Όλα δείχνουν ότι μετά το Πάσχα θα περάσουν από τη Βουλή τα πολυσυζητημένα νομοσχέδια, που εδώ και μισό χρόνο είναι στο στόμα όλων. Μαζί με τη δυνατότητα για εκποιήσεις ενυπόθηκων ακινήτων, θα υπάρχει από τώρα και ένα σύστημα προστασίας. Θα δίνεται προστασία σε κάποιες κατηγορίες, με την «ομπρέλα» της αφερεγγυότητας. Η αντιπολίτευση από τώρα επιτίθεται στην Κυβέρνηση. Η αντίθεσή τους δεν είναι μόνο για τις εκποιήσεις, αλλά είναι διότι η προστασία που δίνεται δεν είναι ικανοποιητική. Όλοι περιμένουν, εξάλλου, ότι μετά το Πάσχα θα καταθέσουν πολλές τροπολογίες για να διευρύνουν την προστασία.

Τα τελικά νομοσχέδια

Σύμφωνα με το τελικό νομοσχέδιο, προβλέπεται προστασία για όσους χρεώστες οφείλουν συνολικά μέχρι 300 χιλιάδες ευρώ, η υποθηκευμένη κατοικία τους δεν ξεπερνά σε αξία τις 250 χιλιάδες ευρώ και δεν έχουν άλλη περιουσία εκτός της κύριας κατοικίας πέραν από 250 χιλιάδες ευρώ.

Η προστασία αυτή δεν θα είναι απλώς απαγόρευση της εκποίησης. Θα είναι δυνατότητα να πάρει ο χρεώστης από το δικαστήριο διάταγμα που θα επιβάλλει στους πιστωτές του «μη συναινετικό Προσωπικό Σχέδιο Αποπληρωμής». Όπως και στα υπόλοιπα τέσσερα νομοσχέδια που πάνε για ψήφιση, όλα τα ζητήματα παραπέμπονται στα δικαστήρια.

Τις τελευταίες μέρες, μετά από πολύ καιρό, η Κεντρική Τράπεζα έδωσε τελικά κάποια στοιχεία στη Βουλή. Στην Κύπρο υπήρχαν στο τέλος του περασμένου χρόνου 49.000 δανειστές με δάνεια που δεν ξεπερνούσαν τις 300.000 ευρώ και είχαν υποθήκη κατοικία αξίας μέχρι 250 χιλιάδες. Συνολικά αυτά τα δάνεια ήταν για ποσό 4,1 δισεκατομμύρια. Αυτά τα στοιχεία αφορούν όμως μόνο τις τρεις μεγάλες τράπεζες. Πρόχειρες εκτιμήσεις έλεγαν ότι αν ληφθούν υπ' όψιν και οι άλλες τράπεζες, μπορεί να πάμε σε πέντε δισεκατομμύρια. Δηλαδή περίπου το ένα έκτο των μη εξυπηρετούμενων.

Αναλογικά, σχολίαζε γνωστός οικονομολόγος, ένα τέτοιο συνολικό ποσό πέντε δισεκατομμυρίων θα σημαίνει περίπου 60 χιλιάδες δάνεια. Σχολιάζοντας τους αριθμούς αυτούς, άλλοι παρατηρούσαν ότι η Κεντρική Τράπεζα δεν μπόρεσε να λάβει υπ' όψιν το όριο για τα «άλλα περιουσιακά στοιχεία» μέχρι 250 χιλιάδες. Επομένως στην πράξη, ο συνολικός αριθμός θα είναι μικρότερος από 60.000 άτομα. Αυτά είναι τα δάνεια που ανήκουν σε αυτήν την κατηγορία. Δεν σημαίνει, όμως, ότι είναι και μη εξυπηρετούμενα. Ο ίδιος οικονομολόγος σχολίαζε ότι αν λάβουμε υπ' όψιν τη γενική αναλογία μη εξυπηρετούμενων δανείων, τότε ανάμεσα σε αυτές τις 60 χιλιάδες δάνεια, το σχέδιο προστασίας πρέπει να αφορά περίπου 30 χιλιάδες...

Είναι νόμος-φόβητρο;

Εάν στην πολιτική μετρούν περισσότερο οι άνθρωποι, δηλαδή ένας αριθμός μέχρι περίπου 30 χιλιάδες πιθανούς ενδιαφερομένους, για τους οικονομικούς υπολογισμούς μετρούν περισσότερο τα ποσά. Τελικά μιλάμε για δάνεια που δεν ξεπερνούν δύο με δυόμισι δισεκατομμύρια, από τα περίπου 29 δις μη εξυπηρετουμένων. Οι τράπεζες, σχολίαζε ειδικός των χρηματοοικονομικών, δεν θα είχαν πρόβλημα να μην ασχοληθούν με αυτό το ποσό που είναι λιγότερο από 10% των μη εξυπηρετουμένων. Πράγματι, έλεγε, θα πρέπει να «επιτεθούν» στο υπόλοιπο.

Αλλά ο αριθμός των 29 δις, παρατηρεί βουλευτής, «μπορεί να είναι και παραπλανητικός για τη συζήτηση που κάνουμε, διότι περιλαμβάνει και καταναλωτικά δάνεια και άλλα που δεν έχουν υποθήκες». Καθώς επίσης, όπως παρατηρούσε στην Επιτροπή άλλος βουλευτής που ζητούσε και στοιχεία, αφορούν και δάνεια που είναι από χρόνια τώρα «χαλασμένα» και ίσως δεν έχουν να κάνουν και με τα όσα συνέβησαν από το τέλος του 2012 μέχρι σήμερα.

Τελικά, όλα δείχνουν πως η νέα νομοθεσία δεν μπορεί με κανέναν τρόπο να βοηθήσει για το σύνολο των μη εξυπηρετουμένων. Περισσότερο αφορά ένα μέρος μόνο. Δηλαδή τους μεγάλους επιχειρηματίες ακινήτων και ορισμένες εταιρείες με σημαντικά «κόκκινα» δάνεια και αξιόλογες υποθήκες. Δεν θα βοηθήσει και πολύ για έναν όγκο δανείων που δεν έχουν υποθήκες. Όμως οι Αρχές και μαζί τους η Τρόικα περιμένουν ότι θα λειτουργήσει σαν φόβητρο για αρκετούς που, ενώ θα μπορούσαν να εξυπηρετούν τα δάνεια, έχουν προτιμήσει εδώ και καιρό να εκμεταλλευτούν την αβεβαιότητα και να διαθέτουν διαφορετικά τα χρήματα που μπορεί να έχουν.

Στο βάθος οι πωλήσεις «πακέτων»

Οι τράπεζες, λένε πολλοί, «θα ήταν ανόητο να ξεκινήσουν να κυνηγούν και να οδηγούν σε εκποιήσεις χρεώστες με ένα σπιτάκι, ακόμα και αν αυτό ξεπερνά σε αξία τις 250 χιλιάδες». Έχουν τεράστιο έδαφος να κινηθούν για άλλους χρεώστες και να μαζέψουν αρκετά δισεκατομμύρια. Όμως ορισμένοι ειδικοί στον τομέα των ακινήτων είναι εδώ και καιρό πολύ σκεπτικοί όσον αφορά τη δυνατότητα των τραπεζών να εισπράξουν από τους πολύ μεγάλους οφειλέτες που δραστηριοποιούνται στα ακίνητα. «Εκείνο που φαίνεται να ξεχνούν οι πιο πολλοί, ανέφερε ένας, είναι ότι οι περισσότεροι από αυτούς τους επιχειρηματίες απλώς δεν έχουν χρήματα για να εξοφλούν τα τεράστια δάνεια, ούτε και πρόκειται σύντομα να αποκτήσουν». Ως μόνη λύση, συμπληρώνει, «βλέπω να ‘σκοτώσουν’ κάποια μεγάλα πρότζεκτ».

Φαίνεται, τελικά, ότι το κρίσιμο θέμα δεν είναι οι ίδιες οι εκποιήσεις, όσο θα είναι η πώληση «πακέτων δανείων με υποθηκευμένα ακίνητα». Ειδικός στα χρηματοοικονομικά, με εμπειρία από το εξωτερικό, θεωρούσε τις προάλλες βέβαιο ότι οι τράπεζες θα προσπαθήσουν να πουλήσουν μερικά μεγάλα «πακέτα». Μόνο έτσι, συμπλήρωνε, θα μειώσουν σημαντικά το ποσοστό των μη εξυπηρετουμένων, έστω και αν θα καταγράψουν κάποιες ζημιές τώρα. Αλλά, κατέληγε, έχουν περιθώριο, αφού έχουν κάνει ήδη προβλέψεις. Αλλά και τα «πακέτα» αυτά δεν μπορεί να έχουν μέσα μονοκατοικίες και διαμερίσματα του κοσμάκη ή μικρά επαγγελματικά υποστατικά, όπως είναι ο συνεχής φόβος των κομμάτων. Μάλλον θα συμπεριλαμβάνουν «ενδιαφέροντα» εμπορικής αξίας ακίνητα σε σχετικά μεγάλη κλίμακα. Εξάλλου, καταλήγει, αυτό θα έπρεπε να το καταλάβουμε από την ώρα που είδαμε τους ξένους επενδυτές που μπήκαν στο τραπεζικό σύστημα.

Όταν φτάσουμε όμως εκεί, είναι πιθανό να έχουμε μια καινούρια πολιτική «μάχη». Αφού η αντιπολίτευση ήδη φάνηκε να κινείται με μια λογική που θέλει να απαγορεύσει τις πωλήσεις πακέτων δανείων, με την αιτιολογία ότι «δεν πρέπει να ξεπουλήσουμε τις περιουσίες των Κυπρίων σε ξένους». Φυσικά, η αντίρρηση ήταν ότι για χρόνια ο τομέας των ακινήτων αναπτυσσόταν στην Κύπρο με αυτήν ακριβώς τη λογική, δηλαδή να πωλούνται ακίνητα σε ξένους. Ενώ κάποιοι άλλοι υπενθυμίζουν ότι «ήδη ολόκληρες οι τράπεζες, μαζί με ενυπόθηκη ακίνητη περιουσία, αλλά και καταθέσεις και άλλα, ανήκουν σε ξένους»....

Για μια φορά ακόμα «σωσίβιο ΔΗΚΟ»

Το πολιτικό ζήτημα φαίνεται, όμως, ότι θα είναι αρκετά διαφορετικό από τα πραγματικά στοιχεία του προβλήματος. Η αντιπολίτευση έχει ήδη καταφέρει να δημιουργήσει μια κοινωνική αναστάτωση και ένα «ηθικό ζήτημα», με την επιχειρηματολογία ότι «για να προστατεύσουν τις τράπεζες, ξεπουλάνε τα σπίτια μας».

Μέσα από την αντιπολίτευση όμως θα ξεχωρίσει το ΔΗΚΟ, που τελικά θα ψηφίσει τα νομοσχέδια. Και ο Πρόεδρος Αναστασιάδης ουσιαστικά θα «χρωστά» για μια φορά ακόμα στον Νικόλα Παπαδόπουλο ένα αποφασιστικό βήμα για να ξεκολλήσει το Πρόγραμμα. Το ΔΗΚΟ όμως αναλαμβάνει αυτό το «κόστος» γνωρίζοντας ότι η κινδυνολογία για «τα σπίτια που θα ξεπουληθούν» είναι υπερβολική. Θα θεωρήσει την προστασία που δίνεται, σε περίπου 30 χιλιάδες δανειολήπτες, «ικανοποιητική υπό τις περιστάσεις». Περισσότερο όμως, τόσο οι βουλευτές του ΔΗΚΟ όσο και εκείνοι του ΔΗΣΥ, που θα περάσουν τη νομοθεσία μέσα στις φωνές των τακτικά συγκεντρωνόμενων για «αντι-εκποιήσεις», θεωρούν ότι και όλο το υπόλοιπο πλαίσιο προστασίας, που αφορά τις εταιρείες και διάφορα άλλα ζητήματα, είναι «ένα αποφασιστικό βήμα προς τα εμπρός».

Εκεί που θα κριθούν όλα όμως είναι στην πράξη. Το κρίσιμο σημείο μάλιστα μπορεί να είναι περισσότερο η πορεία της οικονομίας μετά από το «σταυροδρόμι των εκποιήσεων», παρά οι ίδιες οι εκποιήσεις. Όσοι μελέτησαν λεπτομερώς τους νόμους διαβεβαιώνουν για τρία πράγματα:

1. Προκύπτει, όπως γίνεται συνήθως, πολλή δουλειά για δικηγόρους.
2. Δημιουργείται ένα νέο επάγγελμα, εκείνο των «Συμβούλων Αφερεγγυότητας».
3. Στην πράξη εκποιήσεις δεν πρόκειται να δούμε πριν από ένα-ενάμιση χρόνο.

Τρένο χάθηκε, όμως άλλο τρένο έρχεται

Το τελευταίο, σχολίαζαν κάποιοι, είναι «η πιο καυτή πατάτα στα χέρια της Πινδάρου». Διότι σημαίνει πως οι όποιες εκποιήσεις μπορεί να συμπίπτουν με τις βουλευτικές εκλογές! Αλλά ο ίδιος ο Πρόεδρος του ΔΗΣΥ δεν φαίνεται να το φοβάται, όπως προκύπτει από το περιβάλλον του. Διότι η εκτίμηση του κυβερνώντος κόμματος είναι ότι σημαντικότερο από το αν γίνουν και μερικές ακόμα ανεπιθύμητες εκποιήσεις, θα είναι μετά από αυτόν τον σκόπελο να δοθεί η αποφασιστική σπρωξιά για να συνεχίσει η οικονομία να ανακάμπτει.

Για φέτος φαίνεται να χάθηκε το τρένο, ομολογεί αξιωματούχος του ΔΗΣΥ, αλλά αν προς το τέλος του χρόνου και από την επόμενη χρονιά μπούμε πραγματικά σε ανάπτυξη, τότε δεν έχουμε να φοβηθούμε τίποτα στις Βουλευτικές του ’16.

Το μεγάλο στοίχημα, για Προεδρικό και Πινδάρου, είναι μετά από αυτήν την περιπέτεια των εκποιήσεων, το Πρόγραμμα να πάρει τον δρόμο του. Ορόσημο θεωρούν την έκδοση δανεισμού στις αγορές από το Υπουργείο Οικονομικών μέσα στο καλοκαίρι. Ενώ κρυφό χαρτί κάποιοι κρατούν ότι άμα «ξεκολλήσει» η Κύπρος από αυτό το πρόβλημα και με όλες τις προοπτικές θετικές, τότε θα μπορούν να διεκδικήσουν και να πάρουν και κάποια «δώρα» από τους δανειστές μας.