ΠΡΟΘΕΣΗ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ είναι να κρατήσει την εταιρεία εν ζωή αλλά θα πρέπει να προηγηθεί η εξυγίανση της. Στόχος, είναι να καταστεί η εταιρεία μικρότερη και πιο ελκυστική για τους επενδυτές

Η προ ημερών χαρακτηριστική δήλωση του υπουργού Οικονομικών Χάρη Γεωργιάδη ενώπιον της συνεδρίας της Επιτροπής Οικονομικών της Βουλής, ότι οι Κυπριακές Αερογραμμές βρίσκονται σε οριακή κατάσταση, αποτυπώνει το τοπίο γύρω από τον κρατικό μας αερομεταφορέα.
Για μια ακόμη φορά, οι Κυπριακές Αερογραμμές βρίσκονται σε δυσχερή θέση. Η άσχημη χρονική συγκυρία της παρούσας κρίσης ωστόσο, είναι η ευρύτερη κακή κατάσταση του συνόλου της κυπριακής οικονομίας. Γεγονός που δεν αφήνει κανένα περιθώριο στο Κράτος να βοηθήσει με οποιοδήποτε τρόπο τις Κ.Α. Με αποτέλεσμα οι πιθανότητες επιβίωσης τους, εφόσον συνεχίσουν με το ίδιο μοντέλο λειτουργίας, να μειώνονται μέρα με τη μέρα. Ήδη το Κράτος προχωρεί με αποδέσμευση προσωπικού, ενώ την ίδια ώρα βρίσκεται στο ψάξιμο στρατηγικού επενδυτή.
Εξάλλου, πρόσφατο δημοσίευμα του INBusiness, κατέγραψε τα χρόνια προβλήματα που αντιμετώπιζε η εταιρεία και τα οποία την έφεραν σταδιακά στο χείλος του γκρεμού. Την ίδια ώρα, πρώην πρόεδροι των Κυπριακών Αερογραμμών εξέφρασαν την άποψη τους για τους λόγους που έφεραν σήμερα την εταιρεία να βρίσκεται σε οριακή κατάσταση και να ψάχνουν οι αρμόδιοι εναγωνιωδώς λύση σωτηρίας.Μεταξύ των όσων αναφέρονται, γίνεται λόγος για την αποτυχία της HellasJet, παρά τις θετικές προϋποθέσεις που υπήρχαν κατά την ίδρυση της, η απουσία στρατηγικού πλάνου, η μη εκπλήρωση των σχεδίων αναδιάρθρωσης που κατά καιρούς εκπονήθηκαν από διάφορους διεθνείς οίκους και πολλά άλλα.

Οριακή η βιωσιμότητα
Οι Κυπριακές Αερογραμμές βρίσκονται σε οριακή κατάσταση, φέρεται σύμφωνα με πληροφορίες να δήλωσε ενώπιον της κλειστής συνεδρίας της κοινοβουλευτικής επιτροπής Οικονομικών ο αρμόδιος υπουργός Χάρης Γεωργιάδης επισημαίνοντας ότι είναι αμφίβολο κατά πόσο η εταιρεία μπορεί να θεωρηθεί ως δρώσα οικονομική μονάδα. Μετά το πέρας της συνεδρίας το συμπέρασμα που έχουν εξάγει οι βουλευτές είναι ότι τίθεται θέμα βιωσιμότητας των ΚΑ παρά τον πλεονασμό προσωπικού. Σύμφωνα με τις πληροφορίες, ο υπουργός Οικονομικών, σημείωσε ότι η εταιρεία εδώ και χρόνια συντηρείται από τους φορολογούμενους. Είπε επίσης ότι πρόθεση της κυβέρνησης είναι να κρατήσει την εταιρεία εν ζωή αλλά θα πρέπει να προηγηθεί η εξυγίανση της. Στόχος της κυβέρνησης, είναι να καταστεί η εταιρεία μικρότερη και πιο ελκυστική για τους επενδυτές. Βάσει των ίδιων πληροφοριών η κυβέρνηση εξετάζει όλα τα ενδεχόμενα νοουμένου ότι η εταιρεία θα εξυγιανθεί.
Από την πλευρά του ο υπουργός Συγκοινωνιών Τάσος Μητσόπουλος, ενημέρωσε τα μέλη της επιτροπής για τη διαδικασία που άρχισε η επιτροπή Ανταγωνισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης εξαιτίας της παραχώρησης προσφάτως οικονομικής ενίσχυσης στις ΚΑ. Ο κ. Μητσόπουλος, φέρεται να ανέφερε ότι η ΕΕ εγκαλεί την Κυπριακή Δημοκρατία ότι συνειδητά παραπλάνησε την αρμόδια επιτροπή της ΕΕ, επισημαίνοντας ότι οι ευρωπαίοι υποστηρίζουν πως είναι παράνομη πράξη η παραχώρηση οικονομικής στήριξης προς την εταιρεία. Είπε, επίσης ότι η ΕΕ καλεί την ΚΔ να τερματίσει όποια μορφή στήριξης προς τις ΚΑ, επισημαίνοντας ότι υπάρχει και κίνδυνος επιβολής προστίμου από την Επιτροπή Ανταγωνισμού για τα ποσά που ήδη παραχωρήθηκαν στην εταιρεία. Πρόσθεσε ότι υπάρχει πιθανότητα να κληθεί η Κυβέρνηση από την ΕΕ να ανακτήσει τα χρήματα που παραχώρησε στην εταιρεία τα οποία ενδεχομένως να αγγίζουν τα €75 εκ.
Ο πρόεδρος της κοινοβουλευτικής επιτροπής Οικονομικών και βουλευτής του ΔΗΚΟ Νικόλας Παπαδόπουλος ανέφερε ότι όλοι πρέπει να συμβάλλουν στην εξεύρεση λύσεων οι οποίες θα βοηθήσουν τη βιωσιμότητα της εταιρείας . Χρειάζονται, είπε, νέες ιδέες και σχεδιασμοί και εξέφρασε τη θλίψη του για τη καθυστέρηση που υπήρξε για αναδιάρθρωση των ΚΑ. Ο κ. Παπαδόπουλος, επισήμανε ότι η βουλή ενέκρινε τον συμπληρωματικό προϋπολογισμό ύψους €31εκ. από τον Οκτώβριο του 2012 για αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου της εταιρίας χωρίς να εφαρμοστεί το σχέδιο αναδιάρθρωσης, κυρίως στην πρόνοια που αφορούσε τον πλεονασμό του προσωπικού. Υποστήριξε, ότι το κράτος παραπλάνησε το προσωπικό γιατί δεν υπήρχαν χρήματα για την παραχώρηση χαριστικών αποζημιώσεων. Καταλήγοντας, είπε ότι η εταιρεία υπερεκτίμησε τα περιουσιακά της στοιχεία.

Καταγγελίες για προσλήψεις
Μέσα σε όλα τα προβλήματα των Κυπριακών Αερογραμμών, οι ηγεσίες των συνδικαλιστικών οργανώσεων κατήγγειλαν ότι η εταιρεία απολύει μόνιμο προσωπικό και προσλαμβάνει ωρομίσθιους, γεγονός το οποίο διάψευσε ο Κυβερνητικός Εκπρόσωπος.
Ο Πρόεδρος της ΣΥΝΥΚΑ Ανδρέας Πιερίδηςανέφερε: «Έχουν προσλάβει ωρομίσθιους πριν λίγες μέρες και απέλυσαν μόνιμο προσωπικό. Πού είναι το Υπουργείο Εργασίας; Απολύουν καθαρίστριες στο Τμήμα Τροφοδοσίας και παραχωρούν υπηρεσίες σε τρίτους. Όλοι ενωμένοι πρέπει να απαντήσουμε ‘όχι’ στους ετσιθελισμούς του Διοικητικού Συμβουλίου, ‘όχι’ στα εκτελεστικά πρόσωπα που έβαλαν κάποιοι για να εκτελέσουν τους εργαζομένους, αλλά ‘ναι’ στον κοινωνικό διάλογο, ‘ναι’ στην κοινωνική συνοχή, ‘ναι’ στην διατήρηση των Κυπριακών Αερογραμμών’. Η απόφαση τους είναι μια – σήμερα οι πρώτοι 200 και τον Σεπτέμβριο οι υπόλοιποι. Θα κλείσουν τις Κυπριακές Αερογραμμές αυτοί οι κύριοι αλλά δεν θα τους το επιτρέψουν οι εργαζόμενοι».
Ο Κυβερνητικός Εκπρόσωπος Χρίστος Στυλιανίδης κληθείς να σχολιάσει καταγγελίες συνδικαλιστών ότι απολύεται μόνιμο προσωπικό και προσλαμβάνονται ωρομίσθιοι, ανέφερε ότι «δεν είναι δυνατό η κυβέρνηση να έχει ανάμιξη σε προσλήψεις στις ΚΑ από τη στιγμή που έχει σαφή θέση για ριζική αναδιάρθρωση της εταιρείας και αναζήτηση στρατηγικού επενδυτή». Ο εκπρόσωπος είπε ακόμη ότι «οι ΚΑ» είναι μία πονεμένη ιστορία και θα πρέπει να μας καταστήσει όλους υπεύθυνους απέναντι σε αυτό τον τόπο. Θεωρώ ότι η κυβέρνηση έχει πάρει μία θέση ότι πρέπει να εξαντλήσει τα περιθώρια μεγιστοποίησης της εταιρείας τουλάχιστον για την καλοκαιρινή περίοδο με στόχο την εξεύρεση στρατηγικού επενδυτή εφόσον προηγηθεί μία ριζοσπαστική αναδιάρθρωση της εταιρείας».

Νέες αποχωρήσεις 220 ατόμων
Εξάλλου, οι Κυπριακές Αερογραμμές ανακοίνωσαν ότι υλοποιείται από τη Δευτέρα (17 Ιουνίου 2013) ο τερματισμός των υπηρεσιών πλεονάζοντος προσωπικού στην εταιρεία, αναφέροντας ότι ως πρώτη φάση τερματίζονται οι υπηρεσίες 203 υπαλλήλων. Η δεύτερη φάση, σύμφωνα με ανακοίνωση που εξέδωσαν στο Χρηματιστήριο Αξιών Κύπρου οι ΚΑ, ως δημόσια εταιρεία, θα περιλαμβάνει 220 επιπρόσθετους υπαλλήλους οι οποίοι θα αποχωρήσουν μέχρι το τέλος Σεπτεμβρίου 2013.


ΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΤΗΣ «ΕΛΕΥΘΕΡΗΣ ΠΤΩΣΗΣ»
Διαχρονικά λάθη και παραλείψεις
Μια ιστορία γεμάτη αναταράξεις είναι αυτή των Κυπριακών Αερογραμμών. Ευκαιρίες που δεν αξιοποιήθηκαν, λανθασμένες αποφάσεις, ή αποφάσεις που δεν λήφθηκαν έγκαιρα, παραλείψεις και μελέτες που έμειναν εν πολλοίς στα συρτάρια, οδήγησαν πολλές φορές τον κρατικό μας αερομεταφορέα στο χείλος του γκρεμού. Σήμερα, η εταιρεία βρίσκεται σε μια ανάλογη κατάσταση.

HellasJet: Η ευκαιρία που έγινε ζημιά
Τέλη της δεκαετίας του 1990, λήφθηκε πολιτική, αλλά και επιχειρηματική απόφαση, από πλευράς Κυβέρνησης και Κυπριακών Αερογραμμών για δημιουργία μιας αεροπορικής εταιρείας, που θα είχε ως βάση την Ελλάδα και θα πραγματοποιούσε πτήσεις σ’ ολόκληρη την Ευρώπη, έχοντας, βεβαίως, εξασφαλίσει άδεια λειτουργίας από την Ελλάδα, οπότε θα είχε πρόσβαση στις χώρες της ΕΕ. Έτσι γεννήθηκε η HellasJet.
Το μοντέλο φάνταζε εξαιρετικό, αφού οι συγκυρίες ήταν ιδιαίτερα θετικές. Η ζήτηση για ταξίδια από την Ελλάδα προς την Ευρώπη ήταν θερμή, η Ολυμπιακή αντιμετώπιζε διάφορα προβλήματα οικονομικής και διαρθρωτικής φύσης, ενώ η Aegean έκανε ακόμα τότε τα πρώτα της βήματα, κυρίως εντός Ελλάδας.
Σημειώνεται ότι το στήσιμό της, δίχως τις συλλογικές συμβάσεις που υπήρχαν στην Κύπρο, της εξασφάλισαν κόστος πτήσεων χαμηλότερο από άλλες, όπως η Ολυμπιακή και η Aegean, ακόμη και από τις χαμηλού κόστους Ryanair και EasyJet.
Ωστόσο, ο προγραμματισμός που έγινε, τα λεφτά που ξοδεύτηκαν και οι συνεργασίες που συμφωνήθηκαν με την Aegean πήγαν άδικα, λόγω αλλαγής της Κυβέρνησης. Ο Χάρης Λοϊζίδης, πρόεδρος στις Κυπριακές Αερογραμμές από το 1999 έως και τις αρχές του 2003, με την εκλογή Τάσσου Παπαδόπουλου υπέβαλε την παραίτησή του στον νεοεκλεγέντα τότε Πρόεδρο της Δημοκρατίας. Η διαφορετική προσέγγιση μεταξύ της Κυβέρνησης Κληρίδη και εκείνης του Παπαδόπουλου οδήγησαν την HellasJet σε λουκέτο το 2005, αφού από το 2003 κι έπειτα κανείς δεν είδε θετικά το εν λόγω εγχείρημα.
Λόγω πολιτικών και τεχνοκρατικών θέσεων, αντίθετων με την προηγούμενη Κυβέρνηση και τη διοίκηση των ΚΑ, η HellasJet πωλήθηκε το 2005 σε ελληνική εταιρεία έναντι χαμηλού ποσού. Υπολογίζεται ότι οι ζημιές από τη HellasJet, που φορτώθηκαν οι Κυπριακές Αερογραμμές, ξεπερνούσαν τα 35 εκ ευρώ.

Άγνωστος ‘χ’ το μοντέλο λειτουργίας
Το κόστος μιας αεροπορικής εταιρείας καθορίζεται από τρεις βασικούς παράγοντες: Το προσωπικό (αριθμός και ύψος απολαβών), τη λειτουργία των αεροσκαφών (αγορά ή ενοικίαση, συντήρηση και επιδιόρθωση) και τις τιμές των καυσίμων. Όλα αυτά, βέβαια, καθορίζονται από την ταυτότητα της κάθε εταιρείας. Διαφορετικό εργατικό κόστος έχει μια χαμηλού κόστους εταιρεία από μια άλλη που προσφέρει υπηρεσίες businessclass και πλούσια γεύματα. Σε αυτό ακριβώς το σημείο εντοπίζεται και το κύριο πρόβλημα των Κυπριακών Αερογραμμών. Στο ότι, δηλαδή, επέλεξαν ένα μοντέλο λειτουργίας υψηλού κόστους, με πολλά αεροπλάνα, μεγάλο αριθμό προσωπικού και υψηλές απολαβές. Το εγχείρημα τόσο της Eurocypria όσο και της HellasJet αποτελεί μέρος των χαμένων ευκαιριών για εκσυγχρονισμό του δαπανηρού μοντέλου.

Στο ράφι σχέδια αναδιάρθρωσης
Σημαντικός, επίσης, λόγος για τη σημερινή κακή κατάσταση των Κυπριακών Αερογραμμών είναι και τα σχέδια αναδιάρθρωσης που ετοίμασαν ξένοι οίκοι για λογαριασμό της εταιρείας, τα οποία δεν εφαρμόστηκαν ποτέ στην ολότητά τους. Μεγάλες εταιρείες, όπως η Lufthansa και εσχάτως η AirFrance-KLM, υλοποίησαν μελέτες για αναδιάρθρωση των Κυπριακών Αερογραμμών, αλλά η εταιρεία δεν εφάρμοσε ποτέ κάποιο σχέδιο. Κατά καιρούς αποδεσμεύτηκε προσωπικό από τον αερομεταφορέα, άλλαξαν δρομολόγια, αλλά η ταυτότητα της εταιρείας παρέμεινε στο παλιό, υψηλού κόστους μοντέλο.

Λανθασμένη τακτική  
Δια μέσου των δεκαετιών παραμένουν, επίσης, αναπάντητα ερωτήματα, καθόλου άσχετα με την τραγική σημερινή εικόνα του κρατικού μας αερομεταφορέα:
Σε ποιο κοινό απευθύνονται οι Κυπριακές Αερογραμμές;
Σε ποιες αγορές θέλει να επικεντρωθεί ο κύκλος εργασιών τoυς;
Με ποιες συνέργειες δύνανται να περιορίσουν το λειτουργικό τους κόστος;
Πού θέλουν, τελικά, να φτάσουν;
Γνώστες της ιστορίας και της εξέλιξης των Κυπριακών Αερογραμμών, με θητεία στον όμιλο, αναφέρουν στο INBusiness ότι η εταιρεία πλήρωσε την εμπιστοσύνη που έδειξε σε γραφεία οργάνωσης ταξιδίων του εξωτερικού, μένοντας εκτεθειμένη όταν αυτά της γύρισαν την πλάτη. Παράλληλα επιφορτίστηκε με σημαντικό κόστος, όταν για χρόνια μετέφερε έναντι συμβολικών ποσών τα κυπριακά φρούτα και λαχανικά στο εξωτερικό, αλλά και τα περίπτερα του ΚΟΤ σε διεθνείς εκθέσεις. Οι συγκεκριμένες κινήσεις βοηθούσαν τον τόπο, αλλά επιβάρυναν ακόμη περισσότερο τους ισολογισμούς της εταιρείας. Μάλιστα, κάποιοι τονίζουν πως για τις όποιες διευκολύνσεις έκανε η εταιρεία θα έπρεπε να ελάμβανε κάποια ποσά από την πολιτεία, εάν αυτό αποτελούσε μέρος πολιτικής για στήριξη συγκεκριμένων κλάδων της οικονομίας.
Εξάλλου, κατά καιρούς αποχώρησε προσωπικό ή και τμήματα της εταιρείας, όπως οι επίγειες υπηρεσίες ή το handling, αλλά ουσιαστικά η εταιρεία δεν άλλαξε μοντέλο επιχειρηματικής δράσης, με αποτέλεσμα μετά από λίγο καιρό να επανέρχεται σε δυσμενείς συνθήκες. «Το 2006 έφυγε μεγάλος αριθμός ατόμων, αλλά δεν ήταν μόνο αυτό το πρόβλημα της εταιρείας. Σειρά άλλων διαρθρωτικών ζητημάτων πνίγουν για χρόνια τα οικονομικά της», αναφέρει καλά πληροφορημένη πηγή στο περιοδικό μας.

Χάθηκαν χρήματα
Στέλεχος των Κυπριακών Αερογραμμών, που επιθυμεί να κρατήσει την ανωνυμία του, προβαίνει σε μια πολύ χαρακτηριστική διαπίστωση για την αποτυχία των Κυπριακών Αερογραμμών: «Χάνονται πολλά χρήματα σε μηχανήματα, ανταλλακτικά και εξαρτήματα. Ορισμένα έπρεπε να βρίσκονται στις αποθήκες της εταιρείας και κάποια άλλα όχι. Όλα έγιναν λάθος και σ’ αυτό τον τομέα, δίχως να υπάρχουν συγκεκριμένες απαντήσεις».
Συναφώς, κομβικό σημείο στην πορεία των Κυπριακών Αερογραμμών, αποτέλεσε, σύμφωνα με γνώστες της εταιρείας, η απόφαση για αγορά διαφορετικού τύπου αεροσκαφών για τις Κ.Α. και τη Eurocypria επί διακυβέρνησης Κληρίδη. Η απόφαση αυτή ουσιαστικά ανάγκασε την εταιρεία να έχει διπλά έξοδα. Για εκπαίδευση προσωπικού, συντήρηση, ανταλλακτικά και άλλα.

Πώς τοποθετούνται πρώην πρόεδροι

Σε μια προσπάθεια να εντοπιστούν λάθη και παραλείψεις που οδήγησαν στη σημερινή κατάσταση τις Κυπριακές Αερογραμμές, το INBusiness επικοινώνησε με πρώην προέδρους της εταιρείας, προκειμένου να πάρει απαντήσεις για το τι τελικά έφταιξε και η εταιρεία έφτασε στη σημερινή τραγική κατάσταση. Πάντως, όλοι συμφωνούν πως ο κρατικός αερομεταφορέας θα πρέπει να αναδιαρθρωθεί και μάλιστα δραστικά.
Κίκης Λαζαρίδης: «Έγιναν πολλά λάθη στις Κυπριακές Αερογραμμές από πλευράς πτητικού προγράμματος, αριθμού προσωπικού και μοντέλου λειτουργίας. Η φιλελευθεροποίηση της αγοράς επέβαλλε νέο μοντέλο εταιρείας χαμηλού κόστους, όχι όμως με περιορισμένη ποιότητα. Η κίνηση δεν έγινε και η εταιρεία έφτασε στο σημερινό ναυάγιο. Τι έμεινε, πλέον, από αυτή; Κόσμος; Αεροπλάνα; Πτήσεις; Τίποτα».
Λάζαρος Σαββίδης: «Οι λόγοι αποτυχίας των Κυπριακών Αερογραμμών είναι αφενός ο σκληρός ανταγωνισμός που αντιμετώπιζαν και σήμερα εντείνεται και αφετέρου η αύξηση των προνομιούχων θέσεων για περισσότερο κόσμο με πιο πολλές παροχές. Η εν λόγω κίνηση επιβάρυνε με περαιτέρω κόστος την εταιρεία. Πρέπει κάποτε ο αερομεταφορέας να ξεκαθαρίσει ποιο τύπο επιβάτη θέλει να μεταφέρει και με τι κόστος».
Κωνσταντίνος Λοϊζίδης: «Καμία, σχεδόν, αερογραμμή στην Ευρώπη δεν έχει  βιώσιμο επιχειρηματικό πλάνο. Αυτό συμβαίνει και με τις Κυπριακές Αερογραμμές. Την ίδια ώρα δέχονται σκληρό ανταγωνισμό από τέσσερις βασικούς παράγοντες. Πρώτος, είναι οι χαμηλού κόστους εταιρείες και δεύτερος οι μεγάλες αεροπορικές, που έχουν παρόμοιο πτητικό πρόγραμμα με τις Κυπριακές Αερογραμμές. Παράλληλα, ένας τρίτος παράγοντας ανταγωνισμού εντοπίζεται στις εταιρείες που πραγματοποιούν ναυλωμένες πτήσεις και ο τέταρτος από ανάλογου - με τις Κυπριακές - μεγέθους εταιρείες. Όλοι αυτοί οι παράγοντες είναι λογικό να επηρεάζουν την εταιρεία και να την κάνουν να ασφυκτιά οικονομικά».
Χάρης Λοϊζίδης: «Η εταιρεία έχει μέχρι σήμερα πολλά βαρίδια, λόγω συλλογικών συμβάσεων, αλλά και εξαιτίας του ότι το κράτος είναι μεγαλομέτοχος. Αυτό την καθιστά δυσκίνητη επιχειρηματικά και με υψηλό κόστος. Επίσης, αρνητικό στοιχείο για τις Κυπριακές Αερογραμμές αποτελεί και η διαχρονική ανυπαρξία ξεκάθαρης στρατηγικής. Αν δεν καταλήξεις σε δέκα κινήσεις που επιβάλλεται να κάνεις και φυσικά να τις εφαρμόσεις, δεν μπορείς να προσβλέπεις σε καλύτερες μέρες. Αυτό είναι το πρόβλημα των Κυπριακών».
Γιώργος Μαυρόκωστας: «Δεν είναι ώρα για δηλώσεις, αλλά για αποφάσεις και δουλειά. Είναι κρίσιμες οι στιγμές που περνά η εταιρεία και χρειάζονται σωστές κινήσεις. Δεν μπορώ να πω τίποτε άλλο αυτή τη στιγμή».