Eδώ και καιρό η κυβέρνηση, αναλαμβάνοντας το χάος που παρέλαβε από τους προηγούμενους, διατρανώνει με κάθε ευκαιρία ότι η πολιτική που εφαρμόζει έχει ως στόχο την επανεκκίνηση της οικονομίας και σήμερα μάλιστα υποστηρίζει ότι είναι θέμα χρόνου. Είναι γεγονός, ότι σε ένα περίπου χρόνο, εκτιμάται ότι θα σημειωθεί κάποια βελτίωση στους δείκτες της οικονομίας, η οποία όντως να γίνει αισθητή και στην πραγματική οικονομία. Ωστόσο, δεν θα πρόκειται για πραγματική επανεκκίνηση, αλλά για μια προσωρινή βελτίωση της κατάστασης, που ενδεχομένως να διαρκέσει κάποια χρόνια, μέχρι την επόμενη φούσκα που θα ρθει να μας βρει.

Τα απαραίτητα αλλά μη επαρκή μέτρα

Αυτό γιατί, τα μέτρα που λαμβάνονται σήμερα και που ορίζονται στο μνημόνιο, είναι μεν απαραίτητα, όμως δεν θα επιλύσουν μακροχρόνια το πρόβλημα, με αποτέλεσμα, στο μέλλον, η χώρα να χτυπηθεί από μια νέα οικονομική κρίση, με ενδεχομένως διαφορετική μορφή. Προκειμένου η Κύπρος να φτάσει στο χάλι του 2013, προηγήθηκε μία σειρά γεγονότων που πάνε πίσω στο χρόνο, ενώ για να παραμένει σήμερα ουσιαστικά στάσιμη, μετά από τόσα οδυνηρά μέτρα, που έπρεπε να παρθούν, σημαίνει ότι δεν χρησιμοποιήθηκαν τα κατάλληλα αντιβιοτικά και δεν έγιναν όσα έπρεπε να γίνουν.

Κύπρος: Από αποικία των Εγγλέζων, «αποικία» των Εγγλέζων

Προηγουμένως, ανέφερα ό,τι για να αντιληφθούμε το πρόβλημα, θα πρέπει να ανατρέξουμε πίσω στο χρόνο. Η Κυπριακή Δημοκρατία όπως τη γνωρίζουμε σήμερα, είναι το αποτέλεσμα της ολοκλήρωσης μιας αποικιοκρατικής περιόδου και εν ολίγοις όπως οι Άγγλοι θέλησαν να την κτίσουν. Δανειζόμενος κομμάτια από την θεωρία των Acemoglu, Robinson και Johnson, οι τελευταίοι αποκιοκράτες ανά το παγκόσμιο λειτούργησαν με τη λογική των εξαγωγικών αποικιών  (αυτές που κτίστηκαν με τέτοιες δομές με στόχο την αφαίμαξη του φυσικού τους πλούτου), και των αποικιών στις οποίες είχαν ως στόχο την μακροχρόνια εγκατάσταση τους για διάφορους λόγους. Στην Κύπρο οι Βρετανοί εξ αρχής ήθελαν να διατηρήσουν μόνιμη παρουσία, λόγω της γεωγραφικής θέσης της χώρας και του πολύ καλού κλίματος, τα οποία προσφέρονταν προκειμένου να διασφαλίσουν τα γεωστρατηγικά τους συμφέροντα σε ένα ζωτικό χώρο.

Για αυτό, οι θεσμοί της Κύπρου, το σύνταγμα και γενικότερα το νομικό της σύστημα, προσομοιάζουν με τα βρετανικά, της τότε εποχής. Εάν εξαιρέσουμε το πολιτικό κομμάτι, το οποίο οδήγησε εν ολίγοις στην καταστροφή του 1974, οι θεσμοί γενικότερα υπήρξαν για δύο δεκαετίες αρκετά ισχυροί. Στην πορεία όμως, παρά την εξέλιξη του διεθνούς συστήματος, η Κύπρος παρέμεινε στάσιμη, χωρίς να εκσυγχρονίζει τον τρόπο λειτουργίας των θεσμών, με αποτέλεσμα, να έρθουν μία σειρά από ισχυρά σοκ, όπως αυτό του χρηματιστηρίου, του Μαρί, με αποκορύφωμα την παραλίγο χρεοκοπία της χώρας.

Η Κύπρος στην εποχή του μνημονίου

Παρά τις όποιες πολιτικές σκοπιμότητες και τον κατά καιρούς λαϊκισμό των πολιτικών κομμάτων, όλοι γνωρίζουν πολύ καλά, ότι το μνημόνιο ουσιαστικά προνοεί την εφαρμογή όλων εκείνων που θα έπρεπε εμείς να πράτταμε σταδιακά στο παρελθόν, προκειμένου να επικαιροποιούμε τον τρόπο λειτουργίας της οικονομίας και του κράτους μας γενικότερα, με βάση τα δεδομένα της εποχής.

Για παράδειγμα ο εκσυγχρονισμός του δημόσιου τομέα, ώστε να παραμένει παραγωγικός και ταυτόχρονα βιώσιμος, η ορθή λειτουργία του χρηματοπιστωτικού συστήματος και ο καθορισμός του μεγέθους του στη βάση του μεγέθους της οικονομίας της χώρας, οι αποκρατικοποιήσεις που εν έτη 2015 καθίστανται απαραίτητες και η εξυγίανση και εξορθολογισμός των δημόσιων οικονομικών, είναι πράγματα τα οποία από μόνοι μας θα έπρεπε να εφαρμόζαμε ήδη. Αυτά είναι που θα φέρουν σε κάποιο χρονικό σημείο και την βελτίωση της οικονομίας της χώρας, η οποία θα γίνει αισθητή οριακά και στην πραγματική οικονομία.

Τί υπολείπεται;

Όμως από την μαθηματική πράξη λείπει ένας σημαντικός παράγοντας, που αφορά τον εκσυγχρονισμό των θεσμών, οι οποίοι όχι απλά δεν έχουν βελτιωθεί, αλλά βυθίζονται όλο και περισσότερο. Η αξιοπιστία των ιδίων των φορολογουμένων προς τους θεσμούς του κράτους, βρίσκεται στο χειρότερο δυνατό σημείο. Την ίδια ώρα που η δικαιοσύνη παραπαίει και δεν αποδίδεται, με αποτέλεσμα να υπάρχει ατιμωρησία,  η διαφθορά, που αποτελεί το νούμερο ένα πρόβλημα στην πατρίδα μας, δεν εξαλείπτεται. Το σύστημα εξακολουθεί να ευνοεί τη διατήρηση πελατειακών σχέσεων μεταξύ κομμάτων και πολιτών, όπως επίσης και μια κουλτούρα και νοοτροπία στην κοινωνία, που ευνοεί την παραποτιά και την ανηθικότητα. Αυτή η κατάσταση δημιουργήθηκε από την πλειοψηφία των σημερινών πολιτικών και των προκατόχων τους. Συνεπώς αυτό σημαίνει πως, δεν μπορούν οι ίδιοι άνθρωποι που δημιούργησαν το πρόβλημα και έχουν κάθε συμφέρον να συνεχίσουν να το διατηρούν, να έχουν την ικανότητα ή και την πρόθεση να το διορθώσουν.

Η οριζόντια ψήφος και η «κατάρρευση»

Κάπου εδώ ερχόμαστε στη συζήτηση που γίνεται εδώ και δεκαετίες για υιοθέτηση του συστήματος της οριζόντιας ψηφοφορίας, όπου οι ψηφοφόροι, θα έχουν το δικαίωμα να ψηφίζουν πολιτικούς ανεξαρτήτως πολιτικού κόμματος. Κάτι τέτοιο, σύμφωνα με αρκετούς πολιτικούς, θα έχει ως αποτέλεσμα την κατάρρευση του πολιτικού συστήματος. Εμείς λέμε ότι, ναι, μάλλον εκεί θα οδηγήσει, όμως αυτό δεν είναι απαραίτητα κακό. Είναι κακό σίγουρα για τους ίδιους και την «καριέρα» τους, όμως για τους πολίτες, ενδεχομένως να είναι και η λύση του προβλήματος. Με αυτό τον τρόπο, οι πολίτες έχουν πραγματικά την δυνατότητα να διεκδικήσουν κάτι καλύτερο και διαφορετικό από το σημερινό. Να δώσουν τη στήριξη τους σε αληθινά νέα μυαλά. Τα οποία θα εκλέγονται για τα ποιοτικά τους χαρακτηριστικά παρά για την κομματική τους απόχρωση. Που θα είναι έτοιμα να προχωρήσουν σε πραγματικό εκσυγχρονισμό της χώρας μας.

Και διερωτάται κανείς, πώς θα εμπιστευτεί κάποιος ξένος επενδυτής την Κύπρο για να βάλει τα χρήματα του, όταν σήμερα δεν την εμπιστεύονται ούτε οι πολίτες της.

Υπάρχει χώρος λοιπόν για μια επιστημονική έρευνα, για το πώς οι θεσμοί της Κυπριακής Δημοκρατίας, συνέβαλαν στο να βρίσκεται η χώρα στην παρούσα κατάσταση. 

ΥΓ: Στην Κύπρο του 2015, οι αρχές διεκδικούν συγχαρητήρια επειδή εργάστηκαν επιπλέον ώρες για να διορθώσουν την βλάβη στην υδροδότηση της πρωτεύουσας της χώρας, επειδή δεν υπήρχε εναλλακτική λύση. 

[email protected]

Follow @zannettosn