Το 2016 θα είναι η χρονιά του Κυπριακού. Αυτό μάς λένε με κάθε ευκαιρία. Δηλαδή, με άλλα λόγια, ή που θα λυθεί ή που δεν θα λυθεί ποτέ. Μήπως όμως έτσι δεν είχε ξεκινήσει και ο χρόνος που μόλις έκλεισε; Το 2015 επαναλάμβαναν φορτικά πως θα ήταν η… χρονιά του Κυπριακού. Κάποιοι μάλιστα είχαν βιαστεί και μιλούσαν για λύση πριν από το τέλος του χρόνου. Σήμερα, λοιπόν, κάνοντας ξανά απολογισμό, με την ενημέρωση από τον ίδιο τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας διερωτάσαι πώς μπορεί στην κατάσταση που βρίσκονται τα πράγματα να μιλάμε για μια συμφωνία.

Ένας «άγνωστος Χ» με ονοματεπώνυμο

Ο λόγος που ξεκίνησε όλη η συζήτηση για επικείμενη συμφωνία και λύση έχει ονοματεπώνυμο. Δεν είναι άλλος από τον Μουσταφά Ακιντζί. Ο οποίος ήρεμος αυτές τις μέρες, μετά την τηλεοπτική επικοινωνία του με το κοινό του, έκανε βόλτες κάπου στο μεγάλο χάνι, στην κατεχόμενη Λευκωσία.

Επειδή αυτός ήταν ο λόγος και μαζί η θέληση των Τουρκοκυπρίων που τον επέλεξαν, μπορούμε με τα ίδια του τα λόγια να ακτινογραφήσουμε και την προοπτική μιας συμφωνίας τώρα που τελειώνει η χρονιά. Με τα όσα διευκρίνισε αυτές τις μέρες ο Μουσταφά Ακιντζί για τα «θέλω» της Τουρκίας και των Τουρκοκυπρίων, η προοπτική συμφωνίας είναι λιγότερο και από μηδαμινή.

Αποκρυπτογραφώντας όμως όσα σιγά-σιγά μας έχει πει τον τελευταίο καιρό, αντιλαμβανόμαστε και ποιο ήταν το «σενάριο» που βρισκόταν πίσω από την αισιοδοξία κάποιων δικών μας πολιτικών. Κάποιοι στα μεγάλα κέντρα αποφάσεων τούς είχαν πει ότι θα αναμείξουμε σε ένα «κοκτέιλ» φυσικό αέριο και νερό, με τους αγωγούς τους, θα βρεθούν και κάποια κονδύλια για την ανοικοδόμηση της Αμμοχώστου και κάποιες αποζημιώσεις σε ιδιοκτήτες που δεν θα πάρουν τις περιουσίες τους και μια συμφωνία θα φαίνεται «γυαλιστερή».

Δεν υπάρχει άλλη εξήγηση. Διότι η Τουρκία, είτε μιλά από Άγκυρα είτε από κατεχόμενη Κερύνεια, μας λέει ένα και το αυτό, «μη μου την κατοχήν τάραττε»... Σε κάθε ευκαιρία δείχνει ότι δεν καταλαβαίνει καμία Κυπριακή Δημοκρατία, αλλά θέλει άνοιγμα κεφαλαίων. Δεν συζητά χωρίς δεδομένες τις εγγυήσεις της και θέλει «ισότιμο ρόλο» όχι για τους Τουρκοκυπρίους αλλά για το ψευδοκράτος. Αυτά εν ολίγοις ακούσαμε και από τον Ακιντζί αμέσως μετά τις κοινές χριστουγεννιάτικες ευχές που μας έστειλε με τον Πρόεδρό μας.

Και νέα διαπραγματευτική ομάδα με έντονη «μυρωδιά Ανάν»

Περιμένοντας να δούμε συγκεκριμένα ποια και τι είναι και τι σημαίνει η «πρόοδος» που έγινε στις διαπραγματεύσεις, μέσα στον νέο χρόνο υπάρχουν δυο ενδεχόμενα. Είτε σε κάποια στιγμή ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας θα θεωρήσει ότι φτάνουμε σε συμφωνία και θα κλειδωθούν κάποιες ρυθμίσεις για το περιουσιακό και το εδαφικό και θα μας τις φέρει σε δημοψήφισμα είτε συνεχίζοντας στο ίδιο μοτίβο κάποια στιγμή ο Νίκος Αναστασιάδης θα κάνει «έκρηξη» και θα καταγγείλει την τουρκική πλευρά. Κανένας δεν μπορεί να αποκλείσει ούτε το ένα ούτε το άλλο.

Ένα αίνιγμα των εξελίξεων είναι τώρα τι θα γίνει με τη διαπραγματευτική ομάδα, αφού φαίνεται ότι ο Α. Μαυρογιάννης έβαλε πλώρη γι' αλλού. Δευτερεύον αίνιγμα, αλλά με συμβολική σημασία. Το «κολεγιακό σχήμα», που φαίνεται να ετοιμάζεται στο Προεδρικό, με Μαρκίδη, Τσελεπή και Δημητρίου, μυρίζει από πάνω μέχρι κάτω Σχέδιο Ανάν, μας έλεγε παλιό στέλεχος της αντιπολίτευσης Κυπριακού.

Μπορεί να μη φαίνεται μια άμεση σχέση, αλλά αρκετά πράγματα μπορεί να εξαρτηθούν πρωτίστως από τις εξελίξεις στην ευρύτερη περιοχή. Τι θα γίνει στη Συρία και πόσο ακόμα θα αναστηλώσει η Ρωσία τον Άσαντ;

Ποιο σενάριο αντιμετώπισης του ISIS θα επικρατήσει και πώς θα ισορροπήσει η μεγάλη πληγή και πρόκληση για την Ευρώπη, που είναι το προσφυγικό κύμα; Πώς θα σταθεροποιηθεί η ρωσική παρουσία μαζί με όλους τους άλλους που περιπολούν πλέον μόνιμα στην περιοχή; Μπορεί να παίξει ρόλο και η ανάπτυξη διμερών σχέσεων; Θα προχωρήσουν πράγματι σε αποκατάσταση Τουρκία και Ισραήλ; Θα συνεχίσει η Κύπρος να είναι «σφήνα» και διάδρομος με το πλέγμα σχέσεων που αναπτύχθηκε με την Αίγυπτο και άλλες χώρες;

Όλα αυτά ίσως επηρεάσουν στη διεθνή σκηνή αν το Κυπριακό είναι μια... ρουτίνα ή αποκτά χαρακτήρα ζητήματος για λύση. Θα μπορέσει άραγε η Κύπρος, που διαφημίζεται ως «πυλώνας σταθερότητας», να σταθεροποιηθεί και η ίδια, χωρίς ξένους στρατούς και βάσεις; Κάποιοι πάντως ήδη θεωρούν ότι οι βάσεις θα είναι μια καλή «συνταγή» για να βρεθεί φόρμουλα για την αποχώρηση του Αττίλα...

Σε κατάσταση αδιάφορης αναμονής ο κόσμος

Πολύ διαφορετικές όμως θα είναι οι εξελίξεις στο εσωτερικό της Κύπρου με το ένα ή το άλλο σενάριο. Αν ο Πρόεδρος δεν φέρει στους πολίτες συμφωνία και δημοψήφισμα -και αυτό οι καλοθελητές το τοποθετούν τώρα «κάπου εκεί στο καλοκαίρι»- τότε θα αποδειχτεί πως όλα αυτά που φωνάζουν τα κόμματα εκτός ΔΗΣΥ και ΑΚΕΛ ήταν «οι γνωστές φοβίες» χωρίς αντίκρισμα. Θα φανεί ότι και το διάβημα της γιάτρενας του ΔΗΣΥ ήταν... βήματα στον αέρα. Η εξέλιξη του κομματικού συστήματος, όπως θα καταγραφεί στις Βουλευτικές, θα αρχίσει να αναζητεί διεξόδους για τις Προεδρικές. Όπως και ο ίδιος ο Πρόεδρος που θα αλλάξει τροπάριο και θα ετοιμάζει την επανεκλογή του στη βάση της ανοικοδόμησης της οικονομίας.

Αν όμως σε κάποια στιγμή προκύψει κάτι που αναμένεται ως «η κίνηση της Τουρκίας» και τα πράγματα οδηγηθούν σε δημοψήφισμα, τότε όλα θα κριθούν εκεί. Όσο και αν αυτό το σενάριο τώρα φαίνεται μακρινό, εάν και εφόσον τότε ανάλογα με τις πολλές παραμέτρους που αγγίζουν τους πολίτες, τότε θα διαμορφώσουν και άποψη τα τρία τέταρτα του κόσμου, που σήμερα αιωρούνται ανάμεσα στη «λύση» και τη «μη λύση». Διότι κάπως έτσι καταγράφεται και δημοσκοπικά και από αναλυτές η σημερινή κατάσταση.

Εκείνοι που είναι τοποθετημένοι είτε υπέρ είτε εναντίον δεν αντιπροσωπεύουν περισσότερο από ένα τέταρτο ή ίσως ένα τρίτο των πολιτών. Οι υπόλοιποι, λένε οι μελετητές, μπορεί τελικά και ανάλογα με την πρόταση να πάνε είτε υπέρ είτε εναντίον. Όπως μας έδειξε μάλιστα το 2004, αυτό θα είναι και ανεξάρτητο από το τι θα πουν τα κόμματα. Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο είναι που ιδιαίτερα ο Πρόεδρος Αναστασιάδης είναι πολύ προσεκτικός στις τοποθετήσεις του. Αβέρωφ Νεοφύτου, Νικόλας Παπαδόπουλος, Άντρος Κυπριανού, Γιώργος Λιλλήκας και Μαρίνος Σιζόπουλος, όταν στέλνουν καθημερινά μηνύματα προς τη μια ή την άλλη κατεύθυνση, απευθύνονται μάλλον σε «σκληρούς πυρήνες».

Μια ή περισσότερες εκλογές;

Θα έχει όμως ενδιαφέρον το νέο κομματικό σύστημα με την εφαρμογή του εκλογικού μέτρου. Οι πιο πολλοί περιμένουν ότι στις κάλπες του Μαΐου με τους νέους όρους του παιχνιδιού θα καταγραφούν και οι επιδράσεις των δυο τελευταίων χρόνων στην οικονομία και την κοινωνία. Θα κερδίσει ο ΔΗΣΥ για τη σταθεροποίηση και τη διόρθωση ή μήπως δυνάμεις της αντιπολίτευσης που θυμίζουν συνέχεια τα προβλήματα και τις ανεκπλήρωτες δεσμεύσεις του Προέδρου;

Υπάρχει όμως και η πιθανότητα μερικές εβδομάδες ή μήνες μετά να ξηλωθούν όλα μέσα από ένα «σερί» εκλογών και διαδικασιών συγκρότησης... ομοσπονδίας. Αν τυχόν υπάρξει συμφωνία και εγκριθεί, τότε θα πρέπει να εκλεγεί πρόεδρος της χώρας, να εκλεγεί ξανά η διπλή ομοσπονδιακή εκπροσώπηση σε Βουλή και Γερουσία, να σχηματισθεί η μεικτή κεντρική κυβέρνηση, αλλά και να συγκροτηθούν οι δυο κοινοτικές οντότητες και να γίνουν και εκλογές τόσο για τα κοινοβούλια όσο και την κυβέρνησή τους.

Έτσι κι αλλιώς το 2016 θα είναι έτος εκλογών. Είτε θα γίνουν «απλώς» οι βουλευτικές στη σκιά ενός ναυαγίου των διαπραγματεύσεων και με ανοιχτά σενάρια και στρατηγικές για την αντιμετώπιση των όποιων συνεπειών είτε θα έρθει ένα κύμα διαδοχικών και πρωτόγνωρων εκλογών και ζυμώσεων.

Δικαιοσύνη, αλλά τι θα γίνει με τη νέα... Οδύσσεια;

Όσοι όμως συζητούν τις εξελίξεις μέσα στον νέο χρόνο προτιμούν να επικεντρώνονται περισσότερο σε πράγματα που είναι πιο ελεγχόμενα. Με τις υποθέσεις που καταχωρίσθηκαν ήδη σε δικαστήρια θα φανεί μέχρι πού και πόσο μπορεί να ικανοποιηθεί το αίτημα για δικαιοσύνη. «Θα φτάσουν άραγε και στον Βγενόπουλο;», είναι το ερώτημα που πλανάται σε κάθε δημόσια συζήτηση. Με τις εντελώς αντίθετες απαντήσεις να επικρατούν.
Οι περισσότεροι πολίτες έχουν την υποψία ότι, παρά τις προσπάθειες που μπορεί να γίνουν, τελικά η δικαιοσύνη δεν θα ξετυλίξει ολόκληρο το κουβάρι.

Ταυτόχρονα όμως η Κυβέρνηση έχει να διαχειριστεί το μείζον πρόβλημα που αναδεικνύεται με τη δράση και τον ζήλο του Γενικού Ελεγκτή. Οι κυβερνώντες ήθελαν να δείξουν ότι κάτι άλλαξε και ο Πρόεδρος έδινε διαρκώς «πράσινο φως» σε διαδικασίες ελέγχου και διαφάνειας. Αυτές τις μέρες όμως σύσσωμο το υπουργικό συμβούλιο, σε μια προσπάθεια να δημιουργηθεί επαρκές αντίπαλο δέος στον… πολύ σκληρό Οδυσσέα, έσπευσε να υπογραμμίσει τη θέση Σωκράτη Χάσικου, ότι δηλ. «ο Οδυσσέας το παρακάνει και ως εκ τούτου παραλύει η λειτουργία όλων των κυβερνητικών τμημάτων». Με δεδομένο το προηγούμενο που ακούει σε ονόματα όπως Πανίκος, Χρυστάλλα, Ρίκκος και λοιπά, φαίνεται εξαιρετικά δύσκολο να αντιμετωπισθούν οι παράπλευρες συνέπειες της δράσης του Οδυσσέα.

Πολύ κρίσιμος θα είναι ο χρόνος που μπαίνει, από τις πρώτες εβδομάδες μάλιστα, για δυο ανοιχτά μέτωπα. Θα υπάρξει Σχέδιο Υγείας στην Κύπρο; Θα καταφέρει κάτι ο δυναμικός δικηγόρος που επιστρατεύτηκε γι’ αυτόν τον σκοπό από τον Πρόεδρο; Το ζήτημα μοιάζει μάλιστα σε κάτι με το Κυπριακό. Είτε θα επέλθει μια πολύ συμβιβαστική συμφωνία είτε θα είναι το τέλος. Δεν μοιάζει να υπάρχει ενδιάμεση λύση. Η προεδρία Αναστασιάδη κινδυνεύει, όμως, όσες επιτυχίες και αν έχει στα υπόλοιπα, να δει να κηλιδώνεται εάν αφήσει τη δημόσια Υγεία στο κακό χάλι που έχει φτάσει μέχρι σήμερα. Την ίδια ώρα όμως ο Χάρης παρακολουθεί ανήσυχος με τη σκέψη του στους προϋπολογισμούς. Ξέρει πολύ καλά ότι μια όχι και τόσο καλή συμφωνία για την Υγεία θα μπορούσε άνετα από μόνη της να φέρει και νέο μνημόνιο!

Όλα αυτά όμως ο Πρόεδρος μπορεί να φτάσει και μήνα... Φεβρουάριο για να τα σκεφτεί. Προηγουμένως θα έχει το κουβάρι της Cyta και τώρα, με αυτά που διαμηνύει και η Κομισιόν, της ΑΗΚ. Η πλάκα είναι, έλεγε κυβερνητικό στέλεχος, να έχουμε τελειώσει το Μνημόνιο και να… «ξεμείνουμε από τους δικούς μας στους ημικρατικούς!».

Πώς θα είναι ΑΚΕΛ χωρίς Κατσουρίδη και ποια η νέα πυραμίδα του ΔΗΣΥ;

Στο εσωτερικό των κομμάτων, αλλά και στις μεταξύ τους σχέσεις θεωρούνται σίγουρες οι ανακατατάξεις. Πώς θα είναι το ΑΚΕΛ χωρίς τον Κατσουρίδη; Αλλά και τι σημαίνει όλη αυτή η «ξαφνική» δραστηριότητα του Νίκου αυτές τις μέρες; Μπορεί να παρουσιαστεί στις εκλογές με άλλο σχήμα; Οι γνωρίζοντες το αποκλείουν. Αν όμως δεν γίνει κάτι τέτοιο, πώς παρουσιάζεται «προεδροποιήσιμος»; Το γενικότερο όμως ερώτημα με το ΑΚΕΛ, που προσπαθεί να στήσει προσεκτικά το ψηφοδέλτιό του, είναι και κατά πόσον στη νέα πορεία μετά τις εκλογές του Μαΐου θα μπορέσει τελικά να «απογαλακτισθεί» από τις αμαρτίες της διακυβέρνησης Χριστόφια ή αν απλώς θα αναζητήσει καινούριους και φρέσκους φιλότιμους «αχθοφόρους» για να σηκώνουν το βάρος.

Στον Δημοκρατικό Συναγερμό όλοι περιμένουν να δουν πώς θα διαμορφωθεί μετά τον Μάιο η κοινοβουλευτική ομάδα και οι συσχετισμοί στο εσωτερικό της ανάμεσα σε πιστούς του ενός και του άλλου προέδρου. Τι θα γίνει με τα «πουλέν» του Αβέρωφ, θα καταφέρει κανένα από τα «νέα πρόσωπα» να έρθει στην επιφάνεια; Αν και κάποιοι με νόημα παρατηρούν πως αυτοί που προσπαθούν να έρθουν τώρα στον αφρό ήταν όλοι προηγουμένως «παιδιά του Νίκαρου», που απλώς τώρα προσπαθούν να τρέξουν με την ώθηση του Αβέρωφ. Ίσως, τελικά, μας έλεγε πηγή της Πινδάρου, «άλλες να είναι οι επιλογές του Προέδρου».

Κάποιοι θεωρούν ότι και στον Συναγερμό υπάρχει ένα κάπως διαφορετικό θέμα «απογαλακτισμού», αφού ο σημερινός πρόεδρος προσπαθεί να περάσει κάποιο δικό του στίγμα και προφίλ κόμματος. Το σίγουρο όμως είναι ότι, μετά τις εκλογές, θα πρέπει το κυβερνών κόμμα εκτός του προέδρου του να αποκτήσει και πλήρη ιεραρχία και ηγετική δομή. Κάποιες πιθανές εξελίξεις μοιάζουν να έχουν διαμορφωθεί και ο ίδιος ο πρόεδρος έχει δώσει το στίγμα για τους πιο στενούς συνεργάτες του. Τον ενδιαφέρει μάλιστα να τελειώνει με την εικόνα «ο Αβέρωφ και απέναντι όλοι οι άλλοι».

Πολλοί περιμένουν ότι οι Βουλευτικές θα κρίνουν οριστικά και το σίριαλ ανάμεσα στα «δυο ΔΗΚΟ». Περισσότερο ενδιαφέρον όμως είναι πώς θα μοιραστεί η «πίτα» ανάμεσα σε ΔΗΚΟ, Συμμαχία και ΕΔΕΚ. Θα μπει «σφήνα» η Αλληλεγγύη της Ελένης Θεοχάρους και πώς θα γίνει αυτό; Αν τελικά κυριαρχήσει το γνωστό σενάριο συνεργασίας με το ΔΗΚΟ, τότε το κόμμα του Νικόλα Παπαδόπουλου ανακτά την αδιαμφισβήτητη πρωτιά και πρωτοκαθεδρία στον «ενδιάμεσο χώρο» και θα πρέπει μετά αναλόγως και των αποτελεσμάτων να χαράξει... δρόμο για τις Προεδρικές.

Στο μεταξύ, αλλά καθόλου στο περιθώριο, αναδεικνύεται και ένα αινιγματικό μεγάλο ντέρμπι για την προεδρία της Βουλής. Όπως είναι τώρα διαμορφωμένα τα πράγματα, δεν φαίνεται κανένα σίγουρο «φως» για τον δεύτερο τη τάξει αξιωματούχο.

Το πιο πιθανό και ανεξάρτητα από το Κυπριακό είναι ότι μετά τις Βουλευτικές δεν θα ανοίξει ο προεκλογικός των δημοτικών. Όλη αυτή η άγονη συζήτηση για μεταρρύθμιση της τοπικής αυτοδιοίκησης καταλήγει μάλλον σε συνδυασμό κάποιων αλλαγών στα δημοτικά πράγματα με παράταση θητείας για να συμπέσουν οι εκλογές τους με τις επόμενες ευρωεκλογές, το 2019.

Οι πολίτες, όμως, τα δικά τους...

Τα κομματικά ζητήματα, όσο και αν μπορεί να επηρεάζουν τη γενική εικόνα, δεν ενδιαφέρουν όπως άλλοτε τους πολίτες. Ανεξάρτητα απ' όλες αυτές τις εξελίξεις στα κόμματα, ο μέσος πολίτης έχει τη ματιά στραμμένη στο... παζάρι. Στην ανεργία και την κατάσταση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, στα επιτόκια και τη συμπεριφορά των τραπεζών και στις φορολογίες. Το στοίχημα της Κυβέρνησης είναι να «περάσει» στον κόσμο η πρόοδος που γίνεται στην οικονομία. Προς το παρόν ο Χάρης κατηγορείται ότι κινείται στην «ελίτ» παίζοντας με τους αριθμούς και τους δείκτες.

Αλλά και γενικότερα πολλοί καταλογίζουν στο κυβερνών κόμμα ότι με την επίμονη θέση για τα ωράρια και άλλες πρωτοβουλίες έχει στον νου του μόνο «μεγάλα συμφέροντα». Σε αυτό το μοτίβο αναμένεται να κινηθεί και ένα αναμενόμενο «τσουνάμι» συνδικαλιστικών διεκδικήσεων, κυρίως στον δημόσιο και ημιδημόσιο τομέα. Την αρχή φαίνεται να έκαναν εργαζόμενοι στην κρατική πλέον τράπεζα του Συνεργατισμού. Αλλά και στη σκιά των «μαχών» που θα δοθούν στη Cyta και ίσως στην ΑΗΚ καραδοκούν τόσο η ΠΑΣΥΔΥ, οι καθηγητές και οι δάσκαλοι, όπως και άλλοι.

Το κριτήριο για τον απλό πολίτη, αναλύουν επιτελικά στελέχη της Κυβέρνησης και του ΔΗΣΥ, είναι να φανεί ότι κάτι έχει αλλάξει οριστικά. Να μην αρχίσει η Κυβέρνηση να ενδίδει σε συνδικαλιστικού τύπου παζάρια και συμβιβασμούς.

Η καλή μέρα φαίνεται από το πρωί, μας έλεγε πολιτικό στέλεχος της διακυβέρνησης. Πολλά θα κριθούν με τη συμβολική έξοδο από το Μνημόνιο. Αν και εφόσον βέβαια δεν σκοντάψει σε Cyta-ΑΗΚ. Πάντως τεχνοκράτες στο Υπουργείο Οικονομικών δεν παύουν να υπογραμμίζουν σε εσωτερικά σημειώματα ότι δεν βγαίνουμε τον Μάρτιο από την κατάσταση επιτήρησης των δημοσίων οικονομικών και του χρέους.

Στον Συναγερμό πάντως προβάλλουν τη φόρμουλα ότι «βγαίνουμε από το Μνημόνιο, αλλά όχι για να γυρίσουμε στα λάθη και τις κακές συνήθειες του παρελθόντος». Και για να το πετύχουμε αυτό, απαντά η «σχολή Αβέρωφ», πρέπει να διατηρήσουμε γέφυρες και καλή σχέση με το ΔΗΚΟ...