Οι μέχρι τώρα δηλώσεις τόσο των δικών μας ηγετών όσο και ξένων έχουν καλύψει όλα τα σενάρια. Όλες τις περιπτώσεις, όλους τους συνδυασμούς. «Θα υπάρξει σύντομα λύση, όλα είναι έτοιμα». «Υπάρχουν συγκλίσεις, αλλά και μεγάλες διαφορές ακόμα, η λύση δεν είναι για αύριο». «Η λύση έρχεται τον Μάρτιο».

«Δεν μπορούμε να βάζουμε χρονικά όρια, μόνο συγκρατημένη αισιοδοξία δικαιολογείται». «Πρέπει να έχουμε λύση πριν από τις εκλογές». «Οι διαπραγματεύσεις προχώρησαν, αλλά θα πρέπει η Τουρκία να δώσει κάποια δείγματα, δεν έχει δώσει τίποτα ακόμη». «Έρχεται σύντομα λύση και γι’ αυτό θα πρέπει να αναβληθούν οι εκλογές».

«Μπορεί να είναι πρόωρο να μιλάμε για λύση πριν από τις εκλογές, αλλά μπορεί και να έχουμε λύση μέσα στο 2016...».

Δηλώσεις για όλα τα «γούστα»

Η πραγματικότητα δείχνει να είναι εντελώς διαφορετική. Όλοι γνωρίζουν ότι ούτε ένα κεφάλαιο δεν έχει κλείσει πραγματικά και ότι κάποια ιδιαίτερα ακανθώδη θέματα δεν βρέθηκαν καν στο τραπέζι των συνομιλιών.

Αυτό όμως δεν εμποδίζει πολιτικούς ηγέτες, από τον ΔΗΣΥ και το ΑΚΕΛ συγκεκριμένα, να κάνουν... «προετοιμασίες» σαν να θεωρούν δεδομένη τη συμφωνία!

Ενώ και ο ειδικός απεσταλμένος του Γενικού Γραμματέα κάνει κάθε μερικές ημέρες κι ένα βήμα πιο μπροστά. Έχει ήδη μιλήσει και για διεθνή διάσκεψη. Είτε την είπε πενταμερή είτε όχι, δεν αλλάζει το πράγμα. Για να γίνει διάσκεψη θα πρέπει το Κυπριακό να «κλείνει». Αλλά πώς κλείνει όταν ούτε και σε ένα θέμα δεν υπάρχει «ακτίνα συμφωνίας»; Ενώ ο πρόεδρος του ΔΗΚΟ δεν έχει άδικο όταν σχολιάζει πως για να μιλά ο Έσπεν Μπαρθ Έιντε για πενταμερή ή και άλλη διεθνή διάσκεψη, αυτό σημαίνει ότι θα έχουμε εκεί την Τουρκία και άρα εγγυήσεις!

Αλλά ο Μουσταφά Ακιντζί δεν μπορούσε να είναι πιο καθαρός

Τι ακριβώς συμβαίνει; Δύσκολο να το πει κανείς. Είναι αρκετό ότι ο Μουσταφά Ακιντζί είναι πρόθυμος συνομιλητής; Μα ο Τουρκοκύπριος ηγέτης είπε και ξεκαθάρισε ότι «δεν πρόκειται να καταργηθεί το κατοχικό ψευδοκράτος» (που το αποκαλεί βέβαια Τουρκική Δημοκρατία Βόρειας Κύπρου). Αλλά, όπως διευκρίνισε, θα γίνει «ισότιμο συνιδρυτικό μέρος στη συμφωνία για ομοσπονδία». Για να προσθέσει ότι «ξεκινά και εναρμόνιση της ΤΔΒΚ με τα ευρωπαϊκά». Εξίσου καθαρά είναι και μηνύματα που φτάνουν από την Άγκυρα. Η Τουρκία δεν έχει αλλάξει καθόλου εκείνο που θεωρεί ως «λύση». Ίσως είναι μάλιστα γι’ αυτό που θεωρεί και «δεδομένη» τη λύση. Όπως το έκανε μόνιμα εδώ και χρόνια λέγοντας με διάφορους τρόπους ότι «λύση είναι αυτό που βλέπετε». Αλλά αν είναι έτσι, πώς μπορεί ταυτόχρονα και Ελληνοκύπριοι να θεωρούν επίσης τη λύση ως «δεδομένη»;

Όλον αυτόν τον καιρό η Τουρκία όχι μόνο διαρκώς δηλώνει επίσημα ότι είναι έτοιμη για λύση, αλλά κερδίζει και πόντους σε διάφορα επίπεδα γι’ αυτόν τον λόγο. Με αποτελεσματικές παρεμβάσεις προβάλλει διεθνώς την ετοιμότητά της και καλλιεργεί άμεσα ή έμμεσα την εντύπωση ότι είναι η ελληνική πλευρά το «εμπόδιο». Ταυτόχρονα φαίνεται καθαρά ότι διατηρεί στο ακέραιο όλες τις γνωστές μέχρι τώρα αξιώσεις και απαιτήσεις. Οι οποίες προέρχονται κατά κανόναν από το στρατηγικό πλεονέκτημα της κατοχής, την οποία και με αυτόν τον τρόπο επιχειρεί να προεκτείνει και μέσα από «λύση». Εννοεί τη «λύση», όπως ακριβώς την εννοούσε από χρόνια τώρα ακόμα και όταν δεν γίνονταν διαπραγματεύσεις. Όπως ακριβώς την εννοούσε από την πρώτη στιγμή που κατάφερε με πόλεμο να καταλάβει και να κατακρατεί μεγάλο μέρος του κυπριακού εδάφους.

Όπως την εννοούσε και από τη στιγμή που αυτήν τη στρατιωτική κατοχή θέλησε να την ονομάσει «κράτος». Όπως την εννοεί από την ώρα που προέβαλε αυτό το παράνομο ψευδοκράτος ως «ισότιμο εταίρο» σε μια λύση «ενός νέου κράτους».

Ακόμα πιο καθαρή είναι πάντα η Άγκυρα

Υπάρχει πια καμιά αμφιβολία ότι η Τουρκία εννοεί ότι θα υπάρξει μια νέα κατάσταση πραγμάτων, στην οποία θα είναι «ισότιμοι εταίροι» δυο κράτη, το ένα ελληνικό και το άλλο τουρκικό; Αν αυτό δεν είναι λύση δυο κρατών, όπως και αν ονομαστεί, τι άλλο είναι; Πότε η Τουρκία έδειξε και πώς απέδειξε ότι εγκαταλείπει αυτήν τη θέση και θεώρηση των πραγμάτων; Πάντως όχι όταν ο Μουσταφά Ακιντζί εξήγησε ότι η θέση του ψευδοκράτους δεν κινδυνεύει διότι από την ελληνική πλευρά θα βλέπουν τη συμφωνία σαν μια ομοσπονδία των δυο κοινοτήτων, ενώ από την τουρκική πλευρά θα είναι μια συμφωνία δυο συνιδρυτικών κρατών. Και αν έτσι είναι, όπως το λέει ο Τουρκοκύπριος μετριοπαθής ηγέτης και αν όντως γίνει κάποια τέτοια συμφωνία, ποιες πιθανότητες έχει να είναι βιώσιμη;

Θα έλεγε κάποιος και μας είπαν πολλές φορές, ότι είναι πιθανόν ακόμα και για διαπραγματευτικούς λόγους ο Μουσταφά Ακιντζί να λέει και πράγματα που δεν ισχύουν. Πράγματι, θα μπορούσε να συμβαίνει και αυτό. Αν όμως ήταν έτσι, πώς εξηγούνται όλες αυτές οι τόσο μεθοδικές και τόσο επίμονες προσπάθειες της τουρκικής πλευράς να προβάλλουν σε κάθε ευκαιρία την οντότητα του ψευδοκράτους; Τι ακριβώς επιδιώκει η τουρκοκυπριακή πλευρά όταν σε κάθε επίσκεψη ξένου επισήμου αξιώνει «πρωτόκολλο κράτους» για να πάει αυτός στα κατεχόμενα; Γιατί καθημερινά ακούραστα το επιδιώκουν σε ξένες πρωτεύουσες και διεθνείς οργανισμούς; Μήπως για να αποδειχτούν μέσα σε μερικούς μήνες από τώρα άσκοπες και χωρίς νόημα όλες αυτές οι πολυέξοδες και κουραστικές προσπάθειές τους; Όχι βέβαια.

Θα μπορούσε ανάλογη συζήτηση να κάνουμε και για ιδιοκτησίες και περιουσίες και για διεθνείς συμφωνίες και συμβάσεις και για το εδαφικό, αλλά και για τα περίπλοκα οικονομικά μιας τέτοιας ομοσπονδίας.

Πώς εξηγούνται τα ορόσημα «σύντομης λύσης»

Όποια καλή θέληση ή και «αποφασιστικότητα» και αν υπάρχει, για την τουρκική πλευρά είναι σίγουρο ότι σύντομα (τον Μάρτιο ως ορόσημο, η τουρκική διπλωματία τον έχει εισαγάγει) θα έχουμε μια συμφωνία που θα στηρίζεται σε εγγυήσεις και παρεμβατικά δικαιώματα της Τουρκίας. Θα πρόκειται για μια διαδικασία όπου το κατοχικό ψευδοκράτος θα είναι συνιδρυτικό μέρος σε μια συμφωνία για δημιουργία νέου κράτους. Έτσι εξηγείται και η «πενταμερής».

Που από τη μια πλευρά θα έχει βέβαια την Τουρκία, όπως και τη Βρετανία και την Ελλάδα και άρα λογική εγγυήσεων. Ενώ από την άλλη πλευρά και αφού δεν θα είναι «τετραμερής» με τέταρτο μέρος την Κυπριακή Δημοκρατία, θα έχει ένα ελληνοκυπριακό και ένα τουρκοκυπριακό «μέρος». Αλλά σε διεθνείς διασκέψεις δεν υπάρχουν «μέρη», αλλά κράτη. Έτσι προϋποτίθεται και η κρατική οντότητα της ΤΔΒΚ, όπως ακριβώς τόσον καιρό το εξηγεί και ο Μουσταφά Ακιντζί.

Μια τέτοια συμφωνία είναι εφικτή στο «άμεσο μέλλον». Αυτού του είδους τη συμφωνία είναι έτοιμη να την κάνει η Τουρκία και πριν από τις βουλευτικές εκλογές. Αυτή είναι η μόνη λογική εξήγηση των όσων συμβαίνουν.

Τι κρύβεται πίσω από την επιμονή των δικών μας;

Ποια μπορεί, όμως, να είναι η λογική εξήγηση της σπουδής ή και της βεβαιότητας που δείχνουν ορισμένοι πολιτικοί και δυνάμεις στην πλευρά μας; Εφόσον είναι «φως φανάρι» ότι έτσι έχουν τα πράγματα, γιατί ο Αβέρωφ Νεοφύτου και ο Άντρος Κυπριανού «καλλιεργούν κλίμα» και κάνουν προετοιμασίες για επικείμενη λύση; Γιατί άραγε ο Υπουργός Εξωτερικών του Προέδρου Αναστασιάδη, αντίθετα από τις πιο προσεκτικές τοποθετήσεις που κάνει ο ίδιος, έχει προσχωρήσει στη λογική των δηλώσεων «τύπου Έιντε»;

Μήπως όλοι αυτοί έχουν πάρει απόφαση ότι η λύση θα είναι εκείνο που εννοεί και είναι έτοιμη να κάνει η Άγκυρα; Είναι δύσκολο και να το πιστέψουμε και να το δεχτούμε. Μένει λοιπόν η εξήγηση που κυκλοφορεί ευρύτατα αυτόν τον καιρό σε ανεπίσημες και κατ’ ιδίαν συζητήσεις. Τόσο ο πρόεδρος του ΔΗΣΥ όσο και ο Υπουργός Εξωτερικών, αλλά και η ηγεσία του ΑΚΕΛ, «έχουν λάβει διαβεβαιώσεις που τους έχουν πείσει». Και ο μόνος που θα μπορούσε να δώσει τέτοιες «διαβεβαιώσεις» και να φανούν και πειστικές δεν είναι άλλος από τις Ηνωμένες Πολιτείες (και δευτερευόντως ίσως και η Βρετανία). Πιθανότατα και για να έχει νόημα πρόκειται για διαβεβαιώσεις ότι «τελικά, δεν θα είναι αυτή η θέση της Άγκυρας».

Ο μεγαλύτερος εχθρός μιας λύσης

Στο παρελθόν η ελληνική πλευρά έχει πάρει ουκ ολίγες φορές τέτοιες διαβεβαιώσεις. Σε διαβεβαιώσεις που διοχετεύονται πάντα με αρκούντως πειστικό τρόπο και είναι ανεπίσημες ή και υπόγειες στηρίχτηκε άλλοτε ο Μακάριος, ο Γιώργος Βασιλείου και ο Γλαύκος Κληρίδης. Πολύ πρόσφατα και ο Νίκος Αναστασιάδης, όταν... «παγιδεύτηκε» στο φιάσκο εκείνο με το «Μπαρμπαρός». Κατά κανόναν όποτε η ελληνική πλευρά στηρίχτηκε σε διαβεβαιώσεις παρασκηνίου, της βγήκε σε ξινό. Από το τι ζημιά προκάλεσε ο Μακάριος το 1963, στο πού οδηγήθηκαν διαπραγματευόμενοι με κάθε καλή διάθεση Βασιλείου και Κληρίδης.
Αν για ακόμα μια φορά η λογική με την οποία προχωρούμε σε συμφωνία για λύση είναι αυτού του είδους, τότε δεν υπάρχει μόνο θέμα επιπολαιότητας, αλλά και πραγματικών κινδύνων.

Αυτοί οι κίνδυνοι δεν αφορούν μόνο εκείνους που «φοβούνται μια λύση», αλλά περισσότερο αγγίζουν εκείνους που «ελπίζουν ειλικρινά σε λύση». Διότι ο χειρότερος εχθρός μιας σωστής συμφωνίας θα είναι διαβεβαιώσεις σχετικά με τη συμπεριφορά και τα «θέλω» της Τουρκίας, οι οποίες δεν μπορεί να επαληθευτούν. Ένα τέτοιο σενάριο δεν είναι «σενάριο επικείμενης λύσης», αλλά σενάριο περιπετειών.