Σωρεία πολιτικών αναλυτών και επιστημόνων επιμένει εδώ και χρόνια ότι οι ραγδαίες εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο, ανοίγουν τεράστια παράθυρα ευκαιρίας για την Κυπριακή Δημοκρατία, να παίξει τον γεωστρατηγικό ρόλο που αρμόζει στην σημαντικότατη από κάθε άποψη γεωγραφική της θέση, κάτι για το οποίο μαθαίνουμε από το δημοτικό.

Οι εξελίξεις με το πέρας του ψυχρού πολέμου, έφεραν την Κύπρο να βρίσκεται στο δυτικό μπλοκ επιρροής, κάτι που αυτόματα συναινεί, στο γεγονός ότι στην Κύπρο θα υπερίσχυαν πάντοτε τα συμφέροντα των Αμερικανών και των συμμάχων τους.

Ως εκ τούτου, η πολιτική της χώρας από το έτος της ανεξαρτησίας της:

1. είτε θα ήταν φιλοδυτική,

2. είτε αντίθετη με την δυτική πολιτική επωμιζόμενη τις συνέπειες,

3. είτε θα «πεταλλούδιζε», όπως συχνά αναφέρει ο πολιτικός αναλυτής Γιάννος Χαραλαμπίδης, πότε δεξιά και πότε αριστερά.

Η πολιτική μας, τελικά,  ακουλούθησε  την τρίτη επιλογή, με την ιστορία να μην δικαιώνει σε καμία περίπτωση όσους την ακολούθησαν. Η λεγόμενη πολυεπίπεδη πολιτική, όσο λογική και αν ακούγεται για μια χώρα όπως η Κύπρος, εν τέλει δεν έφερε τα επιθυμητά αποτελέσματα, αλλά σήμερα αλλάζει κατεύθυνση και ήδη έχει ανοίξει παράθυρα ευκαιρίας.

Η επιλογή της προηγούμενης Κυβέρνησης, να κτίσει γέφυρες με το Ισραήλ, η συνέχιση αυτής της λογικής μετέπειτα από την νυν κυβέρνηση, η ενίσχυση των σχέσεων με τις ΗΠΑ, η συνεργασία με την Αίγυπτο με τη λογική της τριμερούς, και η επικείμενη τριμερής Ελλάδας-Κύπρου Ισραήλ, δείχνουν να είναι προς την ορθή κατεύθυνση. Μπορεί μέχρι στιγμής τα αποτελέσματα να παραμένουν εν ολίγοις θεωρητικά, δημιουργούν όμως τις βάσεις για ενίσχυση της συνεργασίας σε επίπεδα τέτοια, που να αναβαθμίσουν τον ρόλο της Κύπρου στην περιοχή, σε μια εποχή που η Τουρκία έφτασε στο σημείο να διεκδικεί το φυσικό αέριο της Κυπριακής Δημοκρατίας, δήθεν για να εξυπηρετήσει τα συμφέροντα των τουρκοκυπρίων.

Τα παραδείγματα της Τουρκίας και της Αιγύπτου

Η πρόσφατη ιστορία και τα γεγονότα ακριβώς αναδεικνύουν αυτές τις ευκαιρίες. Η πορεία του ρόλου που έπαιξαν Τουρκία και Αίγυπτος τα τελευταία πέντε χρόνια είναι ενδεικτικές:

Το 2009 ο Μπάρακ Ομπάμα, δήλωνε ότι «Οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Τουρκία μπορούν να βοηθήσουν τους Παλαιστίνιους και τους Ισραηλινούς να κάνουν αυτό το ταξίδι. Όπως και οι ΗΠΑ, η Τουρκία έχει αποτελέσει φίλο και συνεργάτη στην προσπάθεια του Ισραήλ για την ασφάλεια του».

Με ένα άνθρωπο ο οποίος δήλωνε ότι «καμία παγκόσμια περιφερειακή δύναμη που κάνει στρατηγικούς υπολογισμούς στη Μέση Ανατολή, στην Ανατολική Μεσόγειο, στο Αιγαίο, στη διώρυγα του Σουέζ, στην Ερυθρά θάλσσα και στον Περσικό Κόλπο, δεν μπορεί να παραμελήσει την Κύπρο»(Νταβούτογλου 2010) ,  στο πηδάλιο του Υπουργείου Εξωτερικών της Τουρκίας, ήταν λογικό ότι η Τουρκία δεν θα έχανε την ευκαιρία, να εξαργυρώσει την υποστήριξη των ΗΠΑ προς αυτή την κατεύθυνση. Κάτι που είδαμε να συμβαίνει σε αρκετές περιπτώσεις, όπου η πίεση στην τράπεζα των διαπραγματεύσεων του κυπριακού στα διεθνή φόρα αποφάσεων, στρεφόταν κυρίως προς την πλευρά μας. 

Οι ισραηλινές δυνάμεις εξαπολύουν τον Νοέμβριο του 2012, οργανωμένες αεροπορικές επιθέσεις κατά της Χαμάς, σκοτώνοντας τον ηγέτη του στρατού της τρομοκρατικής οργάνωσης. Το σκηνικό οδήγησε σε πολεμική ένταση, και τελικά στον εναέριο και θαλάσσιο αποκλεισμό της Λωρίδας της Γάζας.

Την ίδια ώρα που βρισκόταν σε εξέλιξη το μακελειό, ο τότε Πρωθυπουργός της Αιγύπτου Χασιάμ Καντίλ, συναντήθηκε με τον Παλαιστίνιο Υπουργό Εσωτερικών, και επισκέφθηκε στρατόπεδο εκπαίδευσης μαχητών της Χαμάς. Αποτέλεσμα; Ακολούθησε η αραβική άνοιξη, η αλλαγή Κυβέρνησης στην Αίγυπτο, με την χώρα να αναλαμβάνει πρωταγωνιστικό ρόλο στο παλαιστινιακό και στα προβλήματα της περιοχής, με τρόπο που να συγκλίνει με τις επιδιώξεις των αμερικανών και κατ’ επέκταση των ισραηλινών στην συνέχεια.

Με την επανεκλογή του, ο Μπάρακ Ομπάμα, στηρίζει ανοιχτά τις ενέργειες του Ισραήλ στη Γάζα, και στέλνει ξεκάθαρο μήνυμα προς την Τουρκία, λέγοντας ότι όποιος υπερασπίζεται τους στόχους των Παλαιστινίων, αυτόματα θα απομονώνεται από την προώθηση του σεναρίου επίλυσης του παλαιστινιακού με λύση δύο κρατών.

Τελικά την γραμμή των ΗΠΑ, ακολούθησαν οι Αιγύπτιοι, οι οποίοι σε συνεργασία με τους Αμερικανούς, πέτυχαν κατάπαυση του πυρός.

Αν και η Αίγυπτος κατάφερε προσωρινά να διεκδικήσει τον τίτλο του «σταθεροποιητικού παράγοντα» στην περιοχή, εντούτοις η κίνηση του Μόρσι να ανακοινώσει την επέκταση της θητείας του αυθαίρετα, και η πολιτική αναταραχή που ακολούθησε, αυτόματα οδήγησε στο εξής συμπέρασμα: Ότι ο χειρότερος εχθρός της δεν ήταν ούτε η Τουρκία ούτε το Ισραήλ, αλλά ο ίδιος της ο εαυτός, η πολιτική της αστάθεια και η έλλειψη εθνικής στρατηγικής προς όφελος των συμφερόντων της.

Η εξέλιξη αυτή έδωσε εκ νέου την ευκαιρία στην Τουρκία να επιχειρήσει να διαδραματίσει ηγετικό ρόλο και παράγοντα σταθερότητας στον μουσουλμανικό κόσμο, το οποίο φυσικά θα ήταν σε ευθεία γραμμή με τις αμερικανικές επιδιώξεις για την περιοχή.

Η Τουρκία τελικά άρπαξε την ευκαιρία προκειμένου να διαδραματίσει θετικό προς τα συμφέρντα των ΗΠΑ ρόλο, τόσο στο συριακό όσο και στο παλαιστινιακό.

Το σκηνικό σήμερα

Σήμερα Ισραήλ και Αίγυπτος, οι οποίες διεκδικούν και οι δύο τον ρόλο αυτό στην περιοχή, βλέπουν την Τουρκία ως το αντίπαλο δέος σε αυτή την επιδίωξη,

Παράλληλα έχουν προκύψει σοβαρά ερωτηματικά στο εσωτερικό των ΗΠΑ, κατά πόσο η επιλογή Ομπάμα να στηρίξει την προσπάθεια της Τουρκίας να αποκτήσει ηγετικό ρόλο στην περιοχή, ήταν ορθή. Και αυτό λόγω των επιλογών της Κυβέρνησης Ερντογάν-Νταβούτογλου, σε σειρά ζητημάτων που εμπλέκονται οι Αμερικανοί. Πιο πρόσφατο παράδειγμα, η στάση της Τουρκίας σε ότι αφορά το Ισλαμικό Κράτος.

Το σκηνικό όπως διαμορφώνεται, έχει βοηθήσει και την Ελλάδα να βγει από το καβούκι της και πλέον, Ελλάδα, Κύπρος, Ισραήλ και Αίγυπτος, επιχειρούν την εδραίωση μιας συμμαχίας, η οποία ακριβώς στοχεύει στην εξυπηρέτηση της επιδιωκώμενης σταθερότητας σε μια περίοδο όπου είναι προς συμφέρον των ΗΠΑ να υπάρξει ομαλότητα στην περιοχή, λόγω και της ανεύρεσης σημαντικών αποθεμάτων φυσικού αερίου. Παράλληλα, η ΕΕ διψάει για εναλλακτική ενέργεια, όπως επίσης και η Αίγυπτος.

Αντιληφθήκαμε λοιπόν το μέγεθος της ευκαιρίας; Και αν ναι, θα το εκμεταλλευτούμε προς όφελος της επίλυσης του εθνικού μας ζητήματος και της αξιοποίησης του τελευταίου μας χαρτιού, του σχεδιασμού για εκμετάλλευση του φυσικού μας πλούτου; 

Aς μην ξεχνάμε ότι απέναντι μας βρίσκεται ένας άνθρωπος ο οποίος έγραψε στο βιβλίο του το εξής: 

"O δεύτερος σημαντικός άξονας του κυπριακού ζητήματος είναι η σημασία της γεωγραφικής θέσης του νησιού από γεωστρατηγική άποψη. Ο άξονας αυτός καθέαυτός είναι ζωτικής σημασίας ανεξάρτητα από το ανθρώπινο στοιχείο που βρίσκεται εκεί. Ακόμη κι αν δεν υπήρχε ούτε ένας μουσουλμάνος Τούρκος εκεί, η Τουρκία όφειλε να διατηρεί ένα κυπριακό ζήτημα. Καμία χώρα δεν μπορεί να μείνει αδιάφορη σε ένα τέτοιο νησί που βρίσκεται στην καρδιά του ζωτικού της χώρου". (Δρ. Αχμέντ Nταβούτογλου, 2010, Το στρατηγικό βάθος,)

[email protected]

Follow @zannettosn