Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας ήταν σαφής για το ότι οι διαπραγματεύσεις προχωρούν θετικά, αλλά δεν δικαιολογούνται καθόλου όλοι εκείνοι που «διαλαλούν» την άμεση δυνατότητα λύσης και εκείνοι που δίνουν και ημερομηνία Μαρτίου

 

ΤΟ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ ΠΟΥ ΚΑΤΑΛΗΓΕΙ ΣΕ ΔΥΟ ΑΝΑΠΑΝΤΗΤΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ

 

1. Είτε υπάρχει κάτι που δεν μας έχουν πει και που δικαιολογεί την εντύπωση ότι «επίκειται λύση». Σε αυτήν την περίπτωση, τα πράγματα είναι πολύ ανησυχητικά. Διότι πολύ απλά σημαίνει ότι δεν υπάρχει καμία διαφάνεια και ότι εκείνο που γνωρίζουν, αλλά δεν ομολογούν, είναι κάτι που δεν μπορεί να λεχθεί!

 

 

2. Είτε στήνεται ένα αδικαιολόγητο σκηνικό αισιοδοξίας για λόγους πολιτικής διαχείρισης και μόνο. Αν συμβαίνει αυτό πρόκειται για μια πολύ ολισθηρή διαδικασία, που παραμένει άγνωστο πώς εξυπηρετεί το συμφέρον της Κύπρου. Αφού είναι την τουρκική πλευρά μόνο που εξυπηρετεί και τις δύσκολες διεθνείς και ευρωπαϊκές σχέσεις της.

 

Η συνέντευξη του Προέδρου της Δημοκρατίας στην ελληνική δημόσια τηλεόραση προκάλεσε το ενδιαφέρον. Όχι γιατί μάθαμε καινούρια πράγματα, αλλά γιατί σε αρκετά ζητήματα ήταν περισσότερο σαφής και κατηγορηματικός. Ήταν μια πραγματικά καλή συνέντευξη, με την έννοια ότι ετέθησαν κατάλληλα και τα απαραίτητα ερωτήματα.

 

Τι μας είπε, όμως, ο Νίκος Αναστασιάδης «ανακρινόμενος» εκτός έδρας; Κατ’ αρχάς επανέλαβε τη γνωστή ενημέρωση σχετικά με την πορεία των διαπραγματεύσεων. Υποστήριξε ότι υπάρχει πρόοδος στις διαπραγματεύσεις. Αλλά κράτησε ξανά επιφυλάξεις. Ότι, πρώτον, ουσιαστικά κανένα «κεφάλαιο» δεν κλείνει με συμφωνία και, δεύτερο, ότι όση και αν είναι η πρόοδος υπάρχουν μπροστά πολλές δυσκολίες.

 

Ακούγοντας κανένας αυτήν τη γενική τοποθέτηση, διερωτάται πραγματικά γιατί εδώ στη Λευκωσία έχει ξεκινήσει μια συζήτηση σχετικά με το «αν θα προλάβουμε να κάνουμε βουλευτικές εκλογές τον ερχόμενο Μάιο».

 

Είναι απορίας άξιον. Οι διαπραγματεύσεις στη νέα φάση, με τον Μουσταφά Ακιντζί, ξεκίνησαν πριν από περίπου οκτώ μήνες. Τον τελευταίο μήνα ήταν, μάλιστα, όπως μας είπαν, «εντατικές». Αλλά μέσα σε οκτώ μήνες δεν υπάρχει ακόμα συμφωνία σε κανένα κεφάλαιο. Ενώ, ως γνωστόν, υπάρχουν πολύ κρίσιμα και δύσκολα ζητήματα, για τα οποία δεν ξεκίνησε καν συζήτηση. Πώς μπορεί κανένας λογικά να περιμένει και να συζητά ότι μέσα στους τέσσερις μήνες που μας χωρίζουν ουσιαστικά από τις εκλογές μπορεί να υπάρξει κάποια γενική συμφωνία;

 

Διακυβέρνηση

 

Η ενημέρωση που έχουμε είναι ότι στο ζήτημα της διακυβέρνησης αφού συζητήθηκαν όλα, καταλήγουμε σε μια σημαντική διαφορά. Η τουρκοκυπριακή πλευρά επιμένει σε «εκ περιτροπής προεδρία», ενώ πολύ λογικά η δική μας πλευρά δεν συζητά κάτι τέτοιο.

 

Το γεγονός ότι αποφασίστηκαν περίπου οι αρμοδιότητες της κεντρικής κυβέρνησης, όπως μας πληροφορούν, δεν σημαίνει και πολλά πράγματα από την ώρα που δεν υπάρχει συμφωνία για το πώς θα ασκηθεί η διακυβέρνηση. Όπως φαίνεται να μη σημαίνει και πολλά αν υπάρχει «αναγνώριση των τεσσάρων ελευθεριών», αλλά στα πρακτικά ζητήματα, όπως είναι η ενημέρωση, διάφορες ανυποχώρητες αξιώσεις της τουρκικής πλευράς περιορίζουν ή αναιρούν αυτές τις βασικές ελευθερίες.

 

Περιουσίες

 

Μεγάλη συζήτηση γίνεται και για το θέμα των περιουσιών. Θεωρείται σημαντικό ότι αναγνωρίστηκε το δικαίωμα της ιδιοκτησίας. Δηλαδή το αυτονόητο. Αλλά μετά μπαίνει και ο «χρήστης» και τα χίλια ερωτηματικά. Με κατηγοριοποίηση περιουσιών και «ειδικά κριτήρια». Αλλά όποιο και αν είναι το αποτέλεσμα, κανένας δεν έχει εξηγήσει μέχρι στιγμής τι θα γίνει με τις περιπτώσεις εκείνες που είτε Ελληνοκύπριοι είτε Τουρκοκύπριοι, αντί να πάρουν την περιουσία τους, θα πρέπει να αποζημιωθούν.

 

Οι πληροφορίες λένε για κάποιο «αποτελεσματικό και ουδέτερο» συμβούλιο, που θα παίρνει τις αποφάσεις. Αλλά δεν λένε τίποτα για τη χρηματοδότηση των αποζημιώσεων. Στην καλύτερη περίπτωση που θα γίνει κατορθωτό να μειωθεί η ανάγκη αποζημιώσεων, πάλι μιλάμε για αρκετά εκατομμύρια. Περίπου ένα «δεύτερο μνημόνιο». Αλλά μέχρι τώρα δεν υπάρχει καμία είδηση για το ποιος θα πληρώσει.

 

Ναι μεν, αλλά..

 

Υπάρχει όμως «καλό κλίμα» και «έχει σημειωθεί πρόοδος». Όπως είπε και ο Πρόεδρος Αναστασιάδης, είναι αλήθεια ότι τα πράγματα είναι διαφορετικά τώρα που μιλά με τον Μ. Ακιντζί παρά στο παρελθόν που συνομιλητής ήταν ο Ρ. Ντενκτάς ή ο Ν. Έρογλου. Είναι όμως αυτό αρκετό για να υπάρξει και συμφωνία; Μήπως και ο Μ. Ακιντζί, με ήπιο τρόπο, δεν υπερασπίζεται τις ίδιες τουρκικές θέσεις; Μήπως ο κ. Ακιντζί δεν έσπευσε με κάθε ευκαιρία να διαβεβαιώσει ότι «η ΤΔΒΚ θα διατηρηθεί οπωσδήποτε και στο νέο κράτος»; Και ότι ακόμα με τη συμφωνία «οι Τουρκοκύπριοι θα έχουν ίσο μερίδιο στο κράτος και την εξουσία»;

 

Η στάση της Τουρκίας και το… νερό στα κατεχόμενα

 

Σε όλα τα κεφάλαια που έχουν συζητηθεί, είπε ο Πρόεδρος, υπάρχει κάποια πρόοδος. Αυτό μπορεί να είναι πράγματι αλήθεια. Σημαίνει όμως ότι μπορεί να υπάρξει συνολική συμφωνία; Ο ίδιος είπε ότι υπάρχουν ακόμα «πολλές δυσκολίες» και πρόσθεσε ότι θα πρέπει να δούμε στα κρίσιμα ζητήματα και κάποιες κινήσεις από την Τουρκία.

 

Το ερώτημα του μέσου λογικού ανθρώπου όλον αυτόν τον καιρό είναι απλό. Εάν η ίδια η Άγκυρα λέει και επιμένει ότι είμαστε έτοιμοι για να κλείσουμε συμφωνία και την τοποθετεί μάλιστα εδώ και καιρό τον επόμενο Μάρτιο, τότε για ποιο λόγο μέχρι τώρα δεν έχει κάνει την παραμικρή κίνηση για όλα εκείνα τα «μεγάλα» που εξαρτώνται μόνο από την ίδια;

 

Ανέφερε μιλώντας στη συνέντευξη ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας κάποια από τα «κρίσιμα». Όπως τις εγγυήσεις και την αποχώρηση του τουρκικού στρατού κατοχής. Επανέλαβε την επιχειρηματολογία. Το ζήτημα είναι όμως ότι όλον αυτόν τον καιρό δεν υπήρξε καμία είδηση από την Άγκυρα. Αντίθετα μάλιστα η Τουρκία δείχνει την ίδια επιθετικότητα απέναντι στην Ελλάδα, όπου σε λίγο θα στέλνει πολεμικά πλοία μέσα στον Πειραιά, ενώ καταρρίπτει και ρωσικά αεροπλάνα. Είναι άραγε αυτή ένδειξη ότι θα εγκαταλείψει τις «θέσεις» που έχει αποκτήσει στην Κύπρο;

 

Η στάση της Τουρκίας απέναντι στην Κύπρο φάνηκε τον τελευταίο καιρό σε ορισμένες περιπτώσεις. Όπως στο ζήτημα των «μεγαλοπρεπών» εγκαινίων του αγωγού νερού που συνέδεσε τα κατεχόμενα με την Τουρκία.

 

Έδειξε στο μέσο ακριβώς των διαπραγματεύσεων ότι εννοεί να δημιουργήσει μια μόνιμη εξάρτηση της Κύπρου από τις αποφάσεις και την εξουσία της για ένα στρατηγικό ζήτημα, όπως το νερό.

 

Επιπρόσθετα, αυτές τις ίδιες μέρες έγινε και μια «επίδειξη» για το πώς εννοεί η Άγκυρα να χειριστεί την Κύπρο και τους Κυπρίους όταν στην πρώτη διαφωνία, με το ζήτημα της διαχείρισης του νερού που «προσφέρει», έκλεισε αμέσως τη στρόφιγγα! Διέκοψε τη ροή του νερού για να «λογικέψει» τους Τουρκοκυπρίους. Για να τους υποχρεώσει να κάνουν εκείνο που υπαγορεύει. Τι διαφορετικό μπορεί να περιμένουν εκείνοι που φαντάζονται ότι, έστω μετά τη λύση, μπορεί κάποιος αγωγός με κυπριακό φυσικό αέριο να περνά από τουρκικό έδαφος;

 

Εξάλλου, τα όσα ακούστηκαν για την πιθανότητα όχι μόνο το τουρκοκυπριακό κρατίδιο να μπορεί να κάνει διεθνείς συμφωνίες, αλλά να υιοθετηθούν και συμφωνίες που ήδη έκανε, με την Τουρκία, θυμίζουν ένα από τα μελανά σημεία του Σχεδίου Ανάν.

 

Κρίσιμα ζητήματα

 

Ο Πρόεδρος Αναστασιάδης έδειξε να δίνει μεγάλη σημασία σε κάποια κεντρικά ζητήματα διαχείρισης των διαπραγματεύσεων και της λύσης:

 

- ότι, πρώτον, δεν πρόκειται να κάνει συμφωνία αν δεν περιμένει ότι θα μπορεί να ικανοποιεί τον κυπριακό λαό, αφού αυτός θα κρίνει τελικά σε δημοψήφισμα,

 

- ότι δεν πρόκειται να γίνει δημοψήφισμα αν δεν έχει υπάρξει ικανοποιητική (για τον ίδιο) συμφωνία,

 

- ότι για πιθανή συμφωνία λαμβάνει υπόψη εκείνα που ανησυχούσαν και έκαναν 76% των Κυπρίων να απορρίψουν το προηγούμενο σχέδιο που ο ίδιος είχε αποδεχτεί και επομένως θα πρέπει, όπως είπε πολλές φορές μέχρι τώρα, να επιτύχει μια «σαφώς καλύτερη συμφωνία».

 

Εδώ, όμως, αρχίζουν τα ερωτήματα που μένουν αναπάντητα εδώ και καιρό.

 

- Πώς μπορεί να πετύχει βελτιώσεις στο «Σχέδιο Ανάν» όταν σε όλη τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων η τουρκική πλευρά το θεωρεί και το επικαλείται ως «σημείο αναφοράς»;

 

- Ποιες είναι οι μέχρι τώρα ενδείξεις ότι μπορεί να βελτιωθούν ζητήματα ασφάλειας που στο σχέδιο του 2004 έπαιξαν μεγάλο ρόλο για την απόρριψη, όπως οι ασάφειες για την αποχώρηση του «Αττίλα» και το μεγάλο χρονοδιάγραμμα;

 

Ερωτήματα και ανησυχίες

 

Στη συνέντευξή του πάντως ο Νίκος Αναστασιάδης ήταν σαφής για το ότι οι διαπραγματεύσεις προχωρούν θετικά, αλλά δεν δικαιολογούνται καθόλου όλοι εκείνοι που «διαλαλούν» την άμεση δυνατότητα λύσης και εκείνοι που δίνουν και ημερομηνία Μαρτίου.

 

Είναι αλήθεια ότι με όλα τα ανοιχτά ερωτήματα και τα σημεία που δείχνει η Τουρκία στη διεθνή σκηνή, πράγματι έτσι είναι. Αλλά πώς εξηγείται ότι οι περισσότεροι από αυτούς που στην Κύπρο καλλιεργούν κλίμα «επικείμενης λύσης» προέρχονται από το δικό του πολιτικό στρατόπεδο; Πώς συμβιβάζονται αυτά που λέει ο ίδιος ο Πρόεδρος όταν ο Υπουργός Εξωτερικών του συγκαταλέγεται μεταξύ εκείνων που μαζί με τον ειδικό απεσταλμένο του Γενικού Γραμματέα και τους Τούρκους αξιωματούχους κάνουν λόγο για «δημοψηφίσματα τον Μάρτιο»;

 

Μπροστά στη γενική εικόνα, ένα θα πρέπει να είναι το συμπέρασμα που καταλήγει σε δύο αναπάντητα ερωτήματα ακόμα και μετά τη συνέντευξη του Προέδρου.

 

Είτε υπάρχει κάτι που δεν μας έχουν πει και που δικαιολογεί την εντύπωση ότι «επίκειται λύση» είτε στήνεται ένα αδικαιολόγητο σκηνικό αισιοδοξίας για λόγους πολιτικής διαχείρισης και μόνο. Αν όμως συμβαίνει το δεύτερο, πρόκειται για μια πολύ ολισθηρή διαδικασία, που παραμένει άγνωστο πώς εξυπηρετεί το συμφέρον της Κύπρου. Αφού είναι την τουρκική πλευρά μόνο που εξυπηρετεί και τις δύσκολες διεθνείς και ευρωπαϊκές σχέσεις της.

 

Αν όμως συμβαίνει το πρώτο, τότε τα πράγματα είναι ακόμα πιο ανησυχητικά. Διότι πολύ απλά σημαίνει ότι δεν υπάρχει καμία διαφάνεια και ότι εκείνο που γνωρίζουν, αλλά δεν ομολογούν, είναι κάτι που δεν μπορεί να λεχθεί!