Η πολύχρονη ιστορία των Κυπριακών Αερογραμμών είναι γεμάτη δυσκολίες και αναταράξεις. Σε τακτά, θα έλεγε κανείς, χρονικά διαστήματα, η εταιρεία αντιμετώπιζε σοβαρές οικονομικές δυσκολίες, ωστόσο κατάφερνε να αναπτύσσεται και να συνδέει το νησί με πληθώρα προορισμών. Βαρύνουσας σημασίας ήταν ο ρόλος των Κυπριακών Αερογραμμών κατά την τουρκική εισβολή όταν η Κύπρος αποκόπηκε από τον έξω κόσμο καθώς καμιά εταιρεία δεν πραγματοποιούσε πτήσεις πλην του κρατικού μας αερομεταφορέα. «Γι αυτό», όπως είπε προ ημερών και ο Πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Οικονομικών Νικόλας Παπαδόπουλος, «έχουμε χρέος να διατηρήσουμε τις Κυπριακές Αερογραμμές, οι οποίες προϋπήρχαν της Κυπριακής Δημοκρατίας. Σίγουρα πρόκειται για ένα πολύ δύσκολο εγχείρημα, αλλά οφείλουμε να προσπαθήσουμε», σημείωσε χαρακτηριστικά.

Τα λάθη και οι δυσκολίες
Όπως προαναφέρθηκε, οι Κυπριακές Αερογραμμές βρέθηκαν κατά καιρούς αντιμέτωπες με δύσκολες καταστάσεις, τις οποίες με τον ένα ή τον άλλο τρόπο κατάφερναν να ξεπερνούν. Κομβικό σημείο για την εταιρεία φαίνεται να αποτέλεσε η ελευθεροποίηση των αιθέρων με την ένταξη της χώρας μας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Όπως αποδείχτηκε εκ των υστέρων η εταιρεία δεν είχε προετοιμαστεί κατάλληλα για να αντιμετωπίσει τις συνέπειες αυτής της εξέλιξης, με αποτέλεσμα σταδιακά να χάνει σημαντικό μερίδιο αγοράς και κατ’ επέκταση έσοδα από τους πλέον σημαντικούς για την ίδια προορισμούς , όπως ήταν η Αθήνα, η Θεσσαλονίκη και το Λονδίνο. Αυτό, σε συνδυασμό με την κατακόρυφη αύξηση της τιμής των καυσίμων τα τελευταία χρόνια, αλλά και ορισμένες επιλογές οι οποίες κόστισαν σημαντικά ποσά στην εταιρεία και δεν φαίνεται να απέδωσαν τα αναμενόμενα (ίδρυση και αργότερα κλείσιμο της HellasJetστην Ελλάδα) έφεραν τις Κυπριακές Αερογραμμές σε αρκετά δύσκολη οικονομική κατάσταση. Παρά το γεγονός ότι μετά την εφαρμογή του Σχεδίου Αναδιάρθρωσης πριν από περίπου 5 – 6 χρόνια, ακολούθησαν λίγα χρόνια υγιούς σχετικά πορείας, εντούτοις ουσιαστικά η εταιρεία δεν κατάφερε ποτέ να ανακάμψει και να εξυγιανθεί.

Στο σήμερα…
Η εταιρεία, σύμφωνα και με τα όσα είδαν τις τελευταίες μέρες το φως της δημοσιότητας, βρίσκεται σε ιδιαίτερα δύσκολη θέση. Μέσα σε όλα τα άλλα, η νέα διακυβέρνηση υπό το Νίκο Αναστασιάδη πρέπει να χειριστεί άμεσα και το συγκεκριμένο ζήτημα, καθώς οι ζημιές που ανακοίνωσε προ ημερών η εταιρεία, δεν αφήνουν πολλά χρονικά περιθώρια. Ήδη το Δ.Σ. των Κυπριακών Αερογραμμών μετέβη στο Προεδρικό και είχε συνάντηση τόσο με τον ίδιο τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, όσο και με τους υπουργούς Οικονομικών και Συγκοινωνιών που είναι άμεσα υπεύθυνοι για την εταιρεία. Οι επαφές έγιναν στη σκιά της επιστολής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία ανακοίνωνε ότι ξεκινά έρευνα σε σχέση με το θέμα της αύξησης κεφαλαίου της εταιρείας και κατά πόσο αυτό συνιστά κρατική ενίσχυση από μέρους της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Σύμφωνα με πληροφορίες, το ΔΣ των ΚΑ, μετά τη συνάντηση που είχε στο Προεδρικό με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, ανέλαβε την υποχρέωση να ετοιμάσει ολοκληρωμένη πρόταση με όλα τα σενάρια που έχει ενώπιον του όπως διαμορφώνονται τα δεδομένα, από το πιο ήπιο στο πιο ακραίο, και να την καταθέσει ενώπιον της διυπουργικής επιτροπής και των συντεχνιών για διάλογο.Το ΔΣ της εταιρείας, κλήθηκε από τον Πρόεδρο Αναστασιάδη όπως σε μία εβδομάδα ετοιμάσει το σχέδιο.
Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, η επιστολή της Κομισιόν, η οποία ζητά διευκρινίσεις για την αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου της εταιρείας, φαίνεται να δημιουργεί ανησυχίες. Ενώπιον της Ευρωπαϊκής Επιτροπής φαίνεται να υπάρχουν και καταγγελίες από ανταγωνιστικές προς τις Κυπριακές Αερογραμμές εταιρείες για αθέμιτο ανταγωνισμό στην Κύπρο.

Πολύ δύσκολα τα πράγματα
«Τα πράγματα είναι πολύ δύσκολα στις Κυπριακές Αερογραμμές», παραδέχεται ο νέος υπουργός Συγκοινωνιών και Έργων Τάσος Μητσόπουλος. Όπως ανέφερε, την πρώτη μέρα ανάληψης του χαρτοφυλακίου του υπουργείου, του δόθηκε ένα έγγραφο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που αφορούσε στην εκκίνηση της διαδικασίας για τη διερεύνηση της διαδικασίας κατά πόσο η βοήθεια που έχει δοθεί προς τις ΚΑ είναι συμβατή με σχετικό άρθρο της ευρωπαϊκής συνθήκης. Διαβάζοντας το έγγραφο, είπε, διαπίστωσε ότι η διαδικασία αυτή ουσιαστικά έχει ξεκινήσει από παλαιότερα στις 20 Φεβρουαρίου του 2012. «Από το περιεχόμενο του εγγράφου, εξάγεται το συμπέρασμα ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αισθάνεται κατά κάποιον τρόπο εξαπατημένη, είτε διότι δεν ενημερώθηκε εγκαίρως, είτε της δόθηκαν στοιχεία που δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα, είτε δεν έγιναν σεβαστές οι συμβατικές υποχρεώσεις της Κύπρου».
«Είναι χαρακτηριστικό», είπε, ότι «στο έγγραφο επισημαίνεται πως σύμφωνα με τον κανονισμό της ΕΕ 659/99 για οποιαδήποτε κρατική στήριξη θα πρέπει να υπάρχει προηγουμένως έγκριση από την ΕΕ».
«Επειδή η συγκεκριμένη συμβατική υποχρέωση δεν έγινε σεβαστή από τις ΚΑ, ενημερώθηκαν από την επιτροπή με επιστολές στις 10 Ιανουαρίου του 2013 ότι το μέτρο, δηλαδή η κρατική στήριξη, είναι παράνομη ενέργεια».
«Πήγαμε ανάποδα. Εάν θέλαμε να μην προκαλούσαμε αχρείαστες συγκρούσεις και τριβές τουλάχιστον θα έπρεπε ν’ ακολουθούσαμε τις διαδικασίες», σημείωσε ο κ. Μητσόπουλος και πρόσθεσε: «Βρισκόμαστε μπροστά σε μία σκληρή πραγματικότητα. Θα πρέπει να δώσουμε μία από τις πολλές μάχες που καλείται να δώσει αυτή η κυβέρνηση».

ΚΑ: Αναμενόμενη η απόφαση
Ο πρόεδρος του ΔΣ των ΚΑ Σταύρος Σταύρου δήλωσε ότι η απόφαση της Κομισιόν ήταν αναμενόμενη, καθώς, όπως επισήμανε, ήταν μέρος της διαδικασίας. Σημείωσε ότι η κυπριακή πλευρά θα επανέλθει επί τούτου για να δώσει περαιτέρω λεπτομέρειες και εξηγήσεις για τα όσα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ζητά να πληροφορηθεί.
Κληθείς να σχολιάσει την επισήμανση της ΕΕ ότι εγείρεται θέμα καθώς διαφαίνεται παραβίαση των κανονισμών περί των κρατικών ενισχύσεων, ο πρόεδρος των ΚΑ εξήγησε ότι στην περίπτωση των ΚΑ το όλο ζήτημα ξεκίνησε από τον περασμένο Φεβρουάριο του 2012, στο πλαίσιο της αύξησης του μετοχικού κεφαλαίου της εταιρείας.
Σημείωσε ότι «αν η έρευνα της Κομισιόν κρατήσει πολύ χρόνο για να προωθηθεί το σχέδιο αναδιάρθρωσης όπως έχει γίνει αποδεκτό με την οικονομική ενίσχυση των €105 εκ. όπως μας υπέδειξαν οι εμπειρογνώμονες, τότε οι ΚΑ δεν θα μπορέσουν να λειτουργήσουν».
«Εάν αυτά τα εκατομμύρια δεν έρθουν μέσα με τον ένα ή τον άλλο τρόπο δεν θα μπορέσουμε να κάνουμε θαύματα. Θα πρέπει από μόνοι μας να δημιουργήσουμε προοπτικές και με καλή θέληση όλοι να λύσουμε τα προβλήματα. Σε αντίθετη περίπτωση θα κλείσουμε».

Πιλότοι: Αξιώνουν αναδιάρθρωση
Έκκληση προς την κυβέρνηση όπως εγκύψει στους προβληματισμούς της Παγκύπριας Συντεχνίας Πιλότων σε σχέση με τη μη εφαρμογή του σχεδίου αναδιάρθρωσης των Κυπριακών Αερογραμμών, απηύθυνε με επιστολή της προς τους υπουργούς Οικονομικών, Συγκοινωνιών και Εργασίας η ΠΑΣΥΠΙ, κάνοντας, παράλληλα λόγο για τεράστιες ευθύνες των διοικούντων την εταιρεία.
Όπως αναφέρει δελτίο Τύπου της ΠΑΣΥΠΙ, «απόδειξη της ανικανότητας του ΔΣ και της διεύθυνσης να υλοποιήσει το σχέδιο, το οποίο ετοιμάστηκε από ξένους εμπειρογνώμονες είναι οι ζημιές που συνεχίζονται τα τελευταία χρόνια με αποκορύφωμα τα €55 εκ. ζημιές του 2012». Οι ξένοι εμπειρογνώμονες, συνεχίζει η ΠΑΣΥΠΙ, «αναφέρουν ξεκάθαρα στο σχέδιο που ετοίμασαν ότι η εταιρεία διαθέτει πλεονεκτήματα και μπορεί να εισέλθει στην κερδοφορία εφόσον εφαρμοστεί το σχέδιο αναδιάρθρωσης».

Η συντεχνία των πιλότων αναφέρει στη συνέχεια ότι οι Κυπριακές Αερογραμμές εξυπηρετούν τους Κύπριους πολίτες με πολλαπλούς τρόπους, με τον αριθμό των επιβατών που διακινούνται από τις Κυπριακές Αερογραμμές να ανέρχεται σε περίπου 1 εκατομμύριο το χρόνο.
Παράλληλα, δηλώνουν ότι οι Κυπριακές Αερογραμμές στέκονται ως αντιστάθμισμα στις προσπάθειες αναβάθμισης του παράνομου αεροδρομίου της Τύμπου, αλλά και ως εταιρεία που δεν επιτρέπει σε οποιουσδήποτε ξένους αερομεταφορείς να δημιουργήσουν μονοπώλια με αποτέλεσμα την αύξηση στις τιμές των αεροπορικών εισιτηρίων.
Ωστόσο, δηλώνουν πως για να μπορέσει η εταιρεία να διατηρήσει το ρόλο τον οποίο διαδραματίζει τα τελευταία 65 χρόνια έτσι ώστε να μπορεί να ανταγωνίζεται επί ίσοιςόροις με τις ξένες αεροπορικές εταιρείες που πετούν προς την Κύπρο, θα έπρεπε το εκάστοτε Διοικητικό Συμβούλιο και η διεύθυνση της εταιρίας να υλοποιούσαν τα σχέδια αναδιάρθρωσης και εξυγίανσης της εταιρείας τα τελευταία χρόνια.

Στην Ελλάδα πάει καλά
Η Cyprus Airways ανακηρύχθηκε στην Ελλάδα η ταχύτερα αναπτυσσόμενη αεροπορική εταιρία κατά το 2012  ανάμεσα στις 10 εταιρίες που κατέγραψαν την υψηλότερη επιβατική  κίνηση εντός του έτους, δραστηριοποιούμενες στο Διεθνές Αεροδρόμιο Αθηνών. Η μεγάλη αυτή τιμητική διάκριση για την αεροπορική εταιρεία της Κύπρου, προήλθε από τις αρχές του Διεθνούς Αεροδρομίου «Ελευθέριος Βενιζέλος», οι οποίες  σε ειδική τελετή πρόσφεραν στην Εταιρεία το αντίστοιχο βραβείο.
Η βράβευση πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του 13ου Συνεδρίου Μάρκετινγκ Αεροπορικών Εταιρειών που διοργάνωσε το Διεθνές Αεροδρόμιο Αθηνών  στο οποίο συμμετείχαν κορυφαίοι εκπρόσωποι αεροπορικών εταιρειών που δραστηριοποιούνται στο «Ελευθέριος Βενιζέλος» καθώς επίσης και  τουριστικοί παράγοντες της χώρας.
Εκ μέρους των Κυπριακών Αερογραμμών   το βραβείο παρέλαβε ο Γιώργος Αντώναρος, Διευθυντής Πωλήσεων Ελλάδας, ο οποίος υπογράμμισε ότι η  Εταιρία αναπτύσσεται με ένα εξαιρετικό ρυθμό  στην χώρα.
Πρόκειται για μια πολύ σημαντική διάκριση, αν αναλογιστεί κανείς ότι μόλις στα τέλη του περασμένου Οκτωβρίου οι Κυπριακές Αερογραμμές ενίσχυσαν τα δρομολόγιά τους στις εσωτερικές πτήσεις μεταξύ των αεροδρομίων Αθηνών, Θεσσαλονίκης, Ηρακλείου και Ρόδου.

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
Άρχισε έρευνα
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κίνησε έρευνα σε βάθος σχετικά με ορισμένα δημόσια μέτρα στήριξης υπέρ της Cyprus Airways. Κατά το παρόν στάδιο, η Επιτροπή αμφιβάλλει κατά πόσο τα μέτρα αυτά είναι σύμφωνα με τους κανόνες της ΕΕ περί κρατικών ενισχύσεων. Η κίνηση έρευνας σε βάθος παρέχει στα ενδιαφερόμενα τρίτα μέρη την ευκαιρία να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σχετικά με τα υπό εξέταση μέτρα χωρίς να προδικάζει το αποτέλεσμα της έρευνας. Ωστόσο, η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι κανένα πρόσθετο μέτρο κρατικής ενίσχυσης υπέρ της Cyprus Airways δεν πρέπει να τεθεί σε εφαρμογή χωρίς την προηγούμενη έγκριση της Επιτροπής.

Η Επιτροπή κίνησε προκαταρκτική έρευνα τον Φεβρουάριο του 2012, όταν πληροφορήθηκε από δημοσιεύματα του Τύπου ότι προβλεπόταν αύξηση κεφαλαίου για την Cyprus Airways. Η αύξηση κεφαλαίου πραγματοποιήθηκε στις αρχές του 2013 και φαίνεται ότι το κυπριακό Δημόσιο συνεισέφερε ποσό ύψους 31,3 εκατ. ευρώ, ενώ η ιδιωτική συμμετοχή ήταν ελάχιστη. Ένα μέτρο δημόσιας στήριξης συνιστά κρατική ενίσχυση κατά την έννοια των κανόνων της ΕΕ εάν δεν θα είχε πραγματοποιηθεί υπό όρους που θα ήταν αποδεκτοί για έναν ιδιωτικό φορέα που ενεργεί βάσει των κανόνων της αγοράς. Κατά το παρόν στάδιο, η Επιτροπή αμφιβάλλει κατά πόσον η αύξηση κεφαλαίου πραγματοποιήθηκε υπό όρους της αγοράς. Μάλιστα, λαμβάνοντας υπόψη τις οικονομικές δυσχέρειες και τις προοπτικές βιωσιμότητας της εταιρείας, η πλειονότητα των ιδιωτών μετόχων αποφάσισε να μη συμμετάσχει στην αύξηση κεφαλαίου.

Επιπλέον, τον Δεκέμβριο του 2012 οι κυπριακές αρχές κοινοποίησαν στην Επιτροπή ενίσχυση διάσωσης με τη χορήγηση δανείου ύψους 73 εκατ. ευρώ υπέρ της Cyprus Airways. Φαίνεται ότι το 2013 εκταμιεύτηκαν ήδη πληρωμές στο πλαίσιο του εν λόγω δανείου. Κάτι τέτοιο θα αντέβαινε στη λεγόμενη «υποχρέωση αναμονής» που προβλέπουν οι κανόνες της ΕΕ περί κρατικών ενισχύσεων, σύμφωνα με την οποία κρατικές ενισχύσεις χορηγούνται μόνο κατόπιν έγκρισης της Επιτροπής. Επιπλέον, η Cyprus Airways είχε ήδη λάβει ενισχύσεις διάσωσης και αναδιάρθρωσης το 2007. Σύμφωνα με τους κανόνες της ΕΕ περί κρατικών ενισχύσεων, οι προβληματικές επιχειρήσεις μπορούν να λάβουν ενίσχυση διάσωσης και αναδιάρθρωσης μία μόνο φορά σε περίοδο 10 ετών (σύμφωνα με τη λεγόμενη αρχή της «εφάπαξ ενίσχυσης»). Η Επιτροπή διατηρεί επίσης αμφιβολίες κατά πόσον υφίσταται ένα αξιόπιστο σχέδιο αναδιάρθρωσης για την Cyprus Airways.
Τέλος, το κυπριακό Δημόσιο προτίθεται να χορηγήσει χαριστική αποζημίωση στους εργαζομένους της Cyprus Airways που θα απολυθούν, πέραν των όσων δικαιούνται βάσει της κυπριακής νομοθεσίας. Η Επιτροπή σημειώνει ότι η χαριστική χορήγηση αποζημίωσης στους απολυθέντες ενδέχεται να συνιστά πλεονέκτημα για την εταιρεία.

Ζημιές €56 εκ. το 2012
Στα €55,8 εκ. ανήλθαν οι ζημιές των Κυπριακών Αερογραμμών το 2012 έναντι ζημιών €23,9 εκ. το 2011. Η αύξηση των ζημιών αποδίδεται στο γεγονός ότι στα αποτελέσματα του 2011 περιλαμβάνονταν μη επαναλαμβανόμενα έσοδα €22 εκ. από την ανταλλαγή χρονοθυρίδων στο αεροδρόμιο Χίθροου του Λονδίνου μεταξύ της εταιρείας και της VirginAtlanticAirways και κέρδη €9,7 εκ. από την πώληση ενός αεροσκάφους Α320 και τριών εφεδρικών μηχανών. Αρνητικά επηρέασε επίσης η μεγάλη μείωση των εισοδημάτων της λόγω της οικονομικής κρίσης αλλά και η όξυνση του ανταγωνισμού.

Τα συνολικά εισοδήματα της εταιρείας μειώθηκαν κατά 17,6% στα €175,5 εκ. από €212,9 εκ. Η μείωση οφείλεται κυρίως στον περιορισμό των εσόδων από μεταφορά επιβατών και φορτίου. Οι θέσεις που προσφέρθηκαν στην αγορά ήταν μειωμένες λόγω της κατάργησης ζημιογόνων δρομολογίων και της μειωμένης ζήτησης λόγω της οικονομικής κρίσης και του εντεινόμενου ανταγωνισμού με αποτέλεσμα ο αριθμός των επιβατών που μεταφέρθηκαν να είναι μειωμένος. Τα λειτουργικά έξοδα μειώθηκαν κατά 16,7% στα €224,9 εκ. από €270,1 εκ.
Το 2011 τα λειτουργικά έξοδα ήταν αυξημένα γιατί περιλάμβαναν μη επαναλαμβανόμενα έξοδα και συγκεκριμένα αποζημιώσεις σε υπαλλήλους οι οποίοι αποχώρησαν από την εταιρεία με την εφαρμογή του σχεδίου πλεονασμού και τη ζημιά αποζημίωσης από την πώληση αεροσκαφών Α319. Ως αποτέλεσμα των πλεονασμών του 2011 υπήρχε μείωση στα έξοδα προσωπικού το 2012. Οι αποσβέσεις αεροσκαφών μειώθηκαν το 2012 λόγω της πώλησης των δύο αεροσκαφών Α319 και όλα τα άλλα έξοδα όπως καύσιμα, τέλη διαδρομής, τροφοδοσίας και τα έξοδα πωλήσεων μειώθηκαν το 2012 λόγω της μείωσης στον αριθμό πτήσεων και επιβατών.

Στο μεταξύ, στο 93,67% από 69,56% αυξήθηκε η συμμετοχή της κυβέρνησης στο μετοχικό κεφάλαιο των Κυπριακών Αερογραμμών. Όπως σημειώνεται, μετά την ολοκλήρωση στις 7 Φεβρουαρίου 2013 της αύξησης του μετοχικού κεφαλαίου της εταιρείας μέσω έκδοσης δικαιωμάτων προτίμησης και σύμφωνα με το μητρώο μελών που κατατέθηκε στο ΧΑΚ στο πλαίσιο της έκδοσης, το ποσοστό συμμετοχής της κυβέρνησης στο μετοχικό κεφάλαιο των ΚΑ αυξήθηκε από 69,56% στο 93,67%. Περαιτέρω, αναφέρεται, το ποσοστό συμμετοχής της EFG Eurobank στο κεφάλαιο της εταιρείας μειώθηκε από 5,21% σε 1,04%.