Η πόλη απαιτεί. Tο κράτος δυσκολεύεται ή και αδυνατεί. Οι πολίτες αδημονούν. Τα ζητήματα πολλά και δυσεπίλυτα. Η πρωτεύουσα δικαιούται το μερίδιό της από την ανάπτυξη και το θέλει τώρα! Ο άρχων της πόλης έχει γνώσιν. Ως ένας άλλος μάνατζερ κατάρτησε τα πλάνα του και ανέλαβε δράση. Τα κονδύλια και τα έσοδα μειωμένα. Χαλεποί οι καιροί. Η Λευκωσία, όμως, δεν μπορεί να περιμένει άλλο. Θέλει έργα! Ο Κωνσταντίνος Γιωρκάτζης βάζει το δικό του στοίχημα: Μαζί θα τα καταφέρουμε!
Ολοκληρώθηκε ένας χρόνος από την ανάληψη του τιμονιού της πρωτεύουσας από τον Κωνσταντίνο Γιωρκάτζη. Και ήταν ένας χρόνος γεμάτος. Πλήρης από αποφάσεις, δράσεις και αλλαγές. Ο νέος δήμαρχος έδρασε γρήγορα. Είδε, άκουσε, έμαθε και μελέτησε τα θέλω της πόλης και των πολιτών της. Έβαλε κάτω και τα δεδομένα του. Ανέλαβε σε δύσκολους και οικονομικά ασθενείς καιρούς, το ήξερε, αλλά υποσχέθηκε πως θα τα καταφέρει και με τίποτα δεν θα έπαιρνε πίσω το λόγο του. Στα δύσκολα φαίνονται, εξάλλου, οι καλοί οι καπετάνιοι. Προχώρησε με δύσκολες αποφάσεις, αλλά, εκ των πραγμάτων, αναπόφευκτες. Στόχος η οικονομική περισυλλογή, ώστε να διασφαλιστεί η λειτουργική βιωσιμότητα του δήμου. Ταυτόχρονα, έξυπνοι και ευέλικτοι σχεδιασμοί, που να δίνουν τη δυνατότητα παροχής στους δημότες ικανοποιητικού επιπέδου υπηρεσιών από τη μια και υψηλού επιπέδου ζωής, εργασίας και επιχειρείν από την άλλη. Στην όλη προσπάθεια κάλεσε δίπλα του όλους. Εκτός του δημοτικού συμβουλίου ζήτησε την αρωγή ενός εκάστου στο δημαρχείο και του συνόλου των δημοτών. Η Λευκωσία είναι, εξάλλου, υπόθεση όλων! Οι ενέργειές του άρχισαν γρήγορα να αποδίδουν. Τρανό παράδειγμα το ότι ο Δήμος Λευκωσίας ανταποκρίθηκε ιδιαιτέρως ικανοποιητικά στις απαιτήσεις της Κυπριακής Προεδρίας, υλοποιώντας έναν ολοκληρωμένο σχεδιασμό. «Πιστεύω ότι όλοι οι Λευκωσιάτες μπορούμε να είμαστε υπερήφανοι και για την ταχύτητα με την οποία προετοιμάσαμε τη Λευκωσία και για την εικόνα της στο προηγούμενο εξάμηνο», εκτιμά ο δήμαρχος. Παράλληλα προχώρησε σε σειρά δράσεων και παρεμβάσεων σε όλους τους τομείς της λειτουργίας του δήμου: «Έργα ανάπτυξης, μέτρα για τη βελτίωση και την αναζωογόνηση της παλιάς πόλης, νέοι χώροι στάθμευσης, βελτιώσεις στον τομέα της καθαριότητας, ενίσχυση του κοινωνικού ρόλου του δήμου, ανάδειξη του πολιτιστικού αποθέματος της πόλης μας».
Δυσμενή τα δεδομένα
Αναλάβατε το δήμο εν μέσω οικονομικής κρίσης και με μειωμένη κρατική χορηγία. Πώς αυτό επηρέασε το πρόγραμμα και τους στόχους σας;
Είναι αλήθεια ότι τα δυσμενή οικονομικά δεδομένα και η αδυναμία του κράτους να στηρίξει την τοπική αυτοδιοίκηση οδηγούν στην ανάγκη της χρονικής αναθεώρησης του προγράμματός μας και θέτουν, πλέον, ως καθοριστική μας προτεραιότητα τη διασφάλιση της λειτουργικής βιωσιμότητας και την ομαλή λειτουργία του δήμου. Είναι όμως, επίσης, αλήθεια ότι ως νέα δημοτική Αρχή παραλάβαμε ένα δήμο του οποίου τα οικονομικά δεδομένα και ο τρόπος λειτουργίας ανέκαθεν πιστεύαμε ότι αποτελούσαν το σημαντικότερο περιοριστικό παράγοντα για την πρόοδο και την ανάπτυξη της πόλης. Είναι αυτό που λέγαμε, εξάλλου, και προεκλογικά.
Επιβεβαιωθήκατε, μάλιστα, και από την έκθεση της Γενικής Ελέγκτριας για το 2011…
Η έκθεση φωτογράφιζε, πράγματι, ένα δήμο με: Ρυθμούς αύξησης εσόδων 2,7% και δαπανών 8,3%. Αναλογία χρέους δήμου προς έσοδα 367,8%. Αύξηση δαπανών μισθολογίου κατά €1 εκ και 21 περισσότερα άτομα μόνιμο προσωπικό (Από το 2007 μέχρι το 2011 +42 άτομα). Υπερωρίες και επιδόματα της τάξης των €765.000, καθώς και αναλογία δαπανών προσωπικού προς έξοδα 62,4%. Κανένας οργανισμός δεν μπορεί να λειτουργεί κάτω από τέτοιες συνθήκες, πόσω μάλλον να είναι σε θέση να αντιμετωπίσει τη σημερινή οικονομική κρίση.
Τολμηρές οι αποφάσεις
Πώς δράσατε, λοιπόν, ενόψει των πιο πάνω δεδομένων;
Τολμήσαμε και πήραμε αποφάσεις, τροχοδρομώντας διορθωτικές ενέργειες που για το 2012 είχαν ως αποτέλεσμα τη μείωση του ελλείμματος του δήμου από την αρχική εκτίμηση των €7εκ σε €3 εκ, ενώ εργαζόμαστε ώστε το 2013 το έλλειμμα να μηδενιστεί. Κι αν εμείς πετύχαμε κάτι τέτοιο, σε μια χρονιά δύσκολη και με μειωμένη κρατική χορηγία κατά 30% - δηλαδή €4 εκ - σκεφτείτε πόσα πολλά θα μπορούσαμε να κάνουμε με αυτά τα €4 εκ ή πόσα πολλά θα μπορούσαν να είχαν γίνει στην πόλη τα προηγούμενα χρόνια με αυτά τα λεφτά.
Δραστικές οι περικοπές
Πώς καταφέρατε να μειώσετε το κόστος λειτουργίας του Δήμου;
Πολλές από τις ενέργειες μας αφορούσαν στις μισθολογικές δαπάνες. Προχωρήσαμε σε πάγωμα μισθών, προσαυξήσεων και προσλήψεων, μείωση υπερωριών και επιδομάτων και υιοθέτηση σχεδίου ωφελημάτων πλεονασμού για μερίδα εργαζομένων στο δήμο - σε συνεργασία και συμφωνία με τους κοινωνικούς εταίρους - με τρόπο δίκαιο που δεν θυματοποιεί κανένα μέλος του εργατικού δυναμικού του δήμου. Στο τέλος του 2012 ο αριθμός του μόνιμου προσωπικού μειώθηκε στα 500 άτομα, από 535 στο τέλος του 2011, ενώ στα τέλη του 2013 εκτιμούμε ότι θα είναι 450.
Την ίδια ώρα περιορίσαμε τις υπερωρίες και τα επιδόματα σχεδόν κατά το ήμισυ σε σχέση με το 2011 και σε επίπεδα χαμηλότερα του 2007, παρά τις αυξημένες υποχρεώσεις μας λόγω Προεδρίας και αναζωογόνησης του ιστορικού κέντρου.
Πέρα από τη μείωση των μισθολογικών δαπανών μελετήσατε και θέματα παραγωγικότητας;
Ασφαλώς. Θέσαμε ως προτεραιότητα την αύξηση της αποδοτικότητάς μας, που σε τελική ανάλυση σημαίνει ότι θα δουλεύουμε αποτελεσματικότερα με μειωμένο κόστος.
Ήδη αναδιοργανώσαμε τα δρομολόγια των οχημάτων αποκομιδής σκυβάλων από 19 σε 17, αλλά την ίδια ώρα αυξήσαμε το επίπεδο καθαριότητας στην πόλη. Εκπαιδεύσαμε τους τμηματάρχες μας στη στοχοθέτηση, εφαρμόσαμε με ελέγχους το ηλεκτρονικό σύστημα προσέλευσης και αποχώρησης με τυχόν ελλείψεις στο ωράριο να έχουν επιπτώσεις στο μισθό. Ακόμα, επιβάλαμε «τιμωρίες» - απολύσεις και αποκοπή μισθού - για πειθαρχικά αδικήματα, όπως η τέλεση δεύτερης εργασίας σε εργάσιμες ώρες του δήμου και η κατάχρηση αδειών ασθενείας, αλλά την ίδια στιγμή επιβραβεύουμε την καλή απόδοση με προαγωγές.
Η αύξηση της αποδοτικότητας είναι ένα πραγματικά μεγάλο στοίχημα για το δήμο, αφού μέσα στο 2013 καλούμαστε να παρέχουμε ποιοτικές υπηρεσίες με λιγότερο προσωπικό.
Ασφυξία από το κούρεμα
Πώς θα διαχειριστείτε τα κονδύλια, προκειμένου να προχωρήσετε με το έργο σας, από τη στιγμή που τα έσοδα από παντού μειώνονται;
Η μείωση των εσόδων αποτελεί, σίγουρα, πρόκληση για το δήμο. Μέχρι σήμερα είχαμε να αντιμετωπίσουμε τις σημαντικές μειώσεις στην κρατική χορηγία. Στον προϋπολογισμό μας για το 2013 είχαμε λάβει συγκεκριμένα μέτρα για αύξηση των εσόδων και διαχείριση των κονδυλίων μας με τέτοιο τρόπο, ώστε να ανταποκριθούμε στο έργο μας.
Οι πρόσφατες αποφάσεις του Eurogroup, όμως, οδηγούν σε κατάσταση οικονομικής ασφυξίας το Δήμο Λευκωσίας και εγκυμονούν τον κίνδυνο του απόλυτου αδιεξόδου, σε σχέση με τους όρους και τις δυνατότητες ουσιαστικής λειτουργίας του.
Θα μπορούσατε να γίνετε πιο συγκεκριμένος αναφορικά με την περαιτέρω μείωση των εσόδων;
Εκτιμούμε ότι θα βρεθούμε αντιμέτωποι με επιπρόσθετες μειώσεις εσόδων - τόσο της κρατικής χορηγίας όσο και άλλων που προκύπτουν από τα διάφορα τέλη, άδειες και δικαιώματα, όπως, επαγγελματικό φόρο, τέλη αποκομιδής σκυβάλων κτλ. - αλλά και από άλλες δραστηριότητες του δήμου. Εκτιμούμε ότι αυτά θα επηρεαστούν δραματικά λόγω «φυγής» ή και του κλεισίματος πολλών επιχειρήσεων, αλλά και πιθανής αδυναμίας των συμπολιτών μας να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους.
Μπαίνουμε, λοιπόν, σε μια λογική εκτάκτου δράσης. Ως αποτέλεσμα υποχρεωνόμαστε να επανεξετάσουμε τις προτεραιότητές μας, προκειμένου να διασφαλίσουμε υπηρεσίες κρίσιμες για την καθημερινότητα της πόλης και των κατοίκων της. Οι κύριοι άξονες αυτής της προσπάθειας αφορούν στην υγεία, την καθαριότητα, την ασφάλεια των δημοτών και την κοινωνική πρόνοια.
Θέλουμε Κέντρο σύγχρονο
Τι θα γίνει στη Μακαρίου και τους άλλους εμπορικούς δρόμους
Ο δήμος έχει ένα όραμα, το οποίο συντίθεται από έργα. Πόσο επηρεάζονται αυτά;
Δεδομένου ότι έχουμε ενημερωθεί πως διασφαλίζονται οι καταθέσεις του δήμου και του κράτους σε συγχρηματοδοτούμενα από τα διαρθρωτικά ταμεία αναπτυξιακά έργα, δεν βλέπω κάποιο λόγο γιατί να μην προχωρήσουν.
Ποια είναι σχέδιά σας για ανάπλαση των εμπορικών δρόμων και ιδιαίτερα της Μακαρίου, η οποία τείνει να εξελιχθεί σε λεωφόρο - φάντασμα με επιχειρήσεις ολοένα να κλείνουν;
Η δημιουργία ενός σύγχρονου Κέντρου προϋποθέτει σειρά δράσεων - που στο σύνολό τους μπορούν να φέρουν το επιθυμητό αποτέλεσμα - και έχουμε τα σχέδιά μας για το σκοπό αυτό. Στο κέντρο της πρωτεύουσας χρειάζεται να δοθούν πολεοδομικά, οικονομικά και άλλα κίνητρα, για να αποκτήσει τα αναγκαία συγκριτικά πλεονεκτήματα σε σχέση με τις άλλες περιοχές.
Για επίσπευση της διαδικασίας ο δήμος διεκδίκησε από το Τμήμα Πολεοδομίας και ανέλαβε το σχεδιασμό της ανάπλαση των δρόμων Μακαρίου - η οποία και θα μονοδρομηθεί -, Στασικράτους και Ευαγόρου. Ο σχεδιασμός αναμένεται να ολοκληρωθεί αρχές του 2014, ώστε να συμπεριληφθεί στο νέο πρόγραμμα συγχρηματοδότησης από τα ευρωπαϊκά διαθρωτικά ταμεία.
Τα πλάνα που αναφέρατε εντάσσονται στο πλαίσιο ενός γενικότερου σχεδιασμού;
Προχωρήσαμε στην εκπόνηση μελέτης του Σχεδίου Περιοχής του Κέντρου, προσδοκώντας στην υιοθέτηση και εφαρμογή του, ώστε να δώσει νέα πορεία ανάπτυξης, προσελκύοντας νέες επενδύσεις. Περιμένουμε όπως αυτό εγκριθεί από την Κυβέρνηση και ενσωματωθεί στο Τοπικό Σχέδιο Λευκωσίας.
Πιέζουμε, επίσης, τις αρμόδιες υπηρεσίες του κράτους στη λήψη των αναγκαίων μέτρων για την αποσυμφόρηση της τροχαίας κίνησης στο κέντρο της πόλης, με σωστή επένδυση σε ένα καινοτόμο δίκτυο μαζικής δημόσιας συγκοινωνίας.
Ποια έργα θεωρείτε απαραίτητο να προχωρήσουν στην πόλη;
Απαιτούμε από το κράτος την υλοποίηση μεγάλων έργων, όπως είναι η ανάπλαση του παλιού ΓΣΠ, η δημιουργία νέου αρχαιολογικού μουσείου και μεγάρου πολιτισμού. Εύλογα κάποιος μπορεί να πει ότι το μέλλον αυτών των έργων σήμερα μπορεί να φαντάζει αμφίβολο, αλλά αν τροχοδρομηθούν και όταν ολοκληρωθούν, σε συνδυασμό με την Πλατεία Ελευθερίας θα γίνουν πόλοι έλξης επισκεπτών και επενδυτών στο κέντρο της πόλης.
Θέλω, όμως, να επανέλθω στη Μακαρίου, λέγοντας πως για να γίνει όπως πρώτα χρειαζόμαστε τη στήριξη όλων των οργανωμένων φορέων, καταστηματαρχών, ιδιοκτητών, επενδυτών, δημοτών και κυρίως της Κυβέρνησης. Πρέπει όλοι να συγχρονιστούμε και να δουλέψουμε μαζί για την επίτευξη του ίδιου στόχου: Να πιέσουμε, επιτέλους, την Κυβέρνηση να αναλάβει τις ευθύνες της όσον αφορά στο κέντρο της πόλης.
Πολλοί ιδιοκτήτες καταστημάτων στη Μακαρίου προτείνουν: Να μονοδρομηθεί η λεωφόρος. Η μισή να γίνει πάρκινγκ με παρκόμετρα και κατά τα Σαββατοκύριακα να είναι δωρεάν. Να γίνει οργανωμένη προσπάθεια από το δήμο να μειωθούν τα ενοίκια. Ποια η θέση σας;
Είμαστε σε συνεχή επαφή με τους συνδέσμους καταστηματαρχών του αστικού εμπορικού κέντρου, με στόχο οργανωμένα να ασκήσουμε πίεση στην κεντρική Κυβέρνηση, ώστε να δοθούν κίνητρα για αναστρέψουμε τις αρνητικές συνέπειες της μέχρι σήμερα πολεοδομικής πολιτικής. Να προσθέσω, μάλιστα, ότι έχω συναντηθεί με πολλούς ιδιοκτήτες και έχω ζητήσει μείωση ενοικίων. Κάποιοι ανταποκρίθηκαν.
Πού σκαλώνουν τα έργα…
Γιατί έχει σκαλώσει το έργο για το νέο δημαρχείο;
Η απαίτηση του Τμήματος Αρχαιοτήτων το 2009 να διαφοροποιηθεί το αρχιτεκτονικό σχέδιο έχει επιφέρει τεράστιες καθυστερήσεις στο χρονοδιάγραμμα κατασκευής του, αλλά και μεγάλες αυξήσεις στον προϋπολογισμό.
Το Τμήμα Αρχαιοτήτων είναι οικονομικά υπεύθυνο, αφού συμφώνησε στη νέα χωροθέτηση του συγκεκριμένου έργου μετά την ανεύρεση αρχαιοτήτων και στην πορεία προβάλλουν συνεχώς εμπόδια στην υλοποίησή του, αυξάνοντας τον προϋπολογισμό του έργου στα €16 εκ από τα €11 εκ που είχε προϋπολογιστεί αρχικά. Εδώ χρειάζεται ουσιαστική εμπλοκή του Κράτους, διότι οι αποφάσεις ενός τμήματός του μας αυξάνουν τον προϋπολογισμό χωρίς να μας διευκρινίζουν ποιος θα επωμισθεί αυτό το επιπλέον κόστος.
Πώς θα προχωρήσετε, τελικά, με το παλιό ΓΣΠ, το Δημοτικό Θέατρο και το Μέγαρο Πολιτισμού; Είναι αποφάσεις κι έργα που εκκρεμούν.
Το Δημοτικό Θέατρο είναι ένας χώρος που σημάδεψε πολιτιστικά πολλές γενιές της πόλης μας και που αναμφίβολα θέλουμε να αξιοποιήσουμε. Μετά την άρνηση της Βουλής για εκμετάλλευση του χώρου για τις ανάγκες της και την έλλειψη οικονομικής στήριξης από το Κράτος αρχίσαμε να μελετούμε τρόπους αξιοποίησης του θεάτρου, διερευνώντας παράλληλα και τη δυνατότητα εμπλοκής και του ιδιωτικού τομέα.
Για τα έργα ανάπλασης της περιοχής του παλιού ΓΣΠ, αλλά και για το μέγαρο πολιτισμού, παρόλο που βρίσκονται στο δήμο δεν είμαστε εμείς ο υπεύθυνος φορέας, όπως πολλοί νομίζουν. Είμαστε, όμως, ένθερμοι υποστηριχτές και παρακολουθούμε στενά την εξέλιξη των διαβουλεύσεων υλοποίησής τους.
Πώς προχωρούν οι υπεύθυνοι φορείς για τα δυο αυτά έργα;
Ο υπεύθυνος φορέας για το έργο της ανάπλασης της περιοχής του παλιού ΓΣΠ είναι το Υπουργείο Εσωτερικών. Για το έργο αυτό ολοκληρώθηκε η τεχνοοικονομική μελέτη. Με επιστολή μας στο Τμήμα Πολεοδομίας εισηγηθήκαμε τη μείωση του έργου, για να μειωθεί το κόστος του και να δοθεί συνδυασμός αντισταθμιστικών μέτρων. Ο συνδυασμός αυτός πρέπει να συμπεριλαμβάνει παραχώρηση κρατικού ακινήτου με στόχο τη δημιουργία ψηλού κτιρίου και με μερική μίσθωση του κτιρίου από την Κυβέρνηση να δοθεί συντελεστής δόμησης και να συνεισφέρει το Κράτος χρηματικά. Για το μέγαρο πολιτισμού υπεύθυνος φορέας είναι το Ίδρυμα Πολιτισμού. Από την πλευρά μας διεκδικήσαμε και πετύχαμε την αποδέσμευση του «σταυρωμένου» κονδυλίου στη Βουλή, αλλά ακόμη αναμένουμε ενημέρωση για το αν και πότε θα προχωρήσει το έργο.
Τολμούμε και απαιτούμε
Ποια είναι η φιλοσοφία σας και τα άμεσα σχέδιά σας για την πόλη;
Θυμίζω ότι λειτουργούμε κάτω από τις πλέον δύσκολες συνθήκες της χειρότερης οικονομικής κρίσης της πρόσφατης ιστορίας μας. Μιας κρίσης που από οικονομική εξελίσσεται σε κοινωνική, πολιτική και εθνική. Ο Δήμος Λευκωσίας καλείται να επιβιώσει σε μια περίοδο που η Κυβέρνηση αδυνατεί να στηρίξει την τοπική αυτοδιοίκηση και που οι αποφάσεις του Eurogroup εγκυμονούν μεγάλους κινδύνους για την τοπική αυτοδιοίκηση.
Μέσα στο 2012 εμείς τολμήσαμε, πήραμε αποφάσεις, προχωρήσαμε σε σημαντικές τομές και ξεκινήσαμε να κάνουμε τη λειτουργία μας ορθολογική. Πιστεύω ότι στο δήμο μας, αλλά και σε άλλους δήμους, τέτοιες αποφάσεις έπρεπε να είχαν ληφθεί πολύ νωρίτερα. Η αναβολή τους ζημίωσε το δήμο και τους δημότες.
Θεωρώ, μάλιστα, ιδιαιτέρως σημαντικό ότι τολμήσαμε αποφάσεις, μέσα από ένα νέο τρόπο λειτουργίας, που χαρακτηρίζεται, κυρίως, από ομαδικότητα και μέσα από διαδικασίες διαλόγου και συναίνεσης. Όλα αυτά σε συνεχή επικοινωνία με τους δημότες, των οποίων η ενημέρωση και συμμετοχή είναι για μας καθοριστικός παράγοντας για να πετύχουμε τους στόχους μας.
Στις δύσκολες αυτές στιγμές που περνούμε δεν πρέπει να σταματήσουμε να προωθούμε την ανάπτυξη. Η πόλη μας χρειάζεται έργα για να δώσει και το μήνυμα στους κατοίκους της ότι, παρά τις δυσκολίες, υπάρχει θέληση και προοπτική. Προς αυτή την κατεύθυνση ανέκαθεν θεωρούσαμε σημαντική τη συνεργασία με τον ιδιωτικό τομέα, αλλά και την ουσιαστική εμπλοκή του Κράτους, που θα λειτουργούσε ενθαρρυντικά, προκειμένου να πειστεί και ο ιδιωτικός τομέας να κάνει το ίδιο.
Δεν τα βάζετε κάτω, λοιπόν, στα δύσκολα;
Οι εξαιρετικά δυσμενείς εξελίξεις των τελευταίων ημερών έχουν αλλάξει τα δεδομένα και μας έχουν βάλει σε νέα τροχιά. Εμείς, όμως, έχουμε εκλεγεί για τα δύσκολα και τώρα για τα εξαιρετικά δύσκολα. Εμμένουμε στη θέση πως μια νέα αρχή προϋποθέτει ότι το Κράτος θα στηρίξει την τοπική αυτοδιοίκηση. Πρέπει όλοι να αντιληφθούμε ότι ο δήμος δεν μπορεί να στηριχθεί από μόνος του και γι’ αυτό ζητούμε από τις επιχειρήσεις και τους δημότες να ανταποκριθούν με υπευθυνότητα στις υποχρεώσεις τους. Από τη δική μας πλευρά θα εργαστούμε σκληρά, με θέληση και αποφασιστικότητα, ώστε να διασφαλίσουμε την παροχή υπηρεσιών που δικαιούται και περιμένει ο δημότης.
