Ένα-ένα συμπληρώνονται τα κομμάτια του Μνημονίου. Αυτές τις μέρες η Βουλή αγωνίζεται να προλάβει τις προθεσμίες για την πέμπτη δόση του δανείου, έχοντας μπροστά της μερικά πολύ σημαντικά νομοσχέδια. Από τη μια στήνεται η υπηρεσία που θα κάνει διαμεσολάβηση ανάμεσα σε νοικοκυριά και εταιρείες που έχουν δυσκολίες στην εξυπηρέτηση των δανείων και τις τράπεζες. Από την άλλη, έχουμε έναν ριζοσπαστικό νόμο, που θα δώσει πραγματικά «δόντια» στον Φόρο Εισοδήματος. Μετά την ενοποίηση του Φόρου Εισοδήματος με τον Φ.Π.Α. κάτω από ενιαίο φορέα, ο διευθυντής του Φόρου Εισοδήματος θα μπορεί στο εξής με μιαν απλή έγκριση από τον Γενικό Εισαγγελέα να μπαίνει σε τραπεζικούς λογαριασμούς των κακοπληρωτών ή ακόμα και να κατάσχει άλλη ακίνητη περιουσία τους για να πληρωθεί τους φόρους που θα οφείλουν.

Παράλληλα, κάποιες άλλες σημαντικές αλλαγές οχυρώνουν ακόμα περισσότερο το σύστημα. Συγκεκριμένα, η παρακράτηση εισπραχθέντων φόρων θα γίνει ποινικό αδίκημα, ενώ οι πραγματικά διευθύνοντες εταιρειών που καταδολιεύονται τις φορολογικές Αρχές, θα έχουν προσωπική ευθύνη.

Τέτοιες αλλαγές συζητήθηκαν πολλές φορές εδώ και αρκετά χρόνια στην Κύπρο. Πάντα, όμως, υπήρχαν «αντιστάσεις» και στο τέλος παραπέμπονταν στις «ελληνικές καλένδες». Αυτήν τη φορά όμως υπάρχει η Τρόικα, που «δεν μασάει». Έτσι έρχονται μια σειρά μαζεμένες αλλαγές. Διευθυντικό στέλεχος του δημόσιου τομέα σχολίαζε με νόημα «είναι για να δούμε ότι η Τρόικα δεν φέρνει μόνο κακά πράγματα». Όποιες και αν είναι οι επιμέρους απόψεις, η αλήθεια είναι ότι ένα νέο σύστημα γεννιέται. Τα αποτελέσματα για τον περιορισμό της φοροδιαφυγής θα φανούν βέβαια στα επόμενα χρόνια. Αλλά, τόσο οι πιστωτές όσο και οι υπηρεσίες του κράτους αναμένουν ότι αυτές οι αλλαγές θα είναι ευεργετικές για να κρατήσει η Κύπρος τον έλεγχο και την ισορροπία των δημοσιονομικών της και μετά το Μνημόνιο.

Η έξοδος στις αγορές

Μιλώντας, όμως, για Μνημόνιο, θύελλα ξεσήκωσε στην αντιπολίτευση δήλωση του προέδρου του ΔΗΣΥ, ότι οι τελευταίες εξελίξεις δείχνουν πως η Κύπρος μπορεί να βγει νωρίτερα από το Μνημόνιο. Αυτοί που κάθε πρωί αναθεματίζουν το Μνημόνιο, σχολίαζε ανώτερο στέλεχος της Πινδάρου, άμα ακούσουν ότι προχωράμε καλά και θα βγούμε σύντομα από αυτό, πάλι διαμαρτύρονται! Θα πρέπει να εξηγήσουν τι θέλουν και τι εννοούν, συμπληρώνει.

Τις ίδιες αυτές μέρες, σάλος συνοδεύει και την απόφαση της Κυβέρνησης να επιχειρήσει την πρώτη έξοδο τής χώρας στις «ανοιχτές αγορές» μετά από τρεισήμισι χρόνια. Την ώρα που οι αποδόσεις του δεκαετούς ομολόγου του 2010 πέφτουν καθημερινά και είναι πλέον σταθερά αρκετά κάτω από 5%, το κλίμα μοιάζει πολύ θετικό γι’ αυτό το εγχείρημα, που εκτός από τον Υπουργό Οικονομικών το εξήγγειλε και ο ίδιος ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας. Η αντιπολίτευση και ειδικά το ΑΚΕΛ δεν το βλέπει, όμως, με καλό μάτι. Από την πλευρά της Κυβέρνησης διερωτώνται, πάντως, αν η Εζεκία Παπαϊωάννου θα ήθελε τη χώρα να μείνει εκτός αγορών.

Θ’ απελευθερώσει ρευστότητα

Φυσικά το «πάτημα» της αντιπολίτευσης είναι να θυμίζει καθημερινά τις πολύ δύσκολες συνθήκες μέσα στις οποίες ζει ο κόσμος. Την ανεργία, τα χαμηλά εισοδήματα και τη φτώχια, το κλείσιμο επιχειρήσεων. Η προσπάθεια, όμως, να προβάλουν αντίλογο στην έξοδο στις αγορές, «προμηνύοντας» υψηλό επιτόκιο, μάλλον είναι παρακινδυνευμένη. Σε αυτήν τη θέση μοιάζει όμως να ολίσθησε και το ΔΗΚΟ, το οποίο διά της εκπροσώπου Τύπου του κόμματος έκανε λόγο για τελική άποψη που θα εκφράσουν «αναλόγως του επιτοκίου».

Αλλά το επιτόκιο που θα πρέπει να πληρώσει η Κύπρος στη σημερινή κατάσταση είναι λίγο-πολύ προκαθορισμένο και λίγο εξαρτάται από τις ικανότητες του Υπουργείου Οικονομικών ή τις κινήσεις του Υπουργού. Την ώρα που υπάρχουν ληξιπρόθεσμες οφειλές του κράτους από τα «χρόνια Χριστόφια», πολύ δύσκολα θα μπορούν να ισχυριστούν ότι κάνει άσχημα η Κυβέρνηση που βγαίνει ξανά σε εξωτερικό δανεισμό. Εξάλλου, όπως υποδεικνύουν από τον ΔΗΣΥ, αποπληρώνοντας εσωτερικά δάνεια η Κυβέρνηση θα απελευθερώσει ρευστότητα, που τόσο χρειάζεται στη σημερινή κατάσταση του τραπεζικού συστήματος και της οικονομίας.

Τρία καυτά οικονομικά πιάτα

Το πραγματικό πολιτικό στοίχημα έχει να κάνει όμως με τα περίφημα «μη εξυπηρετούμενα δάνεια» και τους χειρισμούς που πρέπει να γίνουν μέσα στο δεύτερο εξάμηνο του χρόνου. Το μενού έχει τρία… καυτά πιάτα. Πρώτα, είναι η διαδικασία αναδιάρθρωσης του δανεισμού εταιρειών και νοικοκυριών σε συνδυασμό με τη βοήθεια που μπορεί να δώσει (ή να μη δώσει) η διαδικασία διαμεσολάβησης. Τα «μη εξυπηρετούμενα» συνεχίζουν να… καλπάζουν. Υπενθυμίζουμε ότι ο συνολικός δανεισμός κατοίκων Κύπρου, ενώ έχει μειωθεί κατά περίπου πέντε δισεκατομμύρια μέσα στα δυόμισι τελευταία χρόνια, παραμένει πολύ υψηλός. Το τέλος Απριλίου ήταν 49,2 δισεκατομμύρια.

Έναντι καταθέσεων κατοίκων εσωτερικού, οι οποίες την ίδια στιγμή έφτασαν σε «ιστορικό χαμηλό», δηλαδή στο ίδιο επίπεδο με το… 2007. Ήταν στο τέλος Απριλίου 32,3 δισεκατομμύρια σε σύγκριση με 43,3 δις τον Δεκέμβριο 2012. Δεύτερο, είναι η νομοθεσία για τη διευκόλυνση των εκποιήσεων έναντι «κόκκινων δανείων». Αυτήν την υποχρέωση προς το Μνημόνιο θα πρέπει να την εκπληρώσει η χώρα μας μέσα στο επόμενο διάστημα, μαζί με «φρέσκια» νομοθεσία για την αφερεγγυότητα. Ταυτόχρονα, η Κυβέρνηση θα καταθέσει και την πρότασή της για την προστασία της «κύριας κατοικίας». Και θα έχει να αντιμετωπίσει την απόλυτα «γενναιόδωρη» πρόταση της αντιπολίτευσης, η οποία παραμονεύει ήδη στη Βουλή.

Το «στοίχημα» με τον φόρο ακινήτων

Τρίτο μέτωπο θα είναι εκείνο της φορολογίας για την ακίνητη ιδιοκτησία. Τα χρεωστικά σημειώματα θα έρθουν αμέσως μετά τις διακοπές. Από την πλευρά του ΔΗΣΥ θέλουν να αποφύγουν την περσινή ψυχρολουσία, όταν δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι κλήθηκαν να πληρώσουν πολλαπλάσιο φόρο σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια. Ο ίδιος ο πρόεδρος του κυβερνώντος κόμματος είχε δεσμευτεί ότι «η επόμενη χρονιά θα είναι διαφορετική διότι υπάρχουν διορθώσεις που πρέπει να κάνουμε». Από την πλευρά του, ο Υπουργός Εσωτερικών είχε πέρσι δεσμευτεί ότι μέχρι την επόμενη χρονιά, πρώτον θα κατέγραφαν όλες τις φορολογητέες περιουσίες και, δεύτερο, θα επικαιροποιούσαν τις αξίες για να υπάρξει δικαιοσύνη. Εξάλλου, το τελευταίο είναι και σαφής μνημονιακή υποχρέωση.

Για τα μάτια των «μη εξυπηρετούμενων»

Αυτά τα ζητήματα είναι καυτά όχι μόνο για την πολιτική, αλλά κυρίως για την… τσέπη των πολιτών. Στελέχη της Πινδάρου παραδέχονταν ότι οι ισορροπίες είναι λεπτές, η υπομονή του κόσμου εξαντλείται και γι’ αυτό δεν σηκώνει λάθη και κακές επιλογές. Πληροφορίες μας αναφέρουν ότι κλιμάκια και επιτροπές του ΔΗΣΥ μελετούν πυρετωδώς και σκοπεύουν να βελτιώσουν ριζικά τον «κώδικα» της Κεντρικής για την αναδιάρθρωση-επαναδιαπραγμάτευση δανείων. Σε αυτό ειδικά το θέμα έχουν να αντιμετωπίσουν την τοποθέτηση που το ΔΗΚΟ έκανε σημαία του τον τελευταίο καιρό, με τον ίδιο τον πρόεδρο του κόμματος να ζητά «διαπραγμάτευση για τον ορισμό των μη εξυπηρετούμενων δανείων».

Ενώ από την Πινδάρου θέλουν να βεβαιωθούν ότι η διαδικασία διαμεσολάβησης θα είναι ουσιαστική και, όπως ανάφερε χαρακτηριστικά ο εκπρόσωπος Τύπου του κόμματος, «θα ενισχύσει δίκαια τους μεμονωμένους ιδιώτες έναντι της οικονομικής εξουσίας των πιστωτικών ιδρυμάτων, χωρίς φυσικά να παραβλάψει το νόμιμο και θεμιτό συμφέρον των τελευταίων». Την ίδια ώρα, ο ΔΗΣΥ έχει αυξήσει ταχύτητα προκειμένου να βεβαιωθεί ότι φέτος στα φορολογικά αρχεία για την ακίνητη ιδιοκτησία θα μπουν όλες οι περιουσίες, χωρίς «πλασματικές ταυτότητες» και στη σωστή αξία τους. Αυτό, μας επεσήμαναν, θα πρέπει από μόνο του να σημαίνει μια πολύ αισθητή μείωση της φορολογίας για όσους πλήρωσαν πέρσι.

Μαζί θα «τρέξουν» και τα stress tests

ΤΟ ΣΚΗΝΙΚΟ συμπληρώνεται, όμως, από μια «υπόγεια» εξέλιξη, που θα έχει πολύ πιο καθοριστικό αποτέλεσμα από όλα αυτά μαζί. Τη δοκιμασία των τοπικών τραπεζών μέσα από τα στρες-τεστς, στον δρόμο για την ένταξή τους κάτω από εποπτεία της Φρανκφούρτης από τον ερχόμενο Νοέμβριο. Η Κεντρική Τράπεζα έσπευσε αυτές τις μέρες να διαβεβαιώσει ότι «οι τράπεζες αντέχουν περαιτέρω κλυδωνισμούς», αλλά σε αυτήν τη χώρα έχουμε μάθει πια να… φυσάμε και το γιαούρτι. Μπροστά σε όλα αυτά η «σκληρή» αντιπολίτευση θεωρεί ότι έχει εύκολο έργο.

Ό,τι και αν γίνει με την αναδιάρθρωση και την προστασία της στέγης των χρεωστών, το ΑΚΕΛ θεωρεί ότι όλο και θα πέφτουν κάποιοι «έξω από το δίχτυ». Δεν θα είναι δύσκολο να ανεβάσει τόνους επικρίνοντας αυτά τα νέα «δράματα». Εξάλλου, με βεβαιότητα περιμένουν ότι θα υπάρξουν μεγάλες αντιδράσεις από αρκετούς και με την εφαρμογή του Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος. Διότι, όπως σημείωνε χαρακτηριστικά στέλεχος του οικονομικού επιτελείου του ΑΚΕΛ, πρόσθετα χρήματα δεν υπάρχουν, η Κυβέρνηση θα κάνει αναδιανομή, δηλαδή θα κόψει από πολύ κόσμο επιδόματα και ωφελήματα. Επομένως, μπρος γκρεμός και πίσω ρέμα…