Στην Ερευνητική Επιτροπή για την οικονομία καταθέτει την Παρασκευή, 23 Αυγούστου, ο τέως Διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας, Αθανάσιος Ορφανίδης.

Μάλιστα, η κατάθεση Ορφανίδη πραγματοποιείται μία μέρα μετά την επεισοδιακή παρουσία Δημήτρη Χριστόφια στην Ερευνητική Επιτροπή, η οποία ολοκληρώθηκε άδοξα. Μεταξύ άλλων ο τέως Πρόεδρος της Δημοκρατίας εξέφρασε τη δυσφορία του για το ότι κλήθηκε να καταθέσει πριν τον κ. Ορφανίδη.

Σχεδόν πλήρης η αίθουσα των ακροάσεων της Ερευνητικής Επιτροπής στο Συνεδριακό, αφού η κατάθεση Ορφανίδη αναμένεται με μεγάλο ενδιαφέρον. Ο κ. Πικής ζήτησε από τον κ. Ορφανίδη να ορκιστεί και να συνεχίσουν με τη διαδικασία των ερωτοαπαντήσεων.

«Αυτός ήταν και ο λόγος που μου ζητήθηκε να έρθω στην Κύπρο το 2007, η ένταξη της Κύπρου στην Ευρωζώνη, απόφαση η οποία είχε ήδη ληφθεί. Δέχτηκα να αποδεχτώ αυτή τη θέση παρά κάποιους αρχικούς ενδοιασμούς που είχα για ανάληψη της θέσης Διοικητή της Κεντρικής» τόνισε ο κ. Ορφανίδης έπειτα από ερώτηση για το πότε ανέλαβε και γιατί τα ηνία της Κεντρικής.

Ο κ. Πικής ρώτησε για την κατάσταση της κυπριακής οικονομίας όταν ανέλαβε ως Διοικητής το 2007 με τον κ. Ορφανίδη να απαντά:

«Η κυπριακή οικονομία ήταν σε καλή κατάσταση όταν ανέλαβα, αλλά υπήρχαν και προκλήσεις. Διαρθρωτικής φύσης προκλήσεις, όπως για παράδειγμα οι συνταξιοδοτικές παροχές ήταν ένα πρόβλημα μη διαχειρίσμο. Ήταν μια ωρολογιακή βόμβα τόνισε ο Χαρίλαος Σταυράκης όταν ανέλαβε ΥΠΟΙΚ. Η ένταξή μας στην ΕΖ σήμαινε ότι θα χάναμε τη δική μας νομισματική πολιτική και θα έπρεπε να έχουμε σωστό πλαίσιο δημοσιονομικών».

«Άνοιξη του 2007 ο κ. Σαρρής, τότε υπουργός Οικονομικών, έκανε σχεδιασμούς για το πώς θα λυθεί το συνταξιοδοτικό ενόψει της ένταξής μας στην ΕΖ» ανέφερε ο κ. Ορφανίδης.

Για το πότε έσκασε η κυπριακή οικονομία
«Δύσκολη ερώτηση για το πότε ακριβώς παρουσιάστηκαν προβλήματα στην κυπριακή οικονομία. Είχαμε σε μια περίοδο αρκετών χρόνων, ουσιαστικά μια κατρακύλα. Μπορώ να πω ότι άρχισε μετά τις εκλογές του 2008 με την ανάληψη της νέας κυβέρνησης. Είχαμε ανατροπή των προσπαθειών της προηγούμενης κυβέρνησης για προσαρμογή στα νέα δεδομένα. Για παράδειγμα επί Τάσσου Παπαδόπουλου γινόταν προσπάθεια σύγκλισης με τα κριτήρια ένταξής μας. Το τι συνέβη μετά ήταν ότι από τον Μάρτιο του 2008 είναι ότι είχαμε μια ολική ανατροπή της φιλοσοφίας της δημοσιονομικής πολιτικής. Είχαμε αποφάσεις για αδικαιολόγητες αυξήσεις δαπανών. Τότε κινδύνευε η οικονομία από μια πιθανή φούσκα ακινήτων. Για αυτό τον λόγο πήραμε αυστηρά μέτρα για περιορισμό της κατανάλωσης. Δυστυχώς η πολιτική της κυβέρνησης ήταν τόσο καταναλωτική» τόνισε ο τέως Διοικητής.

Επιστολή στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας τον Απρίλιο του 2009
Ο κ. Πικής αναφέρθηκε σε επιστολή του κ. Ορφανίδη προς τον κ. Χριστόφια στις 15 Απριλίου του 2009, στην οποία αναφερόταν στην παγκόσμια οικονομική κρίση αλλά και στην επιδείνωση των δημοσίων οικονομικών. Για αυτό ρώτησε ο κ. Πικής εάν υπήρξε ανταπόκριση από το Προεδρικό.

Ο κ. Ορφανίδης απάντησε: «Η επιστολή εστάλη λίγους μήνες μετά την χειρότερη φάση που πέρασε ο κόσμος. Από το 2007 έως και το 2008 που επεκτάθηκε η κρίση σε όλο τον κόσμο θα έπρεπε να ληφθούν αποφάσεις για να αντέξουμε στις επιπτώσεις». Ο κ. Πικής επανήλθε πάντως στο ερώτημα εάν υπήρξε ανταπόκριση. Ο κ. Ορφανίδης απάντησε: «Δεν είχα ανταπόκριση σε καμία από τις επιστολές μου από το Προεδρικό, παρόλο που είχα επαφές με διάφορα πρόσωπα από το Προεδρικό όπως ο Τίτος Χριστοφίδης. Παράλληλα, ήταν πολύ δύσκολο να γίνουν κινήσεις αφού το Υπουργείο Οικονομικών δεν ήθελε τότε να προχωρήσει σε κινήσεις που έπρεπε να γίνουν. Πάντως, τον Αύγουστο του 2009 βρέθηκε με τον Πρέοδρο στο εξοχικό του στο Κελλάκι και έτσι άλλαξε κάπως η στάση της κυβέρνησης σχετικά με μέτρα που έπρεπε να ληφθούν».

Οι παρεμβάσεις, οι αδειοδοτήσεις και ο Βγενόπουλος
«Η συνθήκη του Μάαστριχτ καθορίστηκε η ανεξαρτησία των ΚΤ και έγιναν κατά την άποψή μου αντιδεοντολογικές παρεμβάσεις από την κυβέρνηση. Το 2008 είχαμε μια σύσκεψη με τον Χαρίλαο Σταυράκη στο γραφείο μου στην Κεντρική μαζί με κάποια άλλα στελέχη από το ΥΠΟΙΚ. Τότε μου ζήτησαν δύο πράγματα: Πρώτον: να μην κάνει δηλώσεις η ΚΤ που να αντιβαίνουν στην πολιτική της κυβέρνησης και Δεύτερον: ζήτησε να πουλήσουμε τον χρυσό της Κεντρικής ούτως ώστε να κατέγραφε έσοδα και η κυβέρνηση. Τότε εξηγήσαμε ότι θα ήταν αντιπαραγωγικό να έπαιρνε η ΚΤ τον ρόλο της κυβέρνησης, και θα έπρεπε θεσμικά να αναφέρεται σε μέτρα. Αυτό γίνεται σε όλες τις χώρες του κόσμου που λειτουργούν σωστά. Αντιδεοντολογικές παρεμβάσεις έγιναν κι άλλες φορές, για εξυπηρέτηση τραπεζικών συμφερόντων. Πρώτη φορά θυμάμαι όταν με πήρε ο ΥΠΟΙΚ για να αδειοδοτηθεί συγκεκριμένη ρωσική τράπεζα. Είχα ένα πρώτο και τελευταίο γεύμα με τον νεοδιορισθέντα σύμβουλο της ΚΤ, Μάριο Κλείτου. Και ο ίδιος επιχείρησε να με επηρεάσει για την αδειοδότηση. Στην πορεία έγιναν πιέσεις για εξυπηρέτηση συμφερόντων του κ. Ανδρέα Βγενόπουλου. Η διαμάχη άρχισε όταν η ΚΤ απέρριψε αίτημα της MIG για περαιτέρω συμμετοχή του ομίλου στη Λαϊκή. Μετά από ενδελεχή έλεγχο η ΚΤ θεώρησε πως δεν μπορούσε να γίνει κάτι τέτοιο. Έκανα τηλεφωνήματα και του εξήγησα να αποσύρει την αίτηση για να μην απορριφθεί επίσημα από την Κεντρική κάτι που θα ήταν χειρότερο και για τον Βγενόπουλο και για την εταιρεία του».

Για το κούρεμα των ελληνικών ομολόγων
Το 2012 πιστεύατε ότι μπορούσε να αντιμετωπιστεί χωρίς υπέρμετρη δυσκολία το κούρεμα, ρώτησε ο κ. Πικής με τον κ. Ορφανίδη να απαντά καταφατικά και να συμπληρώνει: «Θέλω να σας υπενθυμίσω ότι η ΕΖ βρίσκεται σε μια υπαρξιακή κρίση, ακόμη και σήμερα οι αγορές είναι καλμαρισμένες. Αλλά μετά τις εκλογές στη Γερμανία τον Σεπτέμβρη θεωρώ ότι θα υπάρξει ανάφλεξη της κρίσης στην ΕΖ. Τον Οκτώβριο του 2010 λήφθηκε μια φοβερά λανθασμένη απόφαση από την ΕΖ για την Ελλάδα, μετά από μια συνάντηση Σαρκοζί-Μέρκελ. Τότε λέχθηκε από τους δύο είναι πως στην ΕΖ σε περίπτωση που έχει μια χώρα πρόβλημα πρώτα θα ζητούμε συνεισφορά από τους ιδιώτες και μετά να δίνουμε στήριξη. Αυτό είναι το πλαίσιο που θέλω να έχω ως εισαγωγή και να πω ότι προκάλεσε πολύ μεγάλο προβληματισμό σε πολλούς ομολόγους μου. Ο κ. Τρισέ έκανε εκκλήσεις για ανατροπή αυτής της απόφασης. Το εποπτικό πλαίσιο που καθορίστηκε από τις ίδιες τις κυβερνήσεις να θεωρούν τα κρατικά ομόλογα ως μηδενικού ρίσκου ακόμη και εάν δεν ήταν. Από τη μια το εποπτικό πλαίσιο έλεγε πως ήταν μηδενικού ρίσκου και από την άλλη οι ηγέτες είπαν όταν υπάρχει πρόβλημα θα κάνουμε PSI. Η Κύπρος είναι από τα παραδείγματα που δείχνουν ότι με μεγαλύτερο τραπεζικό σύστημα είναι πολύ μεγαλύτερο από το ΑΕΠ μπορούσαν να έχουν πρόβλημα σε περίπτωση που λαμβανόταν απόφαση για PSI. Η Κύπρος ήταν στην ίδια θέση όπως η Ιταλία, η Ιρλανδία, η Ισπανία κ.α. Εάν πρώτα γινόταν ένα ταμείο για στήριξη των τραπεζών που θα είχαν πρόβλημα με τα κρατικά ομόλογα θα μπορούσαν και να στηριχθούν».

Παράλληλα, ο κ. Πικής σημείώσε: «Η Κύπρος αποκλείστηκε τον Μάιο του 2011 από τις αγορές. Τότε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας είπε στη Βιέννη ότι έχουμε χρεοκοπημένες τράπεζες που δημιουργούν Δυσπιστία στο σύστημα. Δεν νομίζετε ότι υπάρχει διάσταση μεταξύ των δηλώσεων σας από τον Απρίλιο και δηλώσεων στην πορεία;»

Ο κ. Ορφανίδης απάντησε: «Ναι αλλά να σας εξηγήσω γιατί. Πολύ σωστά αναφέρατε ότι η Κυπριακή Δημοκρατία ήταν εκτός αγορών. Ήταν η μοναδική χώρα που δεν πρόσφερε οποιοδήποτε δίχτυ ασφαλείας στο τραπεζικό της σύστημα, οπότε δεν μπορούσε να είναι αξιόπιστη στις αγορές. Η ΕΚΤ ήταν διατεθειμένη να βοηθήσει και οι κυβερνήσεις έδειχναν πυγμή για διόρθωση της κατάστασης. Μάλιστα έγιναν οι πρώτες αγορές κρατικών ομολόγων από την ΕΚΤ για να στηριχθούν τα κράτη που είχαν πρόβλημα. Από το καλοκαίρι του 2011 έγιναν αγορές ισπανικών και ιταλικών ομολόγων. Αυτό γιατί έγινε επικοινωνία Τρισέ με πρωθυπουργούς αυτών των χωρών και εξήγησε πως εάν λάμβαναν μέτρα για διόρθωση θα στήριζαν τις χώρες. Έτσι και έγινε και αγοράστηκαν ομόλογα. Το τι πιστεύω για τον Απρίλη του 2012 θα μπορούσε η Δημοκρατία να κάνει ότι χρειαζόταν για να πεισθεί η ΕΚΤ ότι θα λαμβάνονταν μέτρα».

«Η υπόθεση με τις προσπάθειες που γίνονταν με την ΕΚΤ διευθέτησα να πάει ο Βάσος Σιαρλή στη Φρανκφούρτη και να έχει συνάντηση με τον επικεφαλής της ΕΚΤ μαζί με μέλη του ΔΣ του Οργανισμού. Ήταν σημαντικό ο κ. ΣΙαρλή η κυβέρνηση να έπειθε ότι μπορεί να κάνει τις αναγκαίες κινήσεις. Ο κ. Σιαρλή δεσμεύτηκε για υλοποίηση μέτρων σε ένα μήνα. Αυτό ήταν σημαντικό για να στηριχθεί η Κύπρος και θα μπορούσε να αγοραστούν κυπριακά ομόλογα από την ΕΚΤ. Δυστυχώς δεν έγιναν αυτά και βρεθήκαμε σε πολύ πιο δύσκολη θλέση» τόνισε ο κ. Ορφανίδης.

«Υλοποιήθηκαν αυτά τα μέτρα» ρώτησε η κα. Νικολάου της Ερευνητικής και ο κ. Ορφανίδης απάντησε: «Όχι! Δεν έγινε τίποτε. Είναι τότε που απορρίφθηκαν όλα και ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας μίλησε για τους μανδαρίνους του ΥΠΟΙΚ κτλ».