κάποια στιγμή από το δωμάτιο της διαπραγμάτευσης αφέθηκαν να διαρρεύσουν σενάρια χειρότερα και από την τελική απόφαση, δηλαδή σενάρια για πλήρες bail-in μετόχων τραπεζών.

Γύρω στη μία το πρωί η κυπριακή αντιπροσωπεία κατέβηκε από τον 6ο όροφο όπου συνεδρίαζε, για να επικοινωνήσει και να ενημερώσει τους δημοσιογράφους για την τελική κατεύθυνση των διαπραγματεύσεων. Το briefing πάγωσε τους πάντες. Η φορολογία στις καταθέσεις, ένα μασκαρεμένο κούρεμα, ήταν γεγονός. Την αρχική «παραλυσία» των δημοσιογράφων διαδέχθηκε θυμός, κοροιδία, ειρωνία και τελικά… η συνειδητοποίηση ότι τα πράγματα είχαν τελειώσει. Ότι η ανησυχία η οποία προερχόταν από γεγονότα που αφορούσαν την εκροή καταθέσεων από τις κυπριακές τράπεζες – και δη μία τράπεζα – και η στάση της ΕΚΤ για μη συνέχιση των αντικανονικών ενέσεων ρευστότητας στο κυπριακό τραπεζικό σύστημα, δεν άφηνε περιθώρια ελιγμών. Η πρόταση του ΔΝΤ και της Γερμανίας ήταν πλέον take it or leave it.

Μεταξύ της ανεπίσημης ενημέρωσης των δημοσιογράφων και της τελικής επίσημης ανακοίνωσης η κυπριακή αντιπροσωπεία φρόντισε να ενημερώσει κύπριους πολιτικούς για το αποτέλεσμα της διαπραγμάτευσης. Κεντρικό σημείο της ενημέρωσης η στάση ΔΝΤ και Γερμανίας που απαιτούσαν μέχρι τελευταία στιγμή απευθείας κούρεμα και μάλιστα διψήφιου ποσοστού.

Δύο περίπου ώρες αργότερα, περίπου στις 3 ξημερώματα Σαββάτου, έγινε γνωστό ότι η Σύνοδος έληξε και ότι εντός των επόμενων λεπτών θα εκδιδόταν ανακοίνωση και θα γινόταν συνέντευξη Τύπου από τον πρόεδρο του Eurogroup. Όπως και έγινε. Ο ψύχραιμος κ. Dijssebloem ανακοίνωσε με το γνωστό πλέον παγωμένο ύφος του, ότι οι κύπριοι καταθέτες θα κληθούν να καταβάλουν το λεγόμενο τέλος σταθερότητας προκειμένου να συμβάλουν στην κάλυψη των αναγκών της Κύπρου. Αιτία της πρωτοφανούς απόφασης; Τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της Κύπρου, δηλαδή ο μεγάλος της τραπεζικός τομέας…